Dinh dưỡng đầy đủ giúp trẻ phát triển toàn diện, nâng cao tầm vóc người Việt

Lo ngại từ vấn đề thiếu vi chất dinh dưỡng

Ngày 25/8, Hội Y học Dự phòng Việt Nam phối hợp cùng Công ty Cổ phần Mastertran/Doppelherz tổ chức Hội thảo khoa học “Tầm quan trọng của vi chất dinh dưỡng với trẻ em”, nhằm cập nhật kiến thức về dinh dưỡng dự phòng và chăm sóc sức khỏe chủ động cho trẻ. Sự kiện có sự tham dự của các đại biểu đến từ cơ quan quản lý Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc.

Theo các báo cáo khoa học được chia sẻ tại hội thảo, toàn thế giới có khoảng 149 triệu trẻ dưới 5 tuổi bị thấp còi, 45 triệu trẻ bị gầy còm; ở độ tuổi 5-19 tuổi khoảng 390 triệu trẻ em và thanh thiếu niên bị thừa cân, khoảng 160 triệu trường hợp béo phì.

Tiến sĩ, bác sĩ Trương Hồng Sơn, Phó Tổng Thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam chia sẻ tại hội thảo.

Tại Việt Nam, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi đã giảm đáng kể trong những thập niên qua, từ 56,5% năm 1990 xuống 29,3% năm 2010 và 19,6% năm 2020 và giảm còn 14,8% vào năm 2025. Dù vậy, suy dinh dưỡng trẻ dưới 5 tuổi vẫn tập trung nhiều hơn tại các vùng nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn đặc biệt khó khăn, trong khi đó, thừa cân, béo phì lại tăng nhanh, đặc biệt ở nhóm trẻ 5-19 tuổi tại các thành phố, thị trấn.

Đặc biệt, vấn đề thiếu vi chất dinh dưỡng tại Việt Nam vẫn rất đáng lo ngại. Số liệu cho thấy, ở trẻ 6-59 tháng tuổi, tỷ lệ thiếu máu là 18,1% vào năm 2020; 53,3% trẻ trong nhóm tuổi này có nồng độ kẽm huyết thanh thấp; 8,9% trẻ thiếu vitamin A tiền lâm sàng; 21% trẻ dưới 6 tuổi có nồng độ vitamin D dưới 30 nmol/l.

PGS.TS. Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, những con số trên cho thấy câu chuyện dinh dưỡng trẻ em hiện nay không thể chỉ nhìn qua cân nặng hay chiều cao. Theo PGS.TS. Trần Thanh Dương, trẻ em Việt Nam đang đồng thời đối mặt với nhiều vấn đề dinh dưỡng, gồm suy dinh dưỡng, thiếu vi chất, thừa cân, béo phì...

PGS.TS. Trần Thanh Dương nhấn mạnh, vấn đề thiếu vi chất ở trẻ em khó có thể phát hiện bằng mắt thường nhưng ảnh hưởng đến tăng trưởng, miễn dịch, phát triển thể chất và nhận thức. “Điều này đòi hỏi cách tiếp cận dinh dưỡng trẻ em phải thay đổi. Mục tiêu không đơn thuần là “cho trẻ ăn no”, mà phải hướng tới ăn đủ, đa dạng, cân đối và phù hợp với nhu cầu của cơ thể trong từng giai đoạn phát triển” - PGS.TS. Trần Thanh Dương chỉ rõ.

Các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo.

Cũng theo PGS.TS. Trần Thanh Dương, giải quyết vấn đề dinh dưỡng cần hướng tới chế độ ăn hợp lý, cân đối và đa dạng, phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng vùng miền. Đặc biệt, cần tăng cường sử dụng thực phẩm giàu vi chất, rau, củ, quả; hạn chế thực phẩm nhiều muối, đường, chất béo và đồ uống có đường. PGS.TS. Trần Thanh Dương lý giải, dinh dưỡng dự phòng không bắt đầu khi một đứa trẻ xuất hiện vấn đề, mà cần được thực hiện theo vòng đời, ngay từ sức khỏe và dinh dưỡng của người mẹ khi mang thai, thời kỳ cho con bú và những năm đầu đời của trẻ.

Nâng cao tầm vóc người Việt

Một trong những nội dung được quan tậm tại hội thảo là việc nâng cao tâm vóc người Việt. Báo cáo khoa học tại hội thảo cho thấy, chiều cao của người Việt đã có sự cải thiện đáng kể trong nhiều thập kỷ qua; từ năm 1975 đến năm 2020, chiều cao nam giới Việt Nam tăng 8,1cm, trong khi nữ giới tăng 6,2cm. Năm 2026, chiều cao người Việt đứng thứ 150 ở nam và 143 ở nữ trong 195 quốc gia trên thế giới, đứng thứ 4 tại khu vực Đông Nam Á. Điều này cho thấy, so với thế giới và khu vực, tầm vóc người Việt vẫn còn khoảng cách.

TS.BS. Trương Hồng Sơn, Phó Tổng Thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam cho biết, chiều cao là một đặc điểm đa gene và có tính di truyền cao; khoảng 60-80% sự khác biệt về chiều cao được quy định bởi gene, trong khi 20-40% còn lại chịu ảnh hưởng của các yếu tố môi trường, đặc biệt là dinh dưỡng.

Theo TS.BS. Trương Hồng Sơn, điều này có nghĩa, yếu tố di truyền đặt ra nền tảng về tiềm năng chiều cao, nhưng môi trường sống và dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ phát huy tiềm năng đó.

Các chuyên gia và khách mời tại hội thảo. Ảnh: BTC

TS.BS. Trương Hồng Sơn đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của canxi, sắt, kẽm, magie, vitamin D3 và vitamin K2 đối với phát triển chiều cao của trẻ. “Về dinh dưỡng, trẻ cần được bảo đảm 3 bữa chính, có thể bổ sung bữa phụ và ăn đa dạng thực phẩm, bảo đảm đủ các nhóm thực phẩm thiết yếu. Khẩu phần cần đáp ứng nhu cầu protein, canxi, vitamin D, vitamin K2, sắt, kẽm và các khoáng chất cần thiết khác; hạn chế đồ ăn nhanh, nước ngọt có gas và thực phẩm nhiều đường do có thể cản trở hấp thu canxi” - TS.BS. Trương Hồng Sơn khuyến nghị

Cùng quan điểm, PGS.TS. Trần Thanh Dương cho biết, tăng trưởng của trẻ là kết quả của cả một quá trình hấp thu, chuyển hóa và sử dụng nhiều chất dinh dưỡng, từ protein, chất béo, carbohydrate đến vitamin và khoáng chất. Do đó, không thể chỉ quan tâm tới canxi mà bỏ qua vitamin D, vitamin K2 và chế độ ăn tổng thể; cũng không thể chỉ quan tâm đến kẽm mà quên chất lượng và sự đa dạng của khẩu phần.

“Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021-2030 là bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, cải thiện tình trạng dinh dưỡng phù hợp với từng đối tượng, địa phương, vùng miền và dân tộc. Qua đó, giảm gánh nặng bệnh tật, nâng cao tầm vóc, thể lực và trí tuệ người Việt Nam” - PGS.TS. Trần Thanh Dương chia sẻ.