Chùa Thắng Nghiêm - dấu ấn gắn với thời niên thiếu của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn

Tọa đàm thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia nghiên cứu lịch sử, Hán Nôm, văn hóa, tôn giáo đến từ Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học, Viện Nghiên cứu Hán – Nôm, Viện Nghiên cứu Văn hóa, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Đại Nam… cùng nhiều đại biểu, khách quý.

PGS-TS Đinh Quang Hải (nguyên Viện trưởng Viện Sử học) phát biểu tại tọa đàm.

Theo Ban Tổ chức, tọa đàm đã tiếp nhận 10 tham luận công phu, nghiêm túc, cung cấp nhiều tư liệu lịch sử mới, có độ tin cậy cao, tập trung làm rõ thân thế, thời niên thiếu và môi trường tu dưỡng của Trần Quốc Tuấn – vị anh hùng dân tộc có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong lịch sử Việt Nam và khu vực.

Một trong những nội dung đáng chú ý là kết quả nghiên cứu về ngày sinh của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Trên cơ sở khai thác và đối chiếu các nguồn sử liệu cổ, đặc biệt là Đại Việt sử ký Toàn thư và Trần triều sự tích, PGS.TS. Nguyễn Minh Tường (Viện Sử học) cho rằng Trần Quốc Tuấn sinh ngày mùng 10/3 năm Tân Mão (1231). Đây là một phát hiện mới, góp phần làm sáng tỏ “khoảng trống” lâu nay chưa được chính sử ghi nhận.

Thượng tọa Thích Minh Thanh, trụ trì chùa "Chùa Thắng Nghiêm - Khúc Thủy".

Đáng chú ý, các nhà khoa học đều thống nhất nhận định rằng quãng thời gian hơn 10 năm thời niên thiếu của Trần Quốc Tuấn (từ khoảng 7 tuổi đến năm 16–17 tuổi) gắn liền với việc ông được Công chúa Thụy Bà đưa ra khỏi kinh thành Thăng Long, ẩn cư tại chùa Thắng Nghiêm để học tập, tu dưỡng. Trong thời gian này, Trần Quốc Tuấn được sư trụ trì che chở, dạy dỗ, tạo nền tảng quan trọng để trở thành nhân vật kiệt xuất, văn võ song toàn của triều Trần.

Các kết luận trên được đưa ra dựa vào việc đối chiếu nhiều nguồn tư liệu thư tịch cổ, thần tích địa phương, kết hợp khảo sát thực địa tại khu vực Khúc Thủy và các vùng lân cận, nơi tập trung dày đặc các di tích liên quan đến triều Trần và sự nghiệp kháng chiến chống quân Mông – Nguyên thế kỷ XIII.

Quang cảnh hội thảo.

Bên cạnh đó, tọa đàm cũng làm rõ quá trình thay đổi tên gọi của chùa Thắng Nghiêm qua các thời kỳ lịch sử. Theo Thượng tọa Thích Minh Thanh: “Trong chiều dài lịch sử của đất nước, chùa Thắng Nghiêm được thay đổi tên nhiều lần qua các thời kỳ để phù hợp với tư tưởng trị quốc và dấu ấn của triều đại đó cũng như nhằm tôn vinh “Thang mộc ấp Khúc Thủy” là minh chứng cho sự gắn kết giữa tín ngưỡng, tôn giáo, văn hóa, kinh tế, chính trị, xã hội với đời sống cộng đồng qua hơn một thiên niên kỷ.

Đây không chỉ là di tích lịch sử, mà còn là di sản sống động cần được bảo tồn và phát huy. Điều đặc biệt là hiện nay ở trong khuôn viên chùa Thắng Nghiêm có Ban thờ phụng Đức Thánh Trần và Công chúa Thụy Bà (là mẹ nuôi và cũng chính là cô ruột của Trần Hưng Đạo).

Chùa Thắng Nghiêm - Khúc Thủy là một ngôi cổ tự có từ rất lâu đời, tọa lạc ngay sát dòng sông Nhuệ, trên địa bàn thuộc thôn Khúc Thủy, xã Cự Khê, huyện Thanh Oai (nay là thôn Khúc Thủy, xã Bình Minh).

Nhà sử học Dương Trung Quốc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam khẳng định, có đủ cơ sở khoa học để đưa ra nhận định bước đầu rằng chùa Thắng Nghiêm là nơi Trần Quốc Tuấn từng ẩn cư, học tập và tu luyện trong thời niên thiếu. Đây là phát hiện có giá trị, góp phần bổ sung tư liệu cho việc nghiên cứu lịch sử Đại Việt thế kỷ XIII cũng như lịch sử 175 năm triều đại nhà Trần (1225–1400).

Kết thúc tọa đàm, Ban Tổ chức đánh giá sự kiện đã thành công tốt đẹp, mở ra những hướng nghiên cứu mới về thân thế, cuộc đời và hành trạng của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn – nhân vật lịch sử kiệt xuất được nhân dân nhiều vùng miền trong và ngoài nước tôn thờ, phụng kính.