Việt Nam nằm trong 13 quốc gia duy trì ổn định an ninh năng lượng năm 2026

Vượt qua cú sốc năng lượng toàn cầu

Ngày 10/11, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số”, đồng thời công bố Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026.

Sự kiện thu hút gần 500 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý, tập đoàn năng lượng, chuyên gia và nhà khoa học trong nước, quốc tế.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam tổ chức diễn đàn thường niên về an ninh năng lượng. Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam cũng được định hướng xuất bản hằng năm, song ngữ, gắn với từng kỳ diễn đàn nhằm cung cấp thông tin, phục vụ công tác dự báo và điều hành chính sách.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn phát biểu tại diễn đàn.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh năng lượng phải đi trước một bước, bởi tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế. Theo đó, bảo đảm an ninh năng lượng có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030.

Theo Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026, hệ thống năng lượng thế giới đã trải qua cú sốc lớn trong năm nay. Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng. Cùng với đó, nắng nóng lịch sử và hiện tượng El Niño khiến nhu cầu điện tăng cao, trong khi sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.

Trong số 177 quốc gia được khảo sát, tính đến ngày 9/11, có 102 nước, tương đương 57,6%, gặp khó khăn về năng lượng. Chỉ 13 quốc gia duy trì được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam.

Báo cáo cho biết, điện sản xuất và nhập khẩu của Việt Nam năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3%. Công suất cực đại toàn hệ thống lập kỷ lục 57.537 MW vào ngày 24/6, riêng miền Bắc đạt 30.248 MW. Dù phụ tải tăng mạnh, hệ thống điện quốc gia không phải thực hiện cắt điện luân phiên.

Các diễn giả chia sẻ tại diễn đàn

Trong chín tháng đầu năm, ngành điện đã khởi công 136 công trình lưới điện và đóng điện 131 công trình. Công tác chuẩn bị phương án cung ứng, tích nước hồ thủy điện và hoàn thành sửa chữa các tổ máy trước mùa hè góp phần bảo đảm nguồn điện trong thời điểm nhu cầu tăng cao.

Ở lĩnh vực xăng dầu, hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn trong chín tháng. Dung Quất vận hành khoảng 123%, Nghi Sơn khoảng 112% công suất thiết kế quy đổi. Nguồn dầu thô cũng được đa dạng hóa từ một lên hơn 10 loại, góp phần duy trì nguồn cung trong nước. Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt xăng dầu và chưa phải sử dụng nguồn dự trữ quốc gia.

Để kiểm soát giá năng lượng, Nhà nước đã dành hơn 64.000 tỷ đồng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu và tạm ứng Quỹ bình ổn giá. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra những hạn chế cần khắc phục. Tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng năm 2025 chiếm 43,9% tổng cung năng lượng sơ cấp; dự trữ xăng dầu mới đạt khoảng 60 ngày nhập ròng, thấp hơn mục tiêu 90 ngày. Nhiều dự án nguồn và lưới điện vẫn gặp vướng mắc về cơ chế, mặt bằng và vốn.

Tập trung nguồn lực, bảo đảm đủ điện giai đoạn 2027-2028

Theo dự báo tại diễn đàn, năm 2027 tiếp tục là giai đoạn khó khăn, trong khi năm 2028 còn nhiều thách thức hơn khi nhu cầu điện tăng khoảng 10% trên nền cao, nhưng các nguồn điện nền mới chưa kịp đưa vào vận hành. Công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự kiến đạt 32.693-34.865 MW.

Tại diễn đàn, các đại biểu tập trung thảo luận những giải pháp hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh tiến độ dự án nguồn và lưới điện, nâng cao năng lực dự trữ nhiên liệu, huy động vốn và phát triển năng lượng tái tạo.

TS Cấn Văn Lực chia sẻ tại diễn đàn.

Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam cho biết, tổng vốn đầu tư của tập đoàn giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 830.000 tỷ đồng, quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Tham luận của tập đoàn kiến nghị kiên quyết thay thế chủ đầu tư tại các dự án chậm tiến độ kéo dài, đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng cho các dự án điện trọng điểm.

Trong lĩnh vực dầu khí, ông Phạm Gia Minh, Phó Trưởng Ban Thăm dò - Khai thác Dầu khí, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), cho biết tập đoàn đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 gia tăng trữ lượng 15-20 triệu tấn quy dầu mỗi năm, đưa 20 mỏ và công trình vào khai thác. Với chuỗi khí - điện, dự án Lô B phấn đấu đón dòng khí đầu tiên vào quý III/2027. Tập đoàn cũng phối hợp nghiên cứu kho dự trữ dầu thô và xăng dầu tại Nghi Sơn, hướng tới mục tiêu dự trữ 90 ngày nhập ròng.

Ông Phạm Gia Minh, Phó Trưởng Ban Thăm dò - Khai thác Dầu khí, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) trình bày tại diễn đàn.

Đối với lĩnh vực than, ông Trần Hải Bình, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, cho biết nhiệt điện than cung cấp 49,9% sản lượng điện toàn hệ thống trong chín tháng năm 2026. Đến năm 2030, Việt Nam dự kiến nhập khẩu 38-40 triệu tấn than phục vụ sản xuất điện. Tập đoàn đề xuất xây dựng lộ trình để tỷ lệ than nhập khẩu được bảo đảm bằng hợp đồng dài hạn đạt tối thiểu 50% vào năm 2030.

Ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, Phó Cục trưởng Cục Điện lực Trần Hoài Trang đánh giá tiềm năng kỹ thuật điện gió ngoài khơi của Việt Nam khoảng 600.000 MW. Tuy nhiên, để chuyển tiềm năng thành dự án cụ thể cần hoàn thiện khung pháp lý, đồng bộ nguồn điện với lưới truyền tải, phân bổ rủi ro hợp lý và nội địa hóa chuỗi cung ứng.

Về nguồn vốn, TS Cấn Văn Lực dẫn ước tính của Bộ Công Thương cho biết nhu cầu vốn của ngành năng lượng giai đoạn 2026-2030 khoảng 77 tỷ USD. Trong khi đó, tín dụng dành cho năng lượng tái tạo tính đến tháng 6/2026 mới đạt gần 300.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,5% tổng dư nợ. Các kiến nghị tập trung vào cơ chế mua bán điện trực tiếp, xây dựng giá điện hợp lý, phát triển thị trường vốn và hoàn thiện Luật Năng lượng tái tạo.

Phó Cục trưởng Cục Điện lực Trần Hoài Trang chia sẻ tại diễn đàn.

Kết luận diễn đàn, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết các ý kiến thống nhất bảo đảm an ninh năng lượng là điều kiện tiên quyết để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Những vấn đề được nhận diện gồm mức độ phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu còn cao, dự trữ xăng dầu chưa đạt mục tiêu, áp lực phụ tải tại miền Bắc và vướng mắc về cơ chế giá, hợp đồng mua bán điện, thu xếp vốn đối với nhiều dự án điện khí, điện gió ngoài khơi và lưới truyền tải.

Thứ trưởng đề nghị các cơ quan chức năng tổng hợp ý kiến thành bộ khuyến nghị chính sách, trong đó xác định rõ vấn đề, giải pháp, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn thực hiện. Những kiến nghị thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương sẽ được xử lý; các nội dung vượt thẩm quyền được tổng hợp, báo cáo Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Kết quả thực hiện các khuyến nghị sẽ được đánh giá công khai tại diễn đàn năm 2027, hướng tới xây dựng cơ chế đối thoại chính sách thực chất, gắn với trách nhiệm giải trình.