Khởi tố 28 người trong vụ sửa kết quả quan trắc môi trường

Cơ quan công an kiểm tra, phân tích mẫu - Ảnh: DUY HÀ.

Ngày 1/10, cơ quan công an thông tin về việc khởi tố 28 bị can tại 10 phòng thí nghiệm thuộc 4 cơ quan, bộ, ngành. Kết quả điều tra ban đầu xác định các bị can có hành vi sửa số liệu quan trắc từ không đạt thành đạt, lấy mẫu không đúng quy trình và cấp giấy tờ để thu tiền.

Khởi tố hàng loạt lãnh đạo, cán bộ tại các đơn vị quan trắc

Theo thông tin mới nhất, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04, Bộ Công an) phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường đã khởi tố 3 vụ án hình sự, 28 bị can về tội giả mạo trong công tác.

Các bị can giữ nhiều vị trí quản lý, chuyên môn tại các trung tâm, viện nghiên cứu và đơn vị thực hiện hoạt động quan trắc.

Tại Viện Khoa học công nghệ năng lượng và môi trường, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cơ quan điều tra khởi tố 8 bị can. Trong đó có một giám đốc và một nguyên giám đốc trung tâm tại TP.HCM, một phó giám đốc trung tâm tại Đà Nẵng cùng hai trưởng phòng, hai phó trưởng phòng và một nhân viên tại Hà Nội.

Tại Viện Khoa học an toàn và vệ sinh lao động, thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, 8 bị can bị khởi tố. Những người này gồm giám đốc, phó giám đốc Trạm quan trắc và phân tích môi trường lao động, trưởng phòng và phó trưởng phòng tại Hà Nội. Tại Phân viện ở miền Trung, các bị can gồm phân viện trưởng, phó phân viện trưởng, trưởng phòng và phó trưởng phòng.

Cơ quan điều tra cũng khởi tố 5 bị can tại Trung tâm Môi trường và Sản xuất sạch, thuộc Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp, Bộ Công Thương. Nhóm này gồm giám đốc, phó giám đốc trung tâm, một trưởng phòng và hai phó trưởng phòng.

Tại Trung tâm Kỹ thuật môi trường và an toàn hóa chất, thuộc Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, Bộ Tài chính, 7 bị can bị khởi tố, gồm giám đốc trung tâm, hai phó giám đốc, một trưởng phòng, hai phó trưởng phòng và một nhân viên.

Biến kết quả không đạt thành đạt, cấp giấy tờ để thu tiền

Kết quả điều tra ban đầu cho thấy các bị can đã can thiệp vào số liệu phân tích quan trắc, chuyển những kết quả không đáp ứng yêu cầu thành kết quả đạt tiêu chuẩn.

Ngoài việc sửa số liệu, một số hoạt động thu thập mẫu phân tích không tuân thủ quy trình. Các bị can còn bị xác định có hành vi cấp giấy tờ cho những đơn vị có nhu cầu quan trắc để thu tiền.

Theo cơ quan điều tra, những hành vi này diễn ra trong thời gian dài, liên quan đến nhiều cá nhân giữ chức vụ quản lý tại các đơn vị chuyên môn.

Bên cạnh hành vi giả mạo trong công tác, C04 còn xác định vụ việc có dấu hiệu của các tội tham ô tài sản, lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản, mua bán trái phép hóa đơn và trốn thuế.

Cơ quan công an đang tiếp tục thu thập tài liệu, giám định, trích xuất và phục hồi dữ liệu để làm rõ hành vi của từng cá nhân, đồng thời mở rộng điều tra đối với những người có vai trò chủ mưu, cầm đầu hoặc giúp sức tích cực.

Lỗ hổng trong kiểm soát dữ liệu quan trắc

Vụ án đặt ra vấn đề về tính toàn vẹn của dữ liệu quan trắc và cơ chế kiểm soát hoạt động tại các đơn vị cung cấp dịch vụ phân tích, kiểm định.

Quan trắc môi trường là hoạt động theo dõi, đo đạc và phân tích các chỉ tiêu của môi trường nhằm đánh giá chất lượng, phát hiện nguy cơ ô nhiễm và cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý.

Đối với môi trường lao động, kết quả quan trắc còn giúp doanh nghiệp nhận diện những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động, từ đó lựa chọn biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Về nguyên tắc, kết quả quan trắc phải phản ánh đúng tình trạng của mẫu được thu thập và phân tích. Khi số liệu bị sửa đổi, báo cáo không còn phản ánh chính xác các chỉ tiêu đã đo.

Điều này có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá mức độ tuân thủ quy định về môi trường, cũng như quá trình xác định các biện pháp kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe người lao động.

Dưới góc độ quản trị dữ liệu, vụ việc cũng cho thấy sự cần thiết của việc kiểm soát chặt chẽ quá trình hình thành, xử lý, lưu trữ và phê duyệt kết quả quan trắc.

Việc ứng dụng công nghệ số có thể hỗ trợ truy xuất lịch sử chỉnh sửa, phân quyền người sử dụng và đối chiếu dữ liệu gốc với báo cáo cuối cùng. Tuy nhiên, các giải pháp này cần kết hợp với hoạt động kiểm tra độc lập và trách nhiệm của từng cá nhân tham gia quy trình.

Đối với các đơn vị thực hiện quan trắc, việc bảo đảm tính chính xác của kết quả phân tích là yêu cầu cốt lõi để duy trì độ tin cậy của hoạt động chuyên môn.

Vụ án hiện vẫn trong quá trình điều tra. Cơ quan chức năng chưa công bố đầy đủ số lượng báo cáo bị làm sai lệch, danh sách các đơn vị sử dụng kết quả quan trắc không đúng thực tế cũng như những thiệt hại cụ thể có liên quan.