Có nên thay đổi tên bão do Việt Nam đề xuất trước khi quá muộn?

Có nên thay đổi tên bão do Việt Nam đề xuất trước khi quá muộn? Ảnh chụp màn hình.

Có nên chủ động thay đổi tên bão do Việt Nam đề xuất?

Một kiến nghị gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Tổng cục Khí tượng Thủy văn đang thu hút sự quan tâm khi đề xuất chủ động thay đổi tên bão do Việt Nam đề xuất trong danh sách tên bão quốc tế. Theo kiến nghị, nhiều địa danh nổi tiếng như Ba Vì, Phăng Si Păng hay Vàm Cỏ không nên tiếp tục được dùng để đặt tên các cơn bão vì có thể gây tác động tiêu cực đến hình ảnh và giá trị văn hóa của những địa danh này.

Đề xuất cho rằng việc đặt tên bão theo các địa danh linh thiêng hoặc gắn với niềm tự hào quốc gia tạo ra một nghịch lý trong truyền thông. Khi một cơn bão gây thiệt hại lớn mang tên một danh thắng của Việt Nam, những bản tin về thiên tai vô tình khiến tên gọi đó gắn với hình ảnh mất mát, thương vong và tàn phá.

Theo người đưa ra kiến nghị, điều này không chỉ ảnh hưởng đến cảm nhận của người dân trong nước mà còn có thể tác động đến cách bạn bè quốc tế ghi nhớ những địa danh nổi tiếng của Việt Nam.

Cơ chế hiện nay chỉ thay đổi tên sau khi xảy ra thảm họa

Hiện nay, các cơn bão tại khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương được đặt tên theo danh sách luân phiên do các quốc gia và vùng lãnh thổ thành viên của Ủy ban Bão thuộc Tổ chức Khí tượng Thế giới đóng góp.

Theo thông lệ quốc tế, một tên bão chỉ được loại khỏi danh sách khi cơn bão đó gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về người và tài sản. Sau đó, quốc gia đã đề xuất tên sẽ gửi một tên mới để thay thế trong chu kỳ tiếp theo.

Người kiến nghị cho rằng đây là cơ chế mang tính xử lý hậu quả. Nếu chỉ thay đổi tên sau khi một cơn bão gây thảm họa thì hình ảnh gắn với địa danh đó đã bị ảnh hưởng trong nhận thức của nhiều người.

Từ lập luận này, kiến nghị đề xuất Việt Nam nên chủ động rà soát toàn bộ danh sách 10 tên bão đã đăng ký, đánh giá mức độ phù hợp của từng tên và chủ động đề xuất thay thế các địa danh hoặc biểu tượng có ý nghĩa lịch sử, văn hóa đặc biệt.

Có nên thay đổi tên bão do Việt Nam đề xuất trước khi quá muộn? Ảnh chụp màn hình.

Đề xuất sử dụng các tên gọi trung tính hơn

Bản kiến nghị gợi ý Việt Nam có thể lựa chọn các danh từ chung hoặc tên các loài hoa, loài chim mang tính biểu tượng nhưng ít tạo cảm giác nhạy cảm nếu gắn với thiên tai.

Một số ví dụ được nêu gồm Hoa Mai, Hoa Đào, Hải Âu, Sơn Ca, Bằng Lăng hay Sóng Xanh.

Theo quan điểm của người kiến nghị, những tên gọi này vẫn dễ nhớ, thuận lợi cho công tác truyền thông phòng chống thiên tai nhưng hạn chế việc một địa danh nổi tiếng bị gắn với các bản tin về thiệt hại và thương vong.

Về nguyên tắc, danh sách tên bão không phải do một quốc gia tự quyết mà được xây dựng theo cơ chế phối hợp giữa các thành viên của Ủy ban Bão.

Do đó, nếu muốn thay đổi trước thời hạn hoặc thay thế một tên trong danh sách, Việt Nam cần thực hiện theo quy trình và được các thành viên thống nhất thông qua.

Điều này đồng nghĩa việc thay đổi không thể diễn ra ngay lập tức mà phải tuân thủ quy định của cơ chế quốc tế.

Góc nhìn cần được thảo luận

Đề xuất thay đổi tên bão mở ra một góc nhìn đáng chú ý về truyền thông thiên tai.

Một bên cho rằng việc sử dụng các địa danh nổi tiếng giúp tên bão dễ ghi nhớ và phản ánh bản sắc của từng quốc gia thành viên. Bên còn lại cho rằng những biểu tượng văn hóa hoặc địa danh linh thiêng không nên gắn với các hiện tượng thiên nhiên có sức tàn phá lớn.

Đây là vấn đề không chỉ liên quan đến khí tượng mà còn liên quan đến truyền thông, văn hóa và hình ảnh quốc gia. Nếu được các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, đánh giá toàn diện, kiến nghị này có thể góp thêm một góc nhìn mới trong quá trình rà soát danh sách tên bão của Việt Nam trong tương lai.