Dự thảo tuyển sinh mới: Trường giảm phương thức, thí sinh thêm điều kiện

Đổi mới thực chất trong năm học 2026-2027

Sửa đồng bộ chương trình, sách giáo khoa lớp 1-12, tăng ứng dụng AI

7 nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027: Đẩy mạnh quản trị số, ứng dụng AI trong giáo dục

Bộ Giáo dục và Đào tạo đăng tải dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về việc xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.

Bộ đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân nghiên cứu và góp ý cho dự thảo. Nội dung góp ý gửi về Bộ Giáo dục và Đào tạo (qua Vụ Giáo dục Đại học, địa chỉ: Số 35 Đại Cồ Việt, phường Bạch Mai, thành phố Hà Nội) hoặc gửi qua email: htnga@moet.gov.vn trước ngày 23/9/2026 để tổng hợp.

Giới hạn số phương thức tuyển sinh và mở rộng đối tượng đăng ký

Một trong những thay đổi đáng chú ý nằm ở việc giới hạn số phương thức tuyển sinh. Theo dự thảo, từ năm 2027, mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh, trong khi mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức. Từ năm 2028, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo chỉ sử dụng 1 phương thức, không tính xét tuyển thẳng và xét tuyển đối tượng cử tuyển.

Quy định này đi kèm yêu cầu mỗi phương thức phải gắn với một mã số trong danh mục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Các trường phải công khai tiêu chí, cách tính điểm và xây dựng thang điểm xét tuyển thống nhất. Với các chương trình sử dụng nhiều tổ hợp, cơ sở đào tạo phải xác định độ lệch điểm giữa các tổ hợp và quy đổi về thang điểm 30.

Không chỉ đặt thêm điều kiện với người học, dự thảo còn yêu cầu các cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm rõ hơn về những gì mình công bố. Trường phải công khai đối tượng, điều kiện dự tuyển, nguồn tuyển, phương thức tuyển sinh, ngưỡng đầu vào, độ lệch điểm và tiêu chí phụ nếu có; đồng thời giải trình với thí sinh, cơ quan quản lý và xã hội.

Các trường khai thác dữ liệu tuyển sinh và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, giảm tối đa hồ sơ, giấy tờ và thủ tục hành chính. Thí sinh không phải nộp lại những giấy tờ, chứng chỉ hoặc kết quả đã có trên hệ thống dữ liệu tuyển sinh.

Dự thảo cũng mở rộng đối tượng đăng ký xét tuyển đại học. Ngoài người tốt nghiệp THPT hoặc có trình độ tương đương, quy định mới bổ sung người tốt nghiệp trung học nghề cùng nhóm ngành; người tốt nghiệp trung cấp hoặc cao đẳng ngành nghề thuộc cùng nhóm ngành dự tuyển. Một số trường hợp có bằng trung cấp hoặc cao đẳng nhưng thiếu bằng THPT còn phải đáp ứng yêu cầu về thời gian làm việc đúng chuyên môn.

Dự thảo mới của Bộ GD&ĐT giới hạn số phương thức tuyển sinh và mở rộng đối tượng đăng ký. Ảnh: Báo Chính phủ.

Ngưỡng điểm tối thiểu và một số lưu ý về ngành đặc thù

Đối với thí sinh sử dụngkết quả thi tốt nghiệp THPT, dự thảo đặt ngưỡng nguồn tuyển tối thiểu 15/30 điểm với tổng điểm 3 môn theo tổ hợp xét tuyển. Nếu thí sinh không có đủ điểm của 3 môn trong tổ hợp, cơ sở đào tạo có thể sử dụng điểm Toán, Ngữ văn và một môn khác do hiệu trưởng quyết định, nhưng phải công bố trước và vẫn bảo đảm ngưỡng 15/30 điểm.

Các chương trình đào tạo giáo viên, sức khỏe và pháp luật có yêu cầu đầu vào riêng. Tùy từng chương trình, thí sinh phải đáp ứng đồng thời ngưỡng đầu vào, chuẩn chương trình đào tạo và yêu cầu về kết quả học tập lớp 12. Một số ngành được áp dụng mức học lực khá thay vì giỏi nhưng phải đáp ứng thêm điều kiện về điểm thi.

Với người đã có bằng đại học, dự thảo bổ sung yêu cầu về kinh nghiệm làm việc đối với trường hợp tốt nghiệp loại trung bình. Người này phải có ít nhất 24 tháng kinh nghiệm làm việc, trong khi yêu cầu này không áp dụng với người tốt nghiệp đại học loại khá trở lên.

Đào tạo sau đại học: Tăng thực hành, siết chặt công tác phản biện luận án

Ở bậc đào tạo sau đại học, dự thảo điều chỉnh nhiều nội dung về đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ. Chương trình tiến sĩ được phân thành định hướng nghiên cứu và định hướng ứng dụng. Với chương trình thạc sĩ định hướng ứng dụng, chuyên nghiệp, dự thảo yêu cầu dành từ 6 đến 9 tín chỉ cho thực tập; nếu có đề án, đồ án hoặc dự án tốt nghiệp, cơ sở đào tạo phải dành thêm từ 6 đến 9 tín chỉ cho nội dung này.

Quy trình phản biện luận án tiến sĩ cũng được điều chỉnh. Nếu có từ 2 ý kiến phản biện độc lập không đồng ý với chất lượng chuyên môn của luận án, cơ sở đào tạo phải yêu cầu nghiên cứu sinh và người hướng dẫn chỉnh sửa, bổ sung trước khi tổ chức phản biện độc lập lần thứ hai. Một luận án không được phản biện độc lập quá 2 lần.

Dự thảo mới của Bộ GD&ĐT điều chỉnh nhiều nội dung về đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ. Ảnh: UEH.

Dự thảo mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo có tác động đến nhiều nhóm đối tượng khác nhau.

Nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp

Nhóm chịu tác động trực tiếp đầu tiên là các cơ sở đào tạo. Nếu dự thảo được thông qua, từ năm 2027, các trường sẽ không còn nhiều khoảng trống để cùng một ngành “bày” ra hàng loạt phương thức xét tuyển nhằm thu hút thí sinh. Việc giới hạn số phương thức, chuẩn hóa mã phương thức và yêu cầu thống nhất thang điểm buộc các trường phải thiết kế cách tuyển sinh rõ ràng hơn ngay từ đầu.

Điều này cũng khiến trách nhiệm của cơ sở đào tạo tăng lên. Trường thực hiện đúng những gì đã công bố và có trách nhiệm giải trình. Những thay đổi về ngưỡng đầu vào, nguồn tuyển, tiêu chí phụ hay cách quy đổi điểm cũng không thể chỉ xuất hiện vào thời điểm xét tuyển mà phải được công khai trước đó.

Nhóm trực tiếp thứ hai là thí sinh và người học. Quy định mới mở rộng nguồn tuyển, cho phép thêm nhiều nhóm người học từ trung học nghề, trung cấp, cao đẳng hoặc người đã có kinh nghiệm làm việc tiếp cận chương trình đại học. Tuy nhiên, cơ hội mở rộng không đồng nghĩa điều kiện đầu vào được nới đồng loạt.

Ngược lại, thí sinh vào các ngành giáo viên, sức khỏe và pháp luật sẽ phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể hơn về học lực, điểm thi và trình độ trước khi bước qua “cửa” tuyển sinh. Người đã có bằng đại học nhưng tốt nghiệp loại trung bình cũng phải bổ sung yêu cầu về kinh nghiệm trong một số trường hợp.

Dự thảo mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo có tác động đến nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Ảnh: CaféF.

Nhóm đối tượng chịu tác động gián tiếp

Ở nhóm tác động gián tiếp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các đơn vị quản lý, đội ngũ giảng viên và những cơ sở giáo dục đại học trọng điểm sẽ chịu ảnh hưởng từ cách xác định năng lực đào tạo và số lượng tuyển sinh. Dự thảo cho phép tính cả giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu nếu đáp ứng đủ điều kiện, qua đó tác động đến cách các trường xác định năng lực đào tạo.

Các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm hoặc đang thực hiện đề án do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt còn phải hướng tới mục tiêu đến năm 2030 đưa tỷ lệ người học ở chương trình bậc 7 và bậc 8 lên ít nhất 20% tổng số người học. Trong đó, nghiên cứu sinh phải chiếm ít nhất 30% số người học ở hai bậc này.

Nhìn tổng thể, dự thảo không chỉ thay đổi cách thí sinh đăng ký và được xét tuyển mà còn kéo trách nhiệm về phía các cơ sở đào tạo. Các trường sẽ phải công khai nhiều hơn, giải trình nhiều hơn và chuẩn hóa cách tuyển sinh thay vì để thí sinh tự “giải mã” một hệ thống phương thức xét tuyển ngày càng phức tạp.

Với người học, thay đổi lớn nhất nằm ở việc cơ hội tiếp cận được mở rộng nhưng điều kiện đầu vào được phân loại rõ hơn. Còn với các trường, bài toán không chỉ là tuyển đủ người học mà còn phải chứng minh năng lực đào tạo, tuân thủ đúng những gì đã công bố và chịu trách nhiệm về kết quả tuyển sinh của mình.