Giữ chân nhân tài - yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong thời đại AI

Kỹ năng phù hợp mang tính quyết định

Vừa qua, Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA) đã tổ chức chương trình giao lưu và hội thảo chuyên đề với chủ đề “Xây dựng nguồn nhân lực cho tương lai”. Sự kiện đã quy tụ hơn 50 lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia nhân sự và đại diện các cơ sở giáo dục.

Tại sự kiện, các chuyên gia, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục (gọi chung là chuyên gia) đã tập trung thảo luận vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ như hiện nay.

Bà Quỳnh Anh - Trưởng phòng nhân sự tại Bosch Vietnam phát biểu tại hội thảo.

Theo các chuyên gia, việc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp không còn chỉ xoay quanh thị phần, công nghệ hay nguồn vốn. Thay vào đó, khả năng thu hút, phát triển và giữ chân nhân tài đang trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp hiện nay không gặp khó khăn vì thiếu khách hàng mà vì thiếu nhân sự có kỹ năng phù hợp. Thách thức không chỉ nằm ở tuyển dụng mà còn ở việc giữ chân và phát triển lực lượng lao động đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế. Để giải quyết vấn đề này, có được nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu, theo các chuyên gia, doanh nghiệp cần tham gia vào quá trình từ khi đào tạo nhân lực.

Về vấn đề này, TS. Thomas Aulig, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức (VGU) chia sẻ, doanh nghiệp không nên chỉ tham gia vào giai đoạn tuyển dụng mà cần đồng hành từ sớm trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực. TS. Thomas Aulig cho biết, tại Đức, doanh nghiệp trực tiếp tham gia xây dựng chương trình đào tạo, hướng dẫn thực tập, đánh giá kỹ năng và định hình các tiêu chuẩn nghề nghiệp. Đây chính là cách để doanh nghiệp chủ động xây dựng nguồn nhân lực tương lai cho chính mình. “Điều này không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức và thực tiễn mà còn tạo ra nguồn nhân lực có khả năng đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp ngay khi gia nhập thị trường lao động” - TS. Thomas Aulig nhấn mạnh.

TS. Thomas Aulig, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức (VGU) chia sẻ tại hội thảo.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cho rằng, nhiều nhân sự sẵn sàng rời bỏ một công việc có thu nhập tốt nếu họ không nhìn thấy cơ hội phát triển hoặc không cảm thấy được ghi nhận trong tổ chức. Bà Quỳnh Anh - Trưởng phòng nhân sự tại Bosch Vietnam cho biết, việc giữ chân nhân tài tại Bosch Vietnam bắt đầu từ rất lâu trước khi nhân viên chính thức gia nhập doanh nghiệp. Thông qua chương trình đào tạo nghề chuẩn Đức, Bosch đã đầu tư hơn 3,5 năm để đồng hành cùng sinh viên ngay từ khi còn trên ghế nhà trường. Quá trình này là sự kết hợp giữa đào tạo học thuật tại nhà trường và trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp.

Bà Quỳnh Anh cho rằng, thay vì chỉ tập trung vào nhóm nhân sự cấp cao, doanh nghiệp cần mở rộng cơ hội phát triển cho nhiều nhóm nhân viên khác nhau thông qua các chương trình huấn luyện và cố vấn, luân chuyển công việc và đào tạo kỹ năng lãnh đạo. Mục tiêu không chỉ là nâng cao năng lực làm việc mà còn giúp nhân viên nhìn thấy lộ trình phát triển của mình trong tổ chức.

Văn hóa doanh nghiệp là lợi thế cạnh tranh mới

Tại sự kiện, một vấn đề thảo luận đã tạo được sự quan tâm của các chuyên gia và đi đến đồng thuận là người lao động không rời bỏ công ty, họ rời bỏ người quản lý. Các chuyên gia cho rằng, văn hóa doanh nghiệp được xây dựng từ chính đội ngũ lãnh đạo.

“Các nhà quản lý được kỳ vọng tạo dựng niềm tin, trao quyền và hỗ trợ phát triển nhân viên. Doanh nghiệp cũng triển khai chương trình đào tạo quản lý về sức khỏe tinh thần nhằm giúp nhận diện sớm các dấu hiệu căng thẳng và hỗ trợ nhân viên hiệu quả hơn, góp phần nâng cao sự gắn kết và giữ chân nhân tài lâu dài” - Bà Quỳnh Anh chia sẻ.

Ở một góc nhìn khác, chuyên gia đến từ CICOR Việt Nam đã chia sẻ mô hình “People Management 4.0”, kết hợp giữa văn hóa doanh nghiệp, công nghệ và phát triển bền vững. Ông Nguyễn Trọng Luật - đại diện CICOR Việt Nam cho rằng, nhiều giải pháp giữ chân nhân tài không đòi hỏi ngân sách lớn. Những hoạt động đơn giản như trao đổi định kỳ giữa quản lý và nhân viên; xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng; sự ghi nhận hay tạo cơ hội học hỏi từ các chuyên gia bên ngoài... đều có thể mang lại tác động đáng kể tới mức độ gắn kết của người lao động.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cho rằng, doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng AI trong tuyển dụng, đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân viên. Các sáng kiến phát triển bền vững, giảm phát thải CO₂, các hoạt động gắn kết cộng đồng... cũng được xem là một phần trong chiến lược thu hút và giữ chân thế hệ lao động mới. Các chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh, AI không phải là sự thay thế cho con người, mà là công cụ giúp nâng cao năng suất và hiệu quả làm việc. Trong tương lai, lợi thế sẽ thuộc về những người biết khai thác AI để nâng cao năng lực của bản thân thay vì cạnh tranh với công nghệ.

Các diễn giả chia sẻ tại hội thảo.

Ông Daniel Henn - thành viên Ban Điều hành GBA nhấn mạnh, cuộc cạnh tranh nhân tài trong tương lai sẽ không được quyết định bởi doanh nghiệp trả mức lương cao nhất, mà bởi doanh nghiệp có khả năng tạo ra môi trường để nhân viên học hỏi, phát triển và gắn bó lâu dài. Theo ông Daniel Henn, nguồn nhân lực chất lượng cao không được hình thành từ một chính sách đơn lẻ, mà là kết quả của sự kết nối giữa giáo dục, phát triển lãnh đạo và xây dựng văn hóa doanh nghiệp.

“Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thu hút đầu tư và chuyển dịch sang các ngành có giá trị gia tăng cao hơn, nguồn nhân lực chất lượng cùng một nền văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ sẽ ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh quyết định sự thành công của doanh nghiệp trong dài hạn” - ông Daniel Henn bày tỏ.