Mỹ yêu cầu đồng minh châu Á tăng chi tiêu quốc phòng

Mỹ yêu cầu đồng minh châu Á tăng gánh nặng quốc phòng

Phát biểu tại Đối thoại Shangri-La do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế IISS tổ chức ở Singapore ngày 30/5, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Washington đang theo đuổi một cấu trúc an ninh mới tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó các đồng minh phải đóng vai trò lớn hơn về quân sự và tài chính.

Thông điệp này xuất hiện trong bối cảnh Mỹ tiếp tục điều chỉnh chiến lược toàn cầu dưới thời Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ hai, với ưu tiên giảm gánh nặng quân sự trực tiếp nhưng vẫn duy trì ảnh hưởng chiến lược tại các khu vực then chốt.

Ông Hegseth nhấn mạnh Mỹ muốn duy trì “một cán cân quyền lực bền vững”, nơi không sức mạnh nào nào có thể áp đặt vị thế bá quyền trong khu vực.

Theo ông, Washington sẽ áp dụng cách tiếp cận “mạnh mẽ, kín đáo và rõ ràng” với các liên minh quân sự. Ông đồng thời ca ngợi Philippines, Australia, Indonesia, Malaysia và Singapore vì đã chủ động chia sẻ trách nhiệm quốc phòng với Mỹ.

Bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La

Việt Nam và Ấn Độ cũng được nhắc tới như những quốc gia đang cải thiện năng lực sẵn sàng quân sự trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực biến động nhanh.

Phát biểu của ông Hegseth cho thấy Mỹ đang thúc đẩy mô hình liên minh kiểu mới tại châu Á. Thay vì phụ thuộc gần như hoàn toàn vào sức mạnh quân sự Mỹ như giai đoạn sau Chiến tranh Lạnh, Washington muốn các đối tác trong khu vực tăng đầu tư quốc phòng và tham gia sâu hơn vào cấu trúc răn đe tập thể.

Ông cho biết Mỹ muốn các đồng minh chi khoảng 3,5% GDP cho quốc phòng và khẳng định Washington sẽ ưu tiên hợp tác với các “đồng minh kiểu mẫu”. Các ưu tiên bao gồm đẩy nhanh bán vũ khí, tăng chia sẻ tình báo và mở rộng hợp tác công nghiệp quốc phòng.

Thông điệp này phản ánh áp lực ngày càng lớn từ Washington đối với các đồng minh trong việc tự nâng cao năng lực phòng thủ. Đây cũng là xu hướng đã xuất hiện trong NATO và nay được mở rộng sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Dù khẳng định quan hệ Mỹ - Trung “ổn định hơn trong thời gian dài”, ông Hegseth vẫn trực tiếp chỉ trích việc Bắc Kinh gia tăng hiện diện quân sự trong khu vực.

Ông cho rằng nhiều quốc gia châu Á đang có “mối lo ngại chính đáng” trước tốc độ hiện đại hóa quân đội và các hoạt động quân sự mở rộng của một số nước.

Đây là một trong những phát biểu cứng rắn nhất của chính quyền Trump 2.0 về vai trò của Trung Quốc tại khu vực kể từ đầu năm 2026. Nó cho thấy cạnh tranh Mỹ - Trung tiếp tục là trục chính định hình an ninh và công nghệ toàn cầu.

Đáng chú ý, ông Hegseth cũng dành nhiều lời chỉ trích cho châu Âu. Ông cho rằng nhiều đồng minh lâu năm của Mỹ đã không thực hiện đầy đủ trách nhiệm quốc phòng trong nhiều năm qua.

Theo ông, các liên minh cần được xây dựng dựa trên lợi ích quốc gia và năng lực thực tế thay vì “những lời giáo huấn đạo đức”.

Tuyên bố này tiếp tục phản ánh cách tiếp cận mang tính giao dịch của chính quyền Trump, nơi các liên minh được đánh giá bằng mức độ đóng góp cụ thể thay vì cam kết chính trị truyền thống.

Tại Singapore, phát biểu của ông Hegseth lập tức vấp phải phản ứng từ phe Dân chủ Mỹ. Thượng nghị sĩ Tammy Duckworth cho rằng chính quyền Trump đang làm suy giảm vai trò chiến lược của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong chính sách đối ngoại Mỹ.

Theo bà, việc Washington liên tục gây sức ép tài chính lên đồng minh có thể khiến nhiều quốc gia nghi ngờ mức độ cam kết dài hạn của Mỹ.

Từ góc độ công nghệ và công nghiệp quốc phòng, chiến lược mới của Mỹ có thể mở ra giai đoạn tăng tốc đầu tư quân sự tại châu Á. Các lĩnh vực như AI quân sự, chip quốc phòng, radar, vệ tinh giám sát, máy bay không người lái và an ninh mạng nhiều khả năng sẽ trở thành trọng tâm hợp tác mới giữa Mỹ và các đối tác khu vực.

Đây cũng là lý do các quốc gia châu Á đang đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội trong hai năm gần đây, khi cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ngày càng lan rộng sang công nghệ và chuỗi cung ứng.