Kính viễn vọng Hubble có thể rơi xuống Trái Đất sớm hơn dự kiến

Lý thuyết về nguồn gốc các thiên hà sẽ phải viết lại?

Hy vọng tìm thấy sự sống ngoài hành tinh trên K2-18b lung lay trước những nghiên cứu mới

Khám phá gây kinh ngạc về thiên hà cổ đại ở rìa tận cùng của thời gian

Hình ảnh kính viễn vọng không gian Hubble vào tháng 5 năm 2009. Ảnh: NASA

Nghiên cứu mới từ NASA cảnh báo viễn cảnh vính viễn vọng không gian Hubble rơi không kiểm soát có thể gây thương vong cho người dân ở các thành phố đông dân cư như Hồng Kông, Singapore hay Ma Cao.

Kính viễn vọng không gian Hubble (HST) đã quay quanh Trái Đất hơn 35 năm kể từ khi được phóng lên năm 1990. Con số 1,7 triệu lần quan sát vũ trụ mà Hubble thực hiện đã thay đổi hoàn toàn cách nhân loại nhìn nhận về không gian bao la. Từ việc xác định tuổi của vũ trụ đến phát hiện các hành tinh ngoài hệ mặt trời, mỗi hình ảnh Hubble gửi về đều mang giá trị khoa học to lớn.

Thế nhưng thời gian đã khiến phần cứng của đài quan sát này xuống cấp dần trong môi trường khắc nghiệt ngoài không gian. Hubble gặp phải nhiều sự cố kỹ thuật nghiêm trọng những năm gần đây. Lực cản của khí quyển đang từ từ kéo nó về phía Trái Đất theo từng ngày. Nghiên cứu vừa công bố trên Máy chủ Báo cáo Kỹ thuật của NASA cho thấy kính viễn vọng này có thể lao vào khí quyển và rơi xuống đại dương sớm hơn rất nhiều so với dự kiến.

NASA từng đưa Hubble lên quỹ đạo cao hơn năm lần thông qua các sứ mệnh Tàu con thoi từ 1993 đến 2009. Elon Musk từng tuyên bố SpaceX có thể dùng tàu Crew Dragon để nâng kính viễn vọng lên vị trí an toàn hơn. Kế hoạch này sau đó bị hủy bỏ vì nhiều lý do chưa được công bố rõ ràng. Vấn đề là các kỹ sư thiết kế Hubble dự định thu hồi nó bằng Tàu con thoi khi kết thúc nhiệm vụ, nhưng không ai ngờ chiếc kính viễn vọng này sống dai hơn cả chương trình Tàu con thoi.

Không có kế hoạch nâng quỹ đạo nào được thực hiện nghĩa là Hubble sẽ từ từ mất độ cao trong những năm tới. Cuối cùng nó sẽ lao vào khí quyển theo kiểu không kiểm soát được. Xác suất cao là nó rơi xuống đại dương, nhưng khả năng gây nguy hiểm cho người và tài sản trên cạn vẫn hiện hữu. Nhóm nghiên cứu của NASA viết rõ trong báo cáo rằng việc dự đoán chính xác thời điểm tái nhập khí quyển cùng đánh giá rủi ro đối với công chúng là mối quan tâm hàng đầu của cơ quan này.

Vấn đề nghiêm trọng nằm ở chỗ Hubble được thiết kế để thu hồi chứ không phải để tự rơi xuống. Cấu trúc của nó không được tính toán để chịu nhiệt độ cực cao khi ma sát với khí quyển. Nghiên cứu cảnh báo các mảnh vỡ còn sót lại sau khi cháy có thể rơi xuống bề mặt Trái Đất. Những mảnh kim loại nặng hàng chục hoặc hàng trăm kilôgam lao xuống với tốc độ cao sẽ gây ra hậu quả khôn lường nếu trúng khu dân cư.

Các nhà khoa học đưa ra ba kịch bản về thời điểm Hubble rơi xuống. Kịch bản tốt nhất là nó duy trì được trên quỹ đạo đến năm 2040. Kịch bản xấu nhất là tái nhập khí quyển sớm nhất vào năm 2029, chỉ còn vài năm nữa tính từ hiện tại.

Kịch bản có khả năng xảy ra cao nhất là Hubble rơi vào năm 2033. Nghiên cứu kết luận với hoạt động mặt trời bình thường và diện tích bề mặt trung bình, kính viễn vọng sẽ quay về Trái Đất năm 2033 với dấu vết mảnh vỡ kéo dài từ 350 đến 800 kilômét dọc quỹ đạo mặt đất.

Nhóm nghiên cứu không dự đoán được vị trí chính xác nơi Hubble rơi xuống, nhưng họ tính toán xác suất thương vong ở các khu vực khác nhau. Con số rủi ro trung bình là một phần 330 trên toàn bộ vùng nghiêng mà Hubble bay qua. Ở khu vực xa xôi nhất có người ở thuộc Nam Thái Bình Dương, xác suất giảm xuống còn một phần 31.000. Những con số này tuy thấp nhưng vẫn vượt ngưỡng an toàn mà NASA đặt ra. Tiêu chuẩn của cơ quan này yêu cầu rủi ro đối với công chúng phải nhỏ hơn hoặc bằng một phần 10.000.

Tình huống tồi tệ nhất xảy ra nếu mảnh vỡ Hubble rơi xuống Ma Cao. Mật độ dân số cao ở đây có thể khiến từ hai đến bốn người thiệt mạng. Ít nhất một người chết cũng được dự báo nếu mảnh vỡ rơi xuống Hồng Kông hoặc Singapore. Ba thành phố này đều nằm trong vùng quỹ đạo nghiêng mà Hubble đi qua, khiến chúng có nguy cơ cao hơn các khu vực khác.

Các nhà khoa học khuyến nghị tiến hành thêm nhiều nghiên cứu khi Hubble tiến gần ngày tái nhập khí quyển. Họ cần xem xét thêm các yếu tố như tác động của bão địa từ lên tốc độ suy giảm quỹ đạo. Hubble từng thay đổi hoàn toàn bộ mặt khoa học thiên văn. Sẽ là bi kịch nếu chiếc kính viễn vọng huyền thoại này được nhớ đến như vật thể rơi xuống khu dân cư đông đúc thay vì những đóng góp to lớn cho nhân loại.