Giải pháp tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế giai đoạn 2026-2030

Đột phá chính sách vi mô tạo động lực tăng trưởng

Vừa qua, tại Hà Nội, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Diễn đàn “Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số”.

Diễn đàn có sự tham dự của GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; TS. Nguyễn Đình Chúc - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới; cùng lãnh đạo các cơ quan Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.

Các đại biểu tham dự diễn đàn.

Tại diễn đàn, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhận định, muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, nền kinh tế phải được hình thành trên một nền tảng mới, năng suất cao hơn, doanh nghiệp mạnh hơn, thị trường thông suốt hơn, công nghệ hiện đại hơn và quan trọng hơn cả là bộ máy thực thi hiệu quả hơn. GS.TS. Lê Văn Lợi đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng và thực thi chính sách trên cơ sở tháo gỡ những điểm nghẽn cụ thể.

Theo GS.TS. Lê Văn Lợi cho rằng phải có sự đột phá trong chính sách vi mô, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; chuyển từ chính sách bình quân sang chính sách có trọng tâm, trọng điểm; đồng thời coi chất lượng thực thi là một bộ phận cấu thành của chính sách. “Trong giai đoạn mới, thời gian phải được xem là một nguồn lực phát triển; sự chậm trễ trong thực thi cũng chính là một dạng lãng phí của nền kinh tế” - GS.TS. Lê Văn Lợi kiến nghị.

PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, trong bối cảnh dư địa của các chính sách vĩ mô truyền thống ngày càng thu hẹp, việc tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới từ các chính sách vi mô mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, các chính sách vi mô cần được đánh giá trên cơ sở chi phí - lợi ích một cách thận trọng, hướng tới giảm chi phí giao dịch, kiến tạo không gian cho đổi mới sáng tạo và khơi thông các động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng đề xuất việc hoàn thiện thể chế đột phá đối với khu kinh tế, khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế; đổi mới chính sách thuế theo hướng khuyến khích đầu tư, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh; tháo gỡ các điểm nghẽn về tín dụng, nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp; hoàn thiện khung pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số và phát triển công nghệ dữ liệu nhằm nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới phát biểu tại diễn đàn.

TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới nhận định, khu vực doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. TS. Phạm Anh Tuấn cho biết, tính đến giữa năm 2026 cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, phần lớn vẫn có quy mô vốn nhỏ, sử dụng ít lao động và tỷ suất lợi nhuận còn thấp.

Để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030, số doanh nghiệp cần tăng mạnh trong giai đoạn tới, đi kèm với đó là các mục tiêu về năng suất lao động, tốc độ tăng trưởng và tỷ trọng đóng góp vào GDP của khu vực kinh tế tư nhân. “Vì vậy, chính sách cần chuyển mạnh từ hỗ trợ chung sang chính sách vi mô đột phá, tập trung tháo gỡ rào cản thể chế, giảm chi phí tuân thủ, mở rộng tiếp cận nguồn lực, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp” - TS. Phạm Anh Tuấn kiến nghị.

Thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Bà Cao Minh Ngọc (Học viện Tài chính) cho rằng, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn là một động lực tăng trưởng mới. Điều kiện tiên quyết là sự thay đổi thực chất về công nghệ, năng suất và cấu trúc phân bổ nguồn lực của nền kinh tế.

Bà Cao Minh Ngọc đề xuất việc ưu tiên cải thiện chất lượng thể chế, nâng cao tính ổn định của môi trường chính sách, đồng thời phát triển mạnh hơn năng lực công nghệ nội sinh và thị trường tài chính xanh.

PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: BTC

TS. Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia cho rằng, trí tuệ nhân tạo đang mở ra dư địa tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Tuy nhiên, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, phát triển hạ tầng dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và đổi mới sáng tạo.

TS. Phạm Anh Tuấn cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số không thể đạt được nếu vẫn dựa vào các động lực cũ như vốn đầu tư, lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên. Trong giai đoạn mới, tăng trưởng phải được dẫn dắt bởi năng suất lao động, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đặc biệt là sự phát triển của khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Quang cảnh diễn đàn.

Trên cơ sở đó, TS. Phạm Anh Tuấn cho rằng, cần chuyển từ tư duy hỗ trợ dàn trải sang xây dựng chính sách theo từng nhóm doanh nghiệp để khơi thông các động lực tăng trưởng. “Hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ cần được hỗ trợ chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp chính thức. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được cải thiện khả năng tiếp cận vốn, công nghệ và kỹ năng quản trị. Doanh nghiệp tăng trưởng cao và doanh nghiệp đầu đàn cần cơ chế khuyến khích đầu tư nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu” - TS. Phạm Anh Tuấn chia sẻ.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế Doanh nghiệp lớn (Bộ Tài chính) cho rằng, cần đổi mới chính sách thuế theo hướng nâng cao hiệu quả của từng công cụ, bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng và tạo thêm động lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Cần thiết kế chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng tạo “hành lang lớn lên” cho doanh nghiệp.

“Xây dựng cơ chế hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển đổi thành doanh nghiệp. Đồng thời, đổi mới quản trị chi tiêu thuế theo kết quả thực chất; phát triển quản lý thuế số theo nguyên tắc "thuận lợi mặc định, kiểm soát theo rủi ro". Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế” - ông Nguyễn Văn Phụng kiến nghị.