Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phổ biến, giáo dục pháp luật

Bổ sung cơ chế ứng dụng AI và nền tảng số trong phổ biến pháp luật

Bộ Tư pháp vừa tổ chức cuộc họp Tổ soạn thảo mở rộng xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ soạn thảo, chủ trì cuộc họp. Tham dự có Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh, Tổ phó thường trực Tổ soạn thảo; Phó Cục trưởng Phan Hồng Nguyên, Tổ phó Tổ soạn thảo, cùng các thành viên và đại diện các bộ, ngành liên quan.

Phát biểu tại cuộc họp, Cục trưởng Cù Thu Anh cho biết, thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại Quyết định số 1772/QĐ-TTg ngày 12/9/2026 và Quyết định số 1790/QĐ-TTg ngày 16/9/2026, Bộ Tư pháp đã chủ trì xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định. Bà đề nghị các thành viên Tổ soạn thảo phát huy tinh thần trách nhiệm, đóng góp ý kiến để hoàn thiện dự thảo, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai Luật đồng bộ, thống nhất và hiệu quả.

Bộ Tư pháp tổ chức họp Tổ soạn thảo mở rộng xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (Ảnh: danchuphapluat.vn).

Theo báo cáo của Phó Cục trưởng Phan Hồng Nguyên, dự thảo Nghị định gồm 10 chương, 50 điều, được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua nền tảng số, mạng xã hội và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Dự thảo đề cập việc chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu pháp luật; quản lý tài khoản chính thức, kiểm soát nội dung pháp luật trên mạng xã hội; ứng dụng AI và trợ lý ảo trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật.

Việc đưa công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào lĩnh vực này đặt ra yêu cầu bảo đảm chất lượng, độ tin cậy của thông tin pháp luật được cung cấp đến người dân. Theo dự thảo, hoạt động ứng dụng công nghệ phải gắn với việc kiểm tra, kiểm soát nội dung, bảo đảm tính chính xác của thông tin, an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và các thông tin được pháp luật bảo vệ.

Cục trưởng Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh, Tổ phó thường trực Tổ soạn thảo phát biểu tại cuộc họp - (Ảnh: danchuphapluat.vn).

Bên cạnh ứng dụng công nghệ, dự thảo dành một chương riêng quy định về truyền thông chính sách, trong đó xác định các kênh và hình thức truyền thông trên Cổng Pháp luật quốc gia, các cổng, trang thông tin điện tử, báo chí, mạng xã hội và nền tảng số. Dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan lập đề xuất chính sách, cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản và các cơ quan, tổ chức liên quan; bổ sung cơ chế tiếp nhận, xử lý, theo dõi và công khai kết quả tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý đối với chính sách, dự thảo văn bản.

Những nội dung này hướng tới hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc đa dạng hóa phương thức truyền thông chính sách, tăng cường khai thác dữ liệu pháp luật và hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, các quy định cụ thể cần bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan và phù hợp với điều kiện triển khai thực tế.

Hoàn thiện quy định, bảo đảm tính khả thi khi triển khai

Ngoài các nội dung về chuyển đổi số, dự thảo Nghị định bổ sung quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật cho các nhóm đối tượng đặc thù và người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Trong đó, hai nhóm đối tượng được bổ sung là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt theo quy định của Luật Trẻ em và người chưa thành niên phạm tội thuộc trường hợp đang được áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng.

Dự thảo đồng thời quy định cụ thể hơn về nội dung, hình thức và trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật đối với từng nhóm, nhằm bảo đảm phù hợp với đặc điểm, nhu cầu và khả năng tiếp cận pháp luật của đối tượng thụ hưởng.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương đề xuất làm rõ khái niệm, tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng - (Ảnh: danchuphapluat.vn).

Tại cuộc họp, các đại biểu cơ bản nhất trí với nội dung dự thảo, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành. Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu làm rõ trách nhiệm của bộ, ngành và địa phương, tránh chồng chéo nhiệm vụ; nghiên cứu kỹ các quy định về ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, truyền thông chính sách và phổ biến pháp luật cho các nhóm đối tượng đặc thù.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương đề xuất làm rõ khái niệm, tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng, cũng như thủ tục và giấy tờ xác nhận. Theo đó, cần xác định cụ thể cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xác nhận và các loại giấy tờ làm căn cứ, có thể bao gồm xác nhận của doanh nghiệp, chính quyền địa phương hoặc hợp đồng lao động.

Bà cũng đề nghị thiết kế thủ tục xác nhận theo hướng đơn giản, thuận tiện, phù hợp với cả người lao động tự do, qua đó bảo đảm những người đủ điều kiện có thể tiếp cận chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật miễn phí hoặc được hỗ trợ chi phí.

Liên quan đến chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia hỗ trợ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đại diện Sở Tư pháp Hà Nội đề nghị rà soát quy định về việc đăng tải thông tin giới thiệu, quảng cáo tổ chức, sản phẩm, hình ảnh và hoạt động của các chủ thể tham gia hỗ trợ. Việc ghi nhận quyền lợi cần phù hợp với mục đích, nội dung và hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, tránh biến hoạt động này thành kênh quảng bá thương mại, ảnh hưởng đến tính khách quan và chính xác của thông tin pháp luật. Các quy định liên quan cũng cần thống nhất với pháp luật về quảng cáo, tài trợ và quản lý, sử dụng nguồn lực.

Đại diện Bộ Ngoại giao phát biểu tại cuộc họp - (Ảnh: danchuphapluat.vn).

Đại diện Bộ Ngoại giao đề nghị tiếp tục làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nhất là đối với nhóm đối tượng đặc thù; xác định cụ thể đối tượng thụ hưởng, cơ quan chủ trì và cơ quan phối hợp. Đối với việc xây dựng, biên soạn và cung cấp thông cáo báo chí, tài liệu giới thiệu văn bản quy phạm pháp luật, cần quy định rõ trách nhiệm của bộ, ngành, địa phương và yêu cầu về nội dung, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc ghi nhận các ý kiến đóng góp, đồng thời đề nghị Tổ soạn thảo nghiêm túc tiếp thu, tiếp tục rà soát toàn diện dự thảo Nghị định.

Thứ trưởng lưu ý, những nội dung Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật đã quy định đầy đủ, rõ ràng thì không cần thiết phải quy định lại. Đối với những vấn đề Luật chưa quy định cụ thể, còn có cách hiểu khác nhau hoặc phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện, cần nghiên cứu hướng dẫn rõ ràng hơn. Việc quy định chi tiết phải bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, tránh trùng lặp, mâu thuẫn giữa các điều khoản và không làm phát sinh cơ chế, chính sách mới vượt quá phạm vi được Luật giao.

Đáng chú ý, Thứ trưởng yêu cầu việc xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện phải cụ thể, có khả năng đo lường và phản ánh đúng kết quả thực chất. Bên cạnh nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân, cần quan tâm đến hiệu quả phòng ngừa, hạn chế vi phạm pháp luật tại địa bàn. Việc đánh giá không nên chỉ dựa vào số lượng hoạt động, hình thức tuyên truyền hay số người tham gia, mà cần gắn với chuyển biến thực tế trong nhận thức, hành vi và tình hình chấp hành pháp luật.

Trên cơ sở các ý kiến tại cuộc họp, cơ quan chủ trì soạn thảo được đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng rõ ràng, thống nhất, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm tính khả thi và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực phổ biến, giáo dục pháp luật. Đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện các quy định liên quan đến ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và đổi mới phương thức truyền thông chính sách trong thời gian tới.