Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026: Tìm lời giải cho báo chí trong kỷ nguyên AI

Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh trình bày tham luận tại Lễ khai mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026. (Ảnh: daibieunhandan.vn)

Diễn ra trong hai ngày 19-20/6, Diễn đàn gồm 11 phiên làm việc với nhiều chủ đề trọng tâm như phát triển kinh tế báo chí, đổi mới mô hình tòa soạn, bảo vệ bản quyền nội dung trong môi trường số, truyền thông chính sách, quảng bá hình ảnh Việt Nam trên nền tảng số, tự chủ chiến lược của cơ quan báo chí và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh trình bày tham luận “Phát triển báo chí trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo: Con đường nào cho các cơ quan báo chí Việt Nam?”. Tham luận đã gợi mở nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến tương lai của ngành báo chí trong bối cảnh công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin trên phạm vi toàn cầu.

Theo ông Lê Quốc Minh, báo chí Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ để tiếp tục giữ vững vai trò định hướng thông tin, củng cố niềm tin của công chúng và nâng cao năng lực cạnh tranh trên không gian số. Trong quá trình đó, AI vừa là cơ hội lớn, vừa là thách thức không nhỏ đối với các cơ quan báo chí.

AI đang tái định hình hoạt động báo chí

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt đối với ngành truyền thông thế giới. Các công nghệ AI tạo sinh ngày càng tham gia sâu vào nhiều công đoạn của quy trình sản xuất báo chí, từ thu thập dữ liệu, xử lý thông tin, gợi ý chủ đề, biên tập nội dung cho tới sản xuất hình ảnh, video và cá nhân hóa trải nghiệm độc giả.

Nhiều cơ quan báo chí quốc tế đã ứng dụng AI để tự động hóa một số công việc mang tính lặp lại, nâng cao hiệu quả sản xuất nội dung và tối ưu hóa nguồn lực. Công nghệ cũng mở ra khả năng phân tích dữ liệu lớn, hỗ trợ phóng viên và biên tập viên phát hiện xu hướng, nhận diện vấn đề và tiếp cận thông tin nhanh hơn.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là hàng loạt thách thức mới. Sự xuất hiện của các công cụ AI tạo sinh đang làm gia tăng nguy cơ phát tán thông tin sai lệch, nội dung giả mạo, vi phạm bản quyền và làm mờ ranh giới giữa thông tin được kiểm chứng với nội dung do máy tạo ra. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với tính chuyên nghiệp, trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp của người làm báo.

Phiên Khai mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 được gợi mở bằng những phân tích về báo chí gắn với trí tuệ nhân tạo.

Tại diễn đàn, nhiều ý kiến cho rằng câu chuyện AI không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ công cụ hỗ trợ sản xuất nội dung. Điều quan trọng hơn là các cơ quan báo chí phải chủ động làm chủ công nghệ, xây dựng quy trình quản trị phù hợp và đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng thích ứng với môi trường truyền thông mới.

Trong bối cảnh AI có thể hỗ trợ tạo ra khối lượng nội dung lớn trong thời gian ngắn, giá trị cốt lõi của báo chí chuyên nghiệp càng nằm ở khả năng kiểm chứng thông tin, phân tích chuyên sâu, phản biện xã hội và định hướng dư luận. Đây là những yếu tố mà công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng tương lai của báo chí không phải là cuộc cạnh tranh giữa con người và AI, mà là khả năng kết hợp giữa năng lực nghề nghiệp của nhà báo với sức mạnh của công nghệ để tạo ra những sản phẩm báo chí chất lượng cao, đáng tin cậy và có giá trị đối với công chúng.

Chuyển đổi số và bài toán phát triển bền vững của báo chí

Bên cạnh câu chuyện AI, chuyển đổi số tiếp tục là nội dung xuyên suốt của Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026. Nhiều phiên thảo luận tập trung vào các vấn đề đang tác động trực tiếp đến sự phát triển của báo chí như xây dựng tòa soạn hội tụ, phát triển kinh tế báo chí, bảo vệ bản quyền nội dung, truyền thông chính sách và nâng cao năng lực cạnh tranh trên các nền tảng số.

Các đại biểu nhận định rằng báo chí hiện nay đang đối mặt với áp lực thay đổi chưa từng có khi hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng liên tục biến đổi, trong khi nguồn thu truyền thống suy giảm và sự cạnh tranh từ các nền tảng xuyên biên giới ngày càng gay gắt. Điều đó đòi hỏi các cơ quan báo chí không chỉ đổi mới nội dung mà còn phải thay đổi mô hình vận hành, phương thức quản trị và chiến lược phát triển.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là khái niệm “tự chủ chiến lược” của cơ quan báo chí trong kỷ nguyên số. Theo đó, báo chí không chỉ cần làm chủ nội dung mà còn phải từng bước làm chủ dữ liệu, công nghệ và các nền tảng phân phối nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ bên ngoài.

Các đại biểu tham dự Phiên khai mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026.

Các phiên thảo luận cũng đề cập đến bài toán kinh tế báo chí trong bối cảnh mới. Việc phát triển các mô hình doanh thu bền vững, bảo vệ bản quyền nội dung, đa dạng hóa sản phẩm truyền thông và khai thác hiệu quả dữ liệu được xem là những yếu tố quan trọng để bảo đảm sự phát triển lâu dài của các cơ quan báo chí.

Đáng chú ý, trong khuôn khổ diễn đàn, Thông tấn xã Việt Nam đã chính thức ra mắt chuyên trang “Chuyển động số”, tập trung phản ánh các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số và chủ quyền số. Đây được xem là minh chứng cho xu hướng tăng cường nội dung chuyên sâu về khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động báo chí hiện nay.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội XIV của Đảng, báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục được kỳ vọng không chỉ thực hiện tốt chức năng thông tin, tuyên truyền và phản biện xã hội mà còn góp phần kiến tạo đồng thuận, lan tỏa khát vọng phát triển và kết nối ý chí của Đảng với nguyện vọng của nhân dân.

Với hệ thống chủ đề rộng, gắn liền với những thách thức và cơ hội của nghề báo trong thời đại số, Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 không chỉ là nơi trao đổi kinh nghiệm nghề nghiệp mà còn là diễn đàn để các cơ quan báo chí cùng nhận diện xu hướng mới, tìm kiếm giải pháp chuyển đổi số và xây dựng mô hình phát triển bền vững trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.