Nhà ở xã hội phát thải các-bon thấp: Tích hợp giải pháp xanh ngay từ khâu thiết kế

Vừa qua, tại Bắc Ninh, Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (Bộ Xây dựng) phối hợp với Hội Kiến trúc sư tỉnh Bắc Ninh và các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo “Nhà ở xã hội phát thải các-bon thấp – Định hướng và giải pháp cho Việt Nam”.

Sự kiện có sự tham dự của hơn 100 đại biểu, gồm đại diện cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu, hội nghề nghiệp, chủ đầu tư, kiến trúc sư, tổng thầu và doanh nghiệp.

Bắc Ninh có hơn 140.000 căn nhà ở xã hội trong 128 dự án

Phát biểu tại hội thảo, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho rằng phát triển nhà ở xã hội cần gắn với mục tiêu xây dựng thị trường bất động sản lành mạnh, bền vững.

Theo ông, bên cạnh tăng nguồn cung và nâng cao chất lượng nhà ở xã hội, các yêu cầu về tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải cần được tính đến ngay từ quá trình chuẩn bị và triển khai dự án.

Ông Nguyễn Quốc Ân, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh, phát biểu tại hội thảo.

Ông Nguyễn Quốc Ân, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh, cho biết địa phương được giao chỉ tiêu khoảng 147.200 căn nhà ở xã hội, trong đó giai đoạn 2025-2030 là 135.002 căn.

Toàn tỉnh hiện có 128 dự án, với quy mô khoảng 140.690 căn; trong đó 33 dự án đã hoàn thành và 95 dự án đang triển khai.

Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Bắc Ninh, hiệu quả phát triển nhà ở xã hội không chỉ được đánh giá bằng số lượng căn hộ hoàn thành mà còn phải tính đến khả năng tiếp cận của người dân, chất lượng công trình, chi phí sử dụng và môi trường sống.

Do đó, các giải pháp phát thải thấp cần phù hợp với điều kiện thực tế, có khả năng đo lường và từng bước nhân rộng.

Giảm phát thải cần được tính từ quy hoạch, thiết kế

Theo ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), mục tiêu phát thải các-bon thấp cần được lượng hóa bằng dữ liệu và tích hợp xuyên suốt vòng đời dự án, từ chuẩn bị, thiết kế, thi công đến vận hành.

Bộ Xây dựng đang giao các đơn vị triển khai những nhiệm vụ liên quan đến xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn và hướng dẫn thiết kế, với kế hoạch ban hành trong năm 2026 và 2027.

Ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ môi trường và Vật liệu xây dựng - Bộ Xây dựng, phát biểu tại hội thảo.

Về định hướng phát triển nhà ở xã hội phát thải các-bon thấp tại Việt Nam,TS. Nguyễn Hồng Hải, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (Bộ Xây dựng), cho rằng giảm phát thải không nên được xem là một gói công nghệ bổ sung sau khi công trình đã hoàn thành thiết kế.

Theo ông, mục tiêu này cần được tích hợp ngay từ quy hoạch, tổ chức không gian, lựa chọn vật liệu và thiết bị. Các giải pháp đồng thời phải có cơ sở khoa học, phù hợp điều kiện thực tế và có khả năng đo lường, đánh giá.

Ở góc độ kiến trúc, KTS. Đỗ Xuân Thủy, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư tỉnh Bắc Ninh, cho rằng bài toán giảm phát thải phải đi cùng yêu cầu về kinh tế.

Việc lựa chọn hướng nhà, kiểm soát diện tích kính, bố trí che nắng, tăng thông gió và ánh sáng tự nhiên, cây xanh hợp lý, sử dụng vật liệu bền và dễ bảo trì có thể vừa cải thiện môi trường sống vừa giảm chi phí xây dựng, vận hành.

Tại hội thảo, ThS. Trần Phương, Trưởng Phòng Công trình xanh và Tiết kiệm năng lượng, Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng, giới thiệu nhóm giải pháp kỹ thuật và lộ trình triển khai phù hợp với suất đầu tư nhà ở xã hội.

Theo đó, 43 giải pháp được đề xuất, trải rộng từ quy hoạch, kiến trúc, kết cấu, cơ điện đến vận hành. Các giải pháp được phân thành nhóm không làm tăng suất đầu tư và nhóm tăng suất đầu tư dưới 2%.

Việc phân nhóm nhằm giúp chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế và tổng thầu lựa chọn, áp dụng các giải pháp phù hợp ngay từ giai đoạn đầu của dự án.

Các chuyên gia công trình xanh của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) và Trung tâm Năng lượng ASEAN cũng chia sẻ về khả năng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi xanh và kinh nghiệm triển khai công trình tiết kiệm năng lượng tại khu vực ASEAN.

Ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản - Bộ Xây dựng, phát biểu tại hội thảo.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp giới thiệu các giải pháp vật liệu và thiết bị phục vụ mục tiêu giảm phát thải.

Công ty Cổ phần Xi măng FiCO-YTL giới thiệu các giải pháp vật liệu xây dựng phát thải thấp, xi măng xanh, đây là giải pháp cơ bản để giảm lượng các-bon hàm chứa trong bê tông và kết cấu công trình; Công ty TNHH Knauf Việt Nam trình bày các giải pháp vách nhẹ, tối ưu vật liệu và giảm phát thải, giải pháp thay thế gạch xây truyền thống giúp giảm chi phí nhân công, vật liệu thừa thải trên công trường, giảm tải trọng công trình; Công ty TNHH Panasonic Electric Works Việt Nam giới thiệu các giải pháp tiết kiệm năng lượng, cải thiện chất lượng không khí trong nhà (IAQ) và nâng cao sức khỏe, tiện nghi cho cư dân, đáng chú ý là giải pháp về điều hòa không khí giúp giảm tới 27% lượng điện tiêu thụ nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu về tiện nghi nhhiệt.

Giới thiệu mô hình nhà mẫu tỷ lệ 1:1

Tại hội thảo, mô hình nhà mẫu tỷ lệ 1:1 tích hợp các giải pháp hướng tới nhà ở xã hội phát thải các-bon thấp cũng được giới thiệu.

TS. Nguyễn Hồng Hải, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng - Bộ Xây dựng, trình bày định hướng phát triển nhà ở xã hội phát thải các-bon thấp.

Mô hình gồm giải pháp mô-đun nhà vệ sinh lắp sẵn; giải pháp tường nhẹ của Công ty Cổ phần Cơ khí & Vật liệu Xây dựng Phú Nguyễn; giải pháp sơn phản xạ, chống nóng của Công ty TNHH Sơn TOA Việt Nam; các giải pháp cách nhiệt của Công ty TNHH ROCKWOOL; và hệ thống quạt, điều hòa không khí thông minh, tiết kiệm năng lượng của Panasonic Việt Nam. Các giải pháp được phối hợp nghiên cứu cùng Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (IBST) nhằm lựa chọn phương án tối ưu, không làm gia tăng chi phí đầu tư cho nhà ở xã hội nhưng vẫn đáp ứng các yêu cầu về công năng sử dụng, môi trường và tiện nghi cho cư dân.

Kết thúc hội thảo, các nhóm giải pháp phát thải các-bon thấp được tổng hợp và giới thiệu tới Bắc Ninh để xem xét áp dụng. Đây được xem là cơ sở để địa phương lựa chọn, tích hợp và từng bước triển khai các giải pháp trong những dự án nhà ở xã hội thực tế.