Báo cáo về AI tại Việt Nam: Khoảng cách giữa khung chính sách và thực tiễn tiếp tục là thách thức lớn

Lần đầu tiên “Báo cáo thường niên về Trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam năm 2025” được Viện Công nghệ Thông tin – Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-ITI) công bố tại Hội thảo khoa học được tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Theo Viện trưởng Viện VNU-ITI GS.TS Trần Xuân Tú, “Báo cáo thường niên về Trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam năm 2025” được xây dựng trên cơ sở khảo sát, phân tích dữ liệu từ 50 doanh nghiệp, 127 viện nghiên cứu và cơ sở giáo dục đại học, cùng 142 đơn vị, tổ chức ứng dụng AI trên phạm vi cả nước trong giai đoạn 2023-2025.

Viện trưởng Viện VNU-ITI GS.TS Trần Xuân Tú phát biểu tại hội thảo .

Báo cáo nhằm cung cấp bức tranh toàn diện, khách quan và dựa trên dữ liệu thực chứng về tình hình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam, tập trung theo ba trụ cột: Viện/Trường, Doanh nghiệp và Bộ/Ngành. Báo cáo không chỉ cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho hoạch định chính sách, đầu tư và đào tạo trong giai đoạn tới, mà còn góp phần kết nối các nhà hoạch định chính sách, nhà khoa học và doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu phát triển AI có trách nhiệm, bền vững và phục vụ lợi ích chung của xã hội.

TS. Dương Quang Khánh - đại diện nhóm biên soạn Báo cáo của Viện VNU-ITI cho biết, với muc đích xây dựng bức tranh toàn cảnh về tình hình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI tại Việt Nam nói chung và tại Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU) nói riêng, nhóm nghiên cứu đã xây dựng Báo cáo thông qua nghiên cứu tổng quan, thiết kế nghiên cứu, thu thập và phân tích dữ liệu.

Nội dung Báo cáo bao gồm ba chương: Chương 1 - Trình bày tổng quan về bối cảnh nghiên cứu, phương pháp luận về thiết nghiên cứu; Chương 2 - Báo cáo tình hình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI tại Việt Nam, tập trung trong các lĩnh vực: công nghiệp, y tế, giao thông, tài chính và giáo dục trong giai đoạn từ năm 2023 – 2025; Chương 3 - Đề xuất, kiến nghị các chính sách liên quan nhằm đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI tại Việt Nam nói chung và tại VNU nói riêng.

Đối với Nhà nước, Báo cáo nhấn mạnh vai trò trung tâm trong việc hoàn thiện khung pháp lý, phát triển hạ tầng dữ liệu và tính toán, cũng như xây dựng các cơ chế hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Quang cảnh hội thảo.

Đối với doanh nghiệp, Báo cáo khuyến nghị AI cần được tiếp cận như một chiến lược dài hạn gắn với chuyển đổi số, thay vì chỉ là các giải pháp kỹ thuật ngắn hạn. Doanh nghiệp cần đầu tư đồng bộ vào dữ liệu, nguồn nhân lực và năng lực quản trị, đồng thời tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu và trường đại học nhằm tối ưu hóa hoạt động, tái cấu trúc mô hình kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đối với các trường đại học và viện nghiên cứu, Báo cáo đề xuất coi AI như một hạ tầng tri thức mới, góp phần tăng tốc khám phá khoa học và thúc đẩy nghiên cứu liên ngành. Điều này đòi hỏi đầu tư dài hạn cho hạ tầng tính toán, dữ liệu mở và các chương trình nghiên cứu trọng điểm, qua đó giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách với các quốc gia tiên tiến và nâng cao vị thế học thuật trên bản đồ khoa học quốc tế.

Về đào tạo nguồn nhân lực, Báo cáo khẳng định đây là nhiệm vụ chiến lược mang tính nền tảng, cần tập trung đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo, tăng cường thực hành, thúc đẩy hợp tác với doanh nghiệp và phát triển thị trường lao động AI, nhằm hình thành đội ngũ nhân lực vừa vững lý thuyết, vừa đáp ứng tốt yêu cầu thực tiễn của nền kinh tế số.

Riêng đối với VNU, Báo cáo đề xuất việc VNU tiên phong trong ứng dụng AI vào quản trị đại học, đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành và giáo dục cá nhân hóa; đồng thời đầu tư hình thành các trung tâm nghiên cứu xuất sắc về trí tuệ nhân tạo, chia sẻ hạ tầng dữ liệu và tính toán, tăng cường hợp tác quốc tế, qua đó khẳng định vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái AI quốc gia.

Trong khuôn khổ của Hội thảo khoa học công bố “Báo cáo thường niên về Trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam năm 2025”, đã diễn ra tọa đàm về xu hướng và cơ hội phát triển AI cho Việt Nam 2025 - 2030 với sự tham gia của GS.TS Nguyễn Thanh Thủy - Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Chức danh Giáo sư ngành CNTT, Phó Chủ nhiệm thường trực chương trình KC 4.0 giai đoạn 2019-2030; ông Đỗ Tiến Thịnh - Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC); bà Trần Thị Lan Hương - chuyên gia số cao cấp, Ngân hàng Thế giới và Phó Viện trưởng VNU-ITI PGS.TS Lê Hoàng Sơn.

Tại Tọa đàm, các chuyên gia đã chia sẻ các góc nhìn khác nhau về bối cảnh và viễn kiến của AI tại Việt Nam trong giai đoạn tới, nhiều đề xuất đã được trình bày trong Báo cáo thường niên về AI vừa công bố, góp một phần trong tư vấn chiến lược phát triển chung về AI quốc gia.