Thanh tra nêu tồn tại trong thu ngoại tệ của Sinh học Phú Tài

Thanh tra nêu tồn tại trong thu ngoại tệ của Sinh học Phú Tài.

Một số khoản ngoại tệ xuất khẩu về chậm

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 11 vừa công khai kết luận thanh tra tại Công ty Cổ phần Năng lượng Sinh học Phú Tài. Nội dung thanh tra tập trung vào việc chuyển nguồn thu xuất khẩu về tài khoản ngoại tệ mở tại tổ chức tín dụng trong nước.

Thông báo số 279/TB-TTNH được ban hành ngày 24/8/2026, công khai Kết luận thanh tra số 29/KL-TTNH cùng ngày. Cơ quan thanh tra ghi nhận doanh nghiệp đã thực hiện tương đối tốt việc chuyển nguồn thu từ hoạt động xuất khẩu về tài khoản ngoại tệ tại Việt Nam.

Hoạt động xuất khẩu viên nén gỗ của Sinh học Phú Tài trong thời kỳ thanh tra đạt kết quả khả quan, góp phần bổ sung nguồn cung ngoại tệ cho Việt Nam. Tuy nhiên, việc thu và chuyển một số khoản ngoại tệ vẫn chưa đúng thời hạn thanh toán đã thỏa thuận trong hợp đồng.

Theo kết luận, doanh nghiệp có các khoản tiền xuất khẩu hàng hóa được chuyển về sau thời hạn thanh toán. Một khoản tiền thưởng phát sinh từ hoạt động xuất khẩu cũng chưa được chuyển vào tài khoản ngoại tệ của công ty mở tại tổ chức tín dụng tại Việt Nam.

Thông báo không công bố giá trị của các khoản tiền về chậm, số tiền thưởng chưa chuyển về, số hợp đồng liên quan hoặc thời gian chậm thanh toán. Văn bản cũng không đề cập quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với doanh nghiệp.

Nguyên nhân được xác định từ phía nhà nhập khẩu

Cơ quan thanh tra cho biết việc ngoại tệ chưa được chuyển về xuất phát từ điều khoản thanh toán giữa Sinh học Phú Tài và khách hàng nước ngoài.

Theo hợp đồng, nhà nhập khẩu giữ lại một phần giá trị đơn hàng cùng các khoản thưởng hoặc phạt. Hai bên thực hiện đối chiếu và thanh toán sau khi khách hàng hoàn tất việc kiểm toán, đồng thời xác nhận lô hàng đáp ứng các tiêu chuẩn đã thỏa thuận.

Những tồn tại trong hoạt động cấp tín dụng tại Agribank Hoành Bồ Quảng Ninh

Quy trình này khiến một phần tiền hàng chưa thể chuyển ngay về tài khoản của Sinh học Phú Tài tại Việt Nam. Kết luận thanh tra xác định nguyên nhân mang tính khách quan từ phía nhà nhập khẩu và không liên quan đến lỗi thuộc trách nhiệm của công ty.

Việc xác định nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng vì thời điểm thu ngoại tệ trong một hợp đồng xuất khẩu có thể phụ thuộc vào nhiều điều kiện. Ngoài thời hạn thanh toán, hợp đồng còn có thể quy định thời gian kiểm định chất lượng, xác nhận khối lượng, kiểm toán lô hàng và cách tính các khoản thưởng hoặc phạt.

Trong trường hợp của Sinh học Phú Tài, khách hàng chỉ thanh toán phần giá trị còn lại sau khi hoàn thành các bước kiểm tra. Dù vậy, cơ quan thanh tra vẫn yêu cầu doanh nghiệp chủ động theo dõi, đôn đốc và thu hồi đầy đủ nguồn ngoại tệ phát sinh từ hoạt động xuất khẩu.

Yêu cầu khẩn trương thu hồi tiền hàng

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 11 kiến nghị Sinh học Phú Tài tiếp tục tuân thủ các quy định về chuyển nguồn thu ngoại tệ vào tài khoản mở tại tổ chức tín dụng ở Việt Nam.

Doanh nghiệp phải chủ động làm việc với nhà nhập khẩu để khẩn trương thu hồi những khoản tiền xuất khẩu đã quá hạn theo hợp đồng nhưng chưa được thanh toán. Công ty cũng phải đôn đốc đối tác chuyển khoản tiền thưởng còn giữ lại về tài khoản ngoại tệ tại Việt Nam.

Yêu cầu này nhằm bảo đảm toàn bộ nguồn thu từ hoạt động xuất khẩu được theo dõi qua hệ thống ngân hàng trong nước. Doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần lưu giữ hợp đồng, chứng từ giao hàng, kết quả kiểm toán, xác nhận chất lượng và tài liệu đối chiếu công nợ để giải trình thời điểm nhận tiền.

Thông báo dẫn khoản 2 Điều 7 Pháp lệnh Ngoại hối đã được sửa đổi, bổ sung và khoản 1 Điều 5 Nghị định 70/2014/NĐ-CP. Các quy định này đặt ra nguyên tắc người cư trú có nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ phải chuyển nguồn thu vào tài khoản ngoại tệ mở tại tổ chức tín dụng được phép ở Việt Nam.

Kết luận thanh tra chưa nêu thời hạn cụ thể để Sinh học Phú Tài hoàn tất việc thu hồi các khoản tiền còn thiếu. Văn bản cũng chưa cho biết cơ chế báo cáo kết quả khắc phục sau thanh tra.

Thanh tra nêu tồn tại trong thu ngoại tệ của Sinh học Phú Tài.

Sinh học Phú Tài hoạt động trong lĩnh vực nào?

Công ty Cổ phần Năng lượng Sinh học Phú Tài được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu ngày 6/10/2011. Doanh nghiệp đăng ký thay đổi lần thứ tám vào ngày 16/3/2026, mang mã số doanh nghiệp 4101258588.

Ngành nghề kinh doanh chính của công ty gồm sản xuất các sản phẩm khác từ gỗ và sản xuất sản phẩm từ tre, nứa, rơm, rạ cùng vật liệu tết bện. Sản phẩm xuất khẩu được nhắc tới trong kết luận thanh tra là viên nén gỗ.

Ông Nguyễn Thanh Phong là người đại diện theo pháp luật, giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc. Ban giám đốc công ty gồm Tổng giám đốc, Phó tổng giám đốc và Giám đốc tài chính.

Doanh nghiệp có 295 cán bộ, nhân viên cùng các bộ phận kế toán, kiểm soát nội bộ, thu mua, hành chính nhân sự, kỹ thuật và quản lý sản xuất.

Trụ sở chính của Sinh học Phú Tài đặt tại lô B23, đường Trung Tâm, Khu công nghiệp Phú Tài, phường Quy Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai.

Ngoài ra, ông Phong còn đứng tên đại diện hàng loạt doanh nghiệp khác như: Công ty Cổ phần Phát triển Năng lượng Sinh học Việt Nam; Công ty Cổ phần Tài nguyên và Năng lượng Xanh Á Châu; Công ty TNHH Tsung Chang Industries (Việt Nam); Công ty TNHH Dịch vụ Vạn Thành; Công ty Cổ phần Năng lượng Thiện Minh; Công ty Cổ phần Năng lượng Bình Định; Công ty Cổ phần Năng lượng Vân Canh; Chi nhánh Công ty Cổ phần Năng lượng Sinh học Phú Tài; Công ty Cổ phần Năng lượng Dung Quất; Công ty TNHH Năng lượng Xanh Hà Tiên; Công ty TNHH Solar Bình Định 2; Công ty TNHH Solar Bình Định 1; Công ty TNHH Solar Bình Định; Hộ kinh doanh Nguyễn Thanh Phong.

Qua rà soát nhóm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực năng lượng, sản xuất viên nén và công nghiệp tại Gia Lai, Bình Định cũ cùng một số địa phương, một số pháp nhân xuất hiện thông tin đáng chú ý liên quan đến môi trường, tình hình tài chính và hoạt động nhà máy. Đáng chú ý, Công ty TNHH Năng lượng Xanh Hà Tiên tại Cụm công nghiệp Hoài Tân từng bị cơ quan chức năng xử phạt hơn 243 triệu đồng do xả khí thải có thông số CO vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Trong khi đó, một nhà máy sản xuất viên nén của Công ty CP Năng lượng sinh học Phú Tài, sau đổi tên thành Công ty CP Năng lượng Thiện Minh, từng bị cơ quan chức năng yêu cầu xử lý do đưa cơ sở vào hoạt động khi chưa hoàn tất một số thủ tục về môi trường, đất đai và xây dựng. Nhà máy cũng từng bị phản ánh gây ảnh hưởng đến khu dân cư xung quanh. Ở khía cạnh tài chính, Công ty TNHH Tsung Chang Industries Việt Nam đang có khoản nợ được Agribank đưa ra đấu giá. Tính đến ngày 25/3/2026, giá trị ghi sổ của khoản nợ khoảng 98,2 tỷ đồng, gồm hơn 76,5 tỷ đồng nợ gốc và gần 21,7 tỷ đồng tiền lãi. Khoản nợ này đã được ngân hàng rao bán nhiều lần trong các năm gần đây.

Doanh nghiệp xuất khẩu cần kiểm soát thời hạn thanh toán

Từ trường hợp Sinh học Phú Tài, doanh nghiệp xuất khẩu cần tách rõ thời hạn thanh toán tiền hàng và thời điểm quyết toán các khoản giữ lại, thưởng hoặc phạt. Hợp đồng càng quy định cụ thể thì việc theo dõi công nợ và giải trình nguồn ngoại tệ về chậm càng thuận lợi.

Bộ phận kế toán và kiểm soát nội bộ cần lập hồ sơ theo dõi riêng đối với từng hợp đồng có cơ chế giữ lại tiền. Hồ sơ cần thể hiện số tiền phải thu, điều kiện thanh toán, thời điểm đến hạn, tài liệu phía nhập khẩu còn phải hoàn thành và quá trình doanh nghiệp đôn đốc thu hồi.

Đối với khoản tiền đã quá hạn, doanh nghiệp cần làm việc bằng văn bản với đối tác thay vì chỉ trao đổi qua các kênh không chính thức. Đây là căn cứ chứng minh doanh nghiệp đã thực hiện trách nhiệm thu hồi nguồn ngoại tệ và giúp tổ chức tín dụng đối chiếu khi cần thiết.

Kết luận tại Sinh học Phú Tài cho thấy việc tiền hàng về chậm chưa đồng nghĩa với hành vi cố ý giữ ngoại tệ ở nước ngoài. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm kiểm soát dòng tiền, lưu giữ chứng từ và đưa đầy đủ nguồn thu xuất khẩu về tài khoản tại Việt Nam.