Cần cơ sở dữ liệu quốc gia để truy dấu rượu, bia trôi nổi

Còn nhiều vi phạm trong ngành bia, rượu và nước giải khát

Bước vào năm 2026, ngành đồ uống Việt Nam duy trì đà tăng trưởng tốt (chỉ số sản xuất ngành đồ uống trong 9 tháng đầu năm 2026 tăng 17,4%, sản lượng bia tăng 14,7%). Tuy nhiên, sự gia tăng quy mô đi kèm với yêu cầu siết chặt kiểm soát chất lượng từ khâu sản xuất đến phân phối, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh.

Theo thống kê của Bộ Công thương, đối với mặt hàng rượu, đồ uống có cồn và nước giải khát, 10 tháng năm 2026, lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra, xử lý gần 400 vụ việc, với tổng số tiền xử phạt khoảng 5 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 3/4 số vụ liên quan đến hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, chủ yếu là rượu thủ công, rượu không xác định được nơi sản xuất. Đáng chú ý, có khoảng 150 vụ liên quan đến rượu nhập lậu.

Ông Nguyễn Tiến Cường - Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương phát biểu khai mạc Tọa đàm.

Còn trong năm 2025, các cơ quan chức năng đã kiểm tra 4.105 cơ sở sản xuất rượu, bia tại 29/34 tỉnh, thành phố (3.713 cơ sở đủ điều kiện, đạt 90,45%). Lực lượng quản lý thị trường xử lý 210 vụ vi phạm liên quan đến rượu, bia; gỡ bỏ gần 4.255 sản phẩm và ngăn chặn 1.902 gian hàng vi phạm trên các sàn thương mại điện tử.

Theo ông Nguyễn Đức Lê - Quyền Trưởng phòng Quản lý thị trường, Cục Quản lý phát triển Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), những con số trên cho thấy tình trạng vi phạm trong lĩnh vực đồ uống vẫn diễn biến phức tạp, song chưa phản ánh đầy đủ quy mô thực tế.

Qua công tác kiểm tra, xử lý hàng năm, số vụ vi phạm chưa có dấu hiệu giảm và vẫn tiềm ẩn nguy cơ gia tăng. Đáng lo ngại, một số tổ chức, cá nhân vì lợi ích bất hợp pháp đã đưa ra thị trường hàng hóa kém chất lượng, tiếp tay cho việc tiêu thụ hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng giả mạo nhãn hiệu và chất lượng, ông Nguyễn Đức Lê cho biết.

Cần cơ sở dữ liệu quốc gia liên thông

Cùng với việc bùng nổ của thương mại điện tử, việc kiểm soát chất lượng sản phẩm bia, rượu và nước giải khát ngày càng khó khăn. Sản phẩm kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ lại xuất hiện khá nhiều. Điều này tạo ra sự cạnh tranh thiếu lành mạnh, đồng thời làm phát sinh các hành vi kinh doanh vi phạm nhằm thu lợi bất chính.

Trên môi trường số, hoạt động vận chuyển thường thông qua nhiều đơn vị chuyển phát khác nhau. Điều này gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình lần theo dấu vết giao dịch, xác định tổ chức, cá nhân vi phạm. Ngoài ra, các cơ sở sản xuất hàng vi phạm thường được đặt tại khu vực vùng sâu, vùng xa, nơi cơ quan chức năng còn hạn chế về nguồn lực và chưa thể kiểm tra toàn diện. Các đối tượng sau đó lợi dụng nền tảng thương mại điện tử để đưa sản phẩm vi phạm ra tiêu thụ trên thị trường.

Ông Nguyễn Đức Lê cho rằng, cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đầy đủ về rượu, bia, đồ uống và các sản phẩm thực phẩm khác. Việc xây dựng nền tảng dữ liệu về sản phẩm công nghiệp sẽ góp phần phân biệt rõ những sản phẩm chính hãng, thuộc diện được Nhà nước quản lý, kiểm soát.

Với dữ liệu công khai, người tiêu dùng có thể xác minh thông tin sản phẩm, cũng như nhận biết và lựa chọn những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được cơ quan chức năng xác nhận. Đồng thời, lực lượng quản lý thị trường cũng thuận lợi hơn trong việc phát hiện các sản phẩm có dấu hiệu gian lận, không minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ để tập trung kiểm tra, xử lý.

Phiên thảo luận với chủ đề “Từ nhà máy đến bàn ăn - Làm thế nào để đảm bảo an toàn thực phẩm”.

Về hướng tiếp cận này, ông Nguyễn Thành Đạt - Trưởng phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, trong quá trình xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, Bộ Y tế đã đưa ra một chính sách quan trọng là quản lý trên hệ thống cơ sở dữ liệu.

Hiện nay, các cơ sở dữ liệu còn rời rạc, chưa có sự kết nối với nhau. Vì vậy, các chương trình xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu toàn quốc đang được triển khai nhằm kết nối, chia sẻ thông tin, phục vụ công tác phòng ngừa, cảnh báo nguy cơ và truy xuất nguồn gốc thực phẩm, ông Nguyễn Thành Đạt cho biết.

Đề cập đến cơ chế phối hợp giữa Bộ Y tế với các bộ, ngành và địa phương trong kiểm soát an toàn thực phẩm, Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi trình Quốc hội đã xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành theo hướng thống nhất, liên thông, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý nguy cơ ngộ độc thực phẩm.