NXB Kim Đồng ra mắt tiểu thuyết 'Xứ Sở Vô Danh' của nhà văn Pháp gốc Việt Doan Bui

“Xứ Sở Vô Danh” bắt đầu từ câu chuyện một người mẹ mất con gái khi em bé mới 15 ngày tuổi. Sau cái chết của con, người mẹ âm thầm viết một bản thảo mang tên Truyện của Mê-Linh, như một cách níu giữ hình bóng đứa trẻ và đối diện với vùng ký ức đau thương chưa thể gọi tên.

Tuy nhiên, bản thảo cũng trở thành nỗi đau khiến cô không thể đọc lại. Người mẹ tìm cách trở về công việc và cuộc sống thường ngày, thậm chí quyết định ném bản thảo vào thùng rác. Nhưng chính khoảnh khắc ấy khiến cô nhận ra quá khứ không thể bị vứt bỏ như một món đồ không còn cần đến.

Tác giả Đoan Bùi tại lễ ra mắt sách.

Từ một câu chuyện riêng tư, “Xứ Sở Vô Danh” mở rộng thành những suy tư về mất mát, về vai trò làm mẹ, về nỗi mặc cảm, sự im lặng và cách xã hội ứng xử với nỗi đau của người khác.

Tác giả Doan Bui không biến cuốn sách thành một cẩm nang chữa lành, cũng không đưa ra những công thức để vượt qua mất mát. Tác phẩm như một “phản-cẩm-nang về sự mất mát” – nơi bi kịch có thể đi cạnh tiếng cười, và trải nghiệm cá nhân dần chạm tới những cảm xúc phổ quát của con người.

Tên gọi “Xứ Sở Vô Danh” gợi ra một không gian vừa thực vừa tưởng tượng, nơi những đứa trẻ thất lạc chẳng bao giờ lớn lên. Từ đứa con gái bé nhỏ của người kể chuyện, tác phẩm nối kết với những hình ảnh và câu chuyện khác về những đứa trẻ đã mất, từ mẹ của Peter Pan đến Stéphanie Verlaine và những “đứa-con-mây” được giữ trong lọ thủy tinh.

Ở đó, kí ức, văn chương và tưởng tượng đan thành một “sợi tơ dẫn đường”. Người viết lần theo sợi tơ ấy để gom nhặt lại những mảnh kí ức về đứa con đã mất, rồi biến chúng thành một cây cầu vô hình dẫn đến “Xứ sở Vô Danh”.

Một trong những điểm đặc biệt của tác phẩm nằm ở cách tác giả không né tránh những phần xấu xí, khó diễn tả và đôi khi phi lí của đau buồn. Người mẹ trong cuốn sách vừa đau đớn vì mất con, vừa sợ bị nhìn nhận như một người phụ nữ “nặng nề”, khác biệt; cô muốn trở lại làm việc, muốn suy nghĩ tích cực, đoạn tang và bắt đầu lại. Nhưng phía sau mong muốn trở về thế giới của cuộc sống bình thường luôn tồn tại một phần kí ức không thể xóa bỏ.

Vì thế, Xứ sở Vô Danh không chỉ là câu chuyện về mát mát người thân. Đây còn là câu chuyện về quyền được đau buồn, quyền được ghi nhớ, và hành trình tìm một ngôn ngữ cho những trải nghiệm mà con người không biết phải chia sẻ ra sao.

Với kinh nghiệm của một phóng viên điều tra cùng tâm hồn nhạy cảm của người viết văn, Doan Bui kết hợp nhiều hình thức thể hiện như truyện kể, thư, trích dẫn, ghi chép, nhật ký và thơ. Ngôn ngữ tác phẩm vừa đắng cay, sắc sảo, vừa giàu chất tự trào, khiến người đọc bị cuốn trong cảm xúc hỗn độn, lúc hồi hộp, lúc hụt hẫng, bi thương, lúc bật cười cùng tác giả.

Xứ Sở Vô Danh là tác phẩm mang tính tự tình sâu sắc, nơi văn chương trở thành phương tiện để con người đối diện với điều tưởng như không thể nói thành lời.

Nhà văn Hiền Trang, nhà văn Đoan Bùi, PGS. TS. Phùng Ngọc Kiên trò chuyện với độc giả về tác phẩm "Xứ sở Vô Danh".

Vừa là lời tự tình, vừa là hành trình đi tìm hình hài cho một nỗi đau không tên, Xứ Sở Vô Danh cho thấy văn chương đôi khi không thể xóa đi mất mát, nhưng có thể dựng nên một cây cầu để người ở lại tiếp tục sống cùng kí ức.

Một cuốn sách dành cho những ai từng mất đi một điều quý giá – và cho cả những ai muốn học cách lắng nghe nỗi đau của người khác. Một lời tri ân tuyệt đẹp cho sự kiên cường của biết bao người mẹ, và cho bao đứa trẻ đã ra đi quá sớ

Tại buổi giao lưu ở Hà Nội, Doan Bui bày tỏ sự biết ơn khi tác phẩm được giới thiệu tới độc giả Việt Nam và nhận được sự quan tâm, chia sẻ của bạn đọc. Những cuộc trò chuyện giúp chị khám phá thêm về tác phẩm, đồng thời hiểu hơn về căn tính của chính mình.

Theo Doan Bui, văn chương giống như những ánh sáng le lói của đom đóm trong màn đêm; sứ mệnh của nhà văn là nhận ra và nắm bắt những ánh sáng ấy. Với chị, viết cũng là hành trình trở về với những gì nguyên bản, sau khi gạt bỏ những lớp hào nhoáng bên ngoài.

Chia sẻ về mối liên hệ với tiếng Việt, nữ nhà văn cho biết chỉ khi học ngôn ngữ này, chị mới cảm nhận được vẻ đẹp và sự thiêng liêng của hai tiếng “mẹ con” – điều chị không tìm thấy từ đồng nghĩa tương ứng trong tiếng Pháp. Việc học tiếng Việt cũng giúp chị tìm lại âm điệu từ thuở ấu thơ, một thứ âm điệu vẫn tồn tại trong tiềm thức.

Nhà văn Hiền Trang cho rằng “Xứ Sở Vô Danh” không chỉ giới hạn trong câu chuyện về một người mẹ mất con. Theo chị, những chi tiết nhỏ trong tác phẩm đều thể hiện cảm thức sâu sắc của tác giả; dù viết về mất mát, cuốn sách vẫn khiến người đọc cảm nhận được sức sống dâng trào qua từng trang viết.

BTC trao giải thưởng cho các bạn đoạt giải cuộc thi viết: "Hãy tưởng tượng phần tiếp theo của Xứ sở Vô Danh của Đoan Bùi" do Phòng Hợp tác Ngôn ngữ ĐSQ Pháp đã tổ chức..

Trong khi đó, PGS.TS Phùng Ngọc Kiên, Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đánh giá bản dịch “Xứ Sở Vô Danh” của nhà văn Thuận là một tác phẩm văn chương được sinh ra từ nguyên tác của Doan Bui, chứ không đơn thuần là một bản dịch.

Doan Bui sinh năm 1976, là nhà văn Pháp gốc Việt, đồng thời là phóng viên của tuần báo Le Nouvel Obs. Năm 2013, chị được trao Giải thưởng Albert Londres cho loạt phóng sự về người di cư. Tác giả đã xuất bản nhiều tác phẩm dành cho thanh thiếu niên và người lớn, trong đó tiểu thuyết đầu tay “La Tour” ra mắt năm 2022 được đánh giá cao.

Tại Việt Nam, độc giả từng biết đến Doan Bui qua cuốn “Người cha im lặng”, cũng do nhà văn Thuận dịch. Bên cạnh sáng tác văn học, chị còn viết kịch bản truyện tranh, chơi piano và thực hiện các chương trình trình diễn kết hợp văn chương với âm nhạc.