Phát triển nhân lực chất lượng cao, tạo động lực tăng trưởng cho Hà Nội

Gắn chất lượng nhân lực với năng suất doanh nghiệp

Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III) với chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao” vừa diễn ra tại Hà Nội, quy tụ hơn 300 đại biểu, trong đó có đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư và các tổ chức quốc tế đến từ 15 quốc gia.

Diễn đàn do UBND thành phố Hà Nội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo; Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) là đầu mối tổ chức, điều phối cùng mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì.

Các đại biểu tham dự diễn đàn.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, nhấn mạnh nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là yếu tố đầu vào của nền kinh tế, mà phải trở thành động lực trực tiếp tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo ông, trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, vấn đề không chỉ là doanh nghiệp tuyển đủ lao động, mà quan trọng hơn là người lao động có đủ năng lực làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm hay không.

Chất lượng nhân lực vì vậy cần được đánh giá bằng năng lực thực thi, khả năng tạo giá trị gia tăng và đóng góp vào tăng trưởng, thay vì chỉ dựa trên bằng cấp hoặc số lượng người được đào tạo.

Các nhóm nhân lực cần được phát triển đồng bộ, từ quản trị, tài chính, đầu tư đến công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, tự động hóa; từ thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics đến kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề trong sản xuất.

Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME phát biểu tại diễn đàn.

Ông Mạc Quốc Anh cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “có nhân lực” sang “có đúng năng lực”, xác định rõ những kỹ năng còn thiếu, vị trí cần tuyển dụng và năng lực cần đào tạo lại.

Việc đào tạo cần gắn với yêu cầu công việc và được đánh giá bằng những kết quả cụ thể như năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, doanh số và khả năng mở rộng thị trường.

Hà Nội cần phát huy lợi thế nguồn nhân lực

Tại diễn đàn, PGS.TS Trần Đình Thiên, - Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF cho rằng Hà Nội có nhiều lợi thế về vị thế, thị trường, nguồn nhân lực và khả năng hội tụ tri thức, nhưng cần chuyển hóa những lợi thế này thành năng lực phát triển thực chất của doanh nghiệp.

Theo số liệu được trình bày tại diễn đàn, năm 2024, tỷ lệ lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo của Hà Nội đạt 53,9%, cao hơn mức 28,4% của cả nước. Tuy nhiên, doanh nghiệp quy mô nhỏ vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Nhóm doanh nghiệp có dưới 50 lao động chiếm 96,2% số doanh nghiệp có kết quả sản xuất, kinh doanh.

PGS.TS Trần Đình Thiên - Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF.

Giai đoạn 2015-2024, số lượng doanh nghiệp của Hà Nội tăng 56,7%, trong khi số lao động tăng 19,9%. Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, điều này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, sử dụng nguồn lực và tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng quy mô, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Ông cho rằng Hà Nội cần đổi mới cách tiếp cận trong thu hút và sử dụng nhân tài, chú trọng năng lực thực tế và kết quả công việc. Đồng thời, thành phố cần cải thiện môi trường kinh doanh, hạ tầng và khả năng tiếp cận vốn, công nghệ, thị trường để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển.

Hai hướng ưu tiên được đề cập là kinh tế số gắn với đổi mới sáng tạo và công nghiệp văn hóa. Trong đó, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và nhà đầu tư nhằm thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và thương mại hóa sản phẩm.

Tăng liên kết giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo

CEF III tập trung vào năm nhóm chuyên đề gồm tuyển dụng, đào tạo và nâng cao năng suất; nhân lực công nghệ cao, AI, dữ liệu và tự động hóa; nhân lực quản trị, tài chính và mua bán, sáp nhập doanh nghiệp (M&A); nhân lực thị trường, thương mại điện tử, xuất khẩu và logistics; nhân lực kỹ thuật, sản xuất và liên kết chuỗi giá trị.

Các nội dung hướng tới giải quyết nhu cầu nhân lực thực tế, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia xây dựng yêu cầu kỹ năng, phối hợp với cơ sở đào tạo và tăng cường đào tạo lại người lao động.

Ông Kanat Tumysh - Đại sứ Cộng hòa Kazakhstan tại Việt Nam.

Một điểm nhấn của CEF III là kết nối quốc tế. Theo Ban Tổ chức, đại diện ngoại giao của 15 quốc gia tham dự (gồm: Mozambique, Thái Lan, Iraq, Belarus, Azerbaijan, Sri Lanka, Kazakhstan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Haiti, Pakistan, Hà Lan, Mông Cổ, Palestine và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) trao đổi kinh nghiệm và mở rộng cơ hội hợp tác với doanh nghiệp Hà Nội trong đào tạo nhân lực, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư và thương mại.

Đại sứ Kazakhstan tại Việt Nam, ông Kanat Tumysh cho rằng công nghệ không tự tạo ra thịnh vượng nếu thiếu con người có tri thức, khả năng phán đoán và sức sáng tạo để đưa công nghệ vào thực tiễn.

Theo ông Kanat Tumysh, Kazakhstan đang tăng cường gắn giáo dục, nghiên cứu với nhu cầu của nền kinh tế, đồng thời chú trọng kỹ năng số và kỹ thuật chuyên sâu. Năm 2026, nước này thành lập Đại học Trí tuệ Nhân tạo tại thủ đô Astana và mong muốn mở rộng hợp tác đào tạo, nghiên cứu với Việt Nam.

Tại diễn đàn, Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF gồm 9 thành viên chính thức ra mắt, do PGS.TS Trần Đình Thiên làm Chủ tịch. Hội đồng quy tụ các chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế, khoa học - công nghệ, quản trị, giáo dục, truyền thông và đại diện doanh nghiệp, có vai trò tư vấn, phản biện, định hướng và tổng hợp chuyên môn.

Xây dựng khung hành động sau CEF III

Theo Ban Tổ chức, sau diễn đàn, từ 5 đến 7 vấn đề ưu tiên sẽ được lựa chọn để xây dựng chương trình thí điểm, xác định đầu mối triển khai và phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo.

Ra mắt Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF gồm 9 thành viên.

Mục tiêu là hình thành “Khung hành động sau CEF III”, bảo đảm các sáng kiến có lộ trình thực hiện và cơ chế theo dõi kết quả cụ thể.

Thông qua diễn đàn, các bên hướng tới tăng cường phối hợp trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp, nâng cao năng suất và năng lực làm chủ công nghệ. Đây được xem là một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Thủ đô nâng sức cạnh tranh và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của Hà Nội.