Chính phủ giảm 30% thuế thu nhập cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp

Chính phủ giảm 30% thuế thu nhập cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp. Ảnh chụp màn hình.

Giảm 30% thuế thu nhập trong hai năm 2026 và 2027

Ngày 29/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 398/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Nghị quyết số 43/2026/QH16 của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Theo nghị định, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về doanh thu được giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Chính sách áp dụng đối với các trường hợp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 29/10/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, năm 2027.

Điểm cần phân biệt là chính sách giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp, không phải giảm 30% doanh thu tính thuế hoặc giảm 30 điểm phần trăm thuế suất. Đây là yếu tố quan trọng để người nộp thuế xác định đúng số tiền được hưởng ưu đãi.

Chẳng hạn, một cá nhân kinh doanh đáp ứng đầy đủ điều kiện, có số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong năm là 100 triệu đồng thì được giảm 30 triệu đồng, số thuế còn phải nộp là 70 triệu đồng. Đây là ví dụ minh họa cách tính, không phải mức thuế cố định áp dụng cho mọi hộ kinh doanh.

Đối với doanh nghiệp, chính sách cũng được tính trên số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong kỳ tính thuế tương ứng. Doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế theo quy định khác sẽ xác định mức giảm 30% trên số thuế phải nộp sau khi đã trừ các khoản ưu đãi đó.

Hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng được giảm thuế thế nào?

Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định, đối tượng được giảm thuế thu nhập cá nhân là cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh, bao gồm cả cá nhân đăng ký thành lập hộ kinh doanh hoặc người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh.

Số thuế được giảm được xác định trên toàn bộ số thuế thu nhập cá nhân phải nộp phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027, không phân biệt phương pháp tính thuế.

Điều này có nghĩa là chính sách không giới hạn ở một phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân cụ thể. Tuy nhiên, người nộp thuế vẫn phải đáp ứng điều kiện về doanh thu và các quy định kê khai có liên quan. Doanh thu năm làm căn cứ xác định đối tượng được giảm thuế thực hiện theo Điều 4 và Điều 5 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP.

Đối với cá nhân kinh doanh dự kiến doanh thu năm 2026 hoặc năm 2027 không quá 10 tỷ đồng, nghị định yêu cầu kê khai giảm thuế thu nhập cá nhân theo Mẫu số 01 tại phụ lục kèm theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP. Hồ sơ kê khai giảm thuế được nộp cùng hồ sơ khai thuế quý, hồ sơ khai thuế 6 tháng đầu năm, 6 tháng cuối năm hoặc hồ sơ khai thuế năm, tùy trường hợp.

Với tổ chức, cá nhân thực hiện khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế thu nhập cá nhân cho cá nhân kinh doanh, việc giảm thuế được xác định căn cứ vào doanh thu thuộc phạm vi khấu trừ, khai thay, nộp thay và các điều kiện tại nghị định. Các tổ chức, cá nhân này sử dụng Mẫu số 02 tại phụ lục kèm theo nghị định và nộp cùng tờ khai thuế thu nhập cá nhân tương ứng. Một nội dung cần lưu ý là ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng được xác định theo doanh thu thực tế trong năm.

Trường hợp tổng doanh thu thực tế của toàn bộ hoạt động kinh doanh vượt quá 10 tỷ đồng, cá nhân kinh doanh không được áp dụng mức giảm thuế theo Điều 2. Người nộp thuế phải kê khai điều chỉnh, nộp bổ sung số thuế đã được giảm theo quy định.

Nghị định cũng quy định việc xử lý đối với trường hợp cá nhân đã kê khai thuế nhưng chưa kê khai giảm thuế. Khi đó, người nộp thuế có thể khai điều chỉnh, bổ sung hồ sơ để xác định mức giảm khi quyết toán thuế năm.

Đối với cá nhân kinh doanh nộp thuế theo thuế suất trên doanh thu, nếu phát sinh số thuế nộp thừa, việc bù trừ hoặc hoàn trả được thực hiện theo pháp luật về quản lý thuế. Quy định này tạo cơ sở để người nộp thuế xử lý các khoản thuế đã kê khai, nộp trước khi hoàn tất việc xác định mức giảm thuế được hưởng.

Doanh nghiệp nhỏ được giảm thuế nhưng phải kiểm soát doanh thu thực tế

Điều 3 Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng.

Đối tượng áp dụng bao gồm doanh nghiệp thành lập theo pháp luật Việt Nam, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và các tổ chức khác được thành lập theo pháp luật Việt Nam có hoạt động sản xuất, kinh doanh phát sinh thu nhập.

Số thuế được giảm được tính trên toàn bộ thu nhập của doanh nghiệp có kỳ tính thuế theo năm, không phân biệt phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Phạm vi này bao gồm cả các khoản thu nhập quy định tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh, doanh thu làm căn cứ xác định điều kiện giảm thuế bao gồm cả doanh thu của các đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh thể hiện trên báo cáo tài chính tổng hợp năm.

Theo khoản 3 Điều 3, doanh thu để xác định doanh nghiệp thuộc đối tượng được giảm thuế bao gồm doanh thu từ hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ, không bao gồm các khoản giảm trừ doanh thu, cùng với doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. Như vậy, doanh nghiệp không thể chỉ căn cứ doanh thu bán hàng thuần hoặc doanh thu của trụ sở chính để kết luận mình đáp ứng ngưỡng 10 tỷ đồng.

Đối với doanh nghiệp mới thành lập hoặc doanh nghiệp có kỳ tính thuế năm đầu tiên, năm cuối cùng ngắn hơn ba tháng và được cộng vào kỳ tính thuế năm 2026 hoặc 2027, việc xác định doanh thu và số thuế được giảm áp dụng đối với 12 tháng của kỳ tính thuế tương ứng theo quy định tại nghị định. Riêng doanh nghiệp hình thành từ hoạt động chia, tách sau ngày Nghị quyết số 43/2026/QH16 có hiệu lực phải lưu ý quy định loại trừ.

Nếu tổng doanh thu hằng năm của các doanh nghiệp sau chia, tách vượt 10 tỷ đồng thì không thuộc diện được giảm thuế theo nghị định. Việc xác định tổng doanh thu trong trường hợp này dựa trên doanh thu cộng gộp của tất cả doanh nghiệp được hình thành từ quá trình chia, tách doanh nghiệp ban đầu.

Quy định này đặt ra yêu cầu kiểm soát doanh thu ở cấp độ các doanh nghiệp hình thành sau chia, tách, thay vì chỉ xét riêng doanh thu của từng pháp nhân mới.

Vượt ngưỡng 10 tỷ đồng phải nộp bổ sung số thuế đã giảm

Theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp dự kiến doanh thu trong kỳ tính thuế năm 2026 hoặc 2027 không quá 10 tỷ đồng được tự xác định số thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm khi tạm nộp thuế hằng quý. Tuy nhiên, nếu tổng doanh thu thực tế trong kỳ tính thuế vượt quá 10 tỷ đồng, doanh nghiệp phải kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định và nộp đủ số tiền thuế còn thiếu so với số phải nộp. Việc tính tiền chậm nộp thực hiện theo khoản 3 Điều 24 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần theo dõi doanh thu lũy kế trong năm, nhất là những đơn vị có doanh thu dự kiến sát ngưỡng 10 tỷ đồng. Chẳng hạn, một doanh nghiệp dự kiến doanh thu năm 2026 là 9 tỷ đồng và đã tạm tính giảm thuế trong các quý đầu năm. Nếu đến cuối kỳ tính thuế, doanh thu thực tế đạt 10,5 tỷ đồng, doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi và phải thực hiện nghĩa vụ thuế bổ sung theo quy định.

Ngoài ra, nghị định quy định trường hợp doanh nghiệp khai bổ sung hồ sơ hoặc cơ quan có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra, kiểm toán làm tăng số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thì số thuế tăng thêm vẫn được giảm 30% nếu doanh nghiệp đáp ứng điều kiện.

Ngược lại, nếu việc điều chỉnh làm giảm số thuế phải nộp, doanh nghiệp phải điều chỉnh tương ứng số thuế được giảm và xử lý số thuế nộp thừa theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Đây là những nội dung doanh nghiệp cần lưu ý trong quá trình lập hồ sơ thuế, đối chiếu doanh thu, xác định nghĩa vụ thuế và quyết toán thuế cuối năm.

Chính sách giảm thuế theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP có thể giúp giảm nghĩa vụ thuế đối với các hộ kinh doanh, doanh nghiệp đáp ứng điều kiện. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào số thuế phát sinh và việc xác định chính xác doanh thu hằng năm.

Với thời điểm hiệu lực từ ngày 29/10/2026 nhưng áp dụng cho cả kỳ tính thuế năm 2026, người nộp thuế cần rà soát hồ sơ đã kê khai, số thuế đã tạm nộp và doanh thu dự kiến để xác định quyền hưởng ưu đãi.

Đối với cơ quan quản lý thuế, yêu cầu đặt ra là hướng dẫn rõ việc kê khai, điều chỉnh, bù trừ và hoàn trả số thuế nộp thừa, giúp người nộp thuế thực hiện thống nhất trong hai kỳ tính thuế được giảm.