Doanh số ô tô Trung Quốc năm 2026 giảm mạnh vì đâu?

Tàu chở ô tô lớn nhất thế giới, BYD “Shenzhen”, đã chất hơn 7.000 xe thương mại năng lượng mới BYD tại bến Haitong thuộc khu vực cảng Taicang, cảng Tô Châu, và khởi hành đến Brazil tại thành phố Taicang, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: Getty.

Thị trường ô tô Trung Quốc lao dốc, doanh số năm 2026 có thể giảm 20%

Doanh số ô tô Trung Quốc đang giảm nhanh sau năm 2025 lập kỷ lục, khiến các tổ chức nghiên cứu đồng loạt hạ dự báo cho năm 2026. Nhiều chuyên gia cho rằng đây sẽ là năm khó khăn nhất của ngành kể từ năm 2021 khi nhu cầu tiêu dùng suy yếu, trợ cấp xe điện bị cắt giảm và cuộc cạnh tranh về giá ngày càng khốc liệt.

Theo Hiệp hội Ô tô Du lịch Trung Quốc (CPCA), doanh số bán lẻ xe chở khách trong 6 tháng đầu năm giảm 20,2% so với cùng kỳ. Trên cơ sở đó, hiệp hội đã điều chỉnh dự báo doanh số cả năm từ mức đi ngang xuống còn giảm khoảng 14%.

Nếu dự báo này thành hiện thực, lượng xe bán ra năm 2026 chỉ đạt khoảng 20,4 triệu chiếc, thấp hơn nhiều so với mức kỷ lục 23,7 triệu chiếc của năm 2025. Trong nửa đầu năm, thị trường mới tiêu thụ khoảng 8,7 triệu xe.

Nhu cầu giảm mạnh sau năm bùng nổ

Theo Xiao Feng, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Công nghiệp Hồng Kông và Trung Quốc của Citic CLSA, tình hình thực tế còn bi quan hơn dự báo của CPCA.

Ông dự báo doanh số ô tô cả năm có thể giảm tới 20%, trong khi doanh số xe năng lượng mới (NEV), gồm xe thuần điện và xe hybrid, cũng có thể giảm khoảng 5 đến 6%.

Theo các chuyên gia, thị trường năm 2026 chịu tác động từ hiệu ứng "mua trước" trong năm 2025, khi người tiêu dùng tranh thủ các chương trình hỗ trợ của Chính phủ trước khi chính sách trợ cấp bị thu hẹp.

Cuộc chiến công nghệ mới: ô tô Trung Quốc đối mặt nguy cơ bị cấm tại Mỹ

Tu Le, nhà sáng lập Sino Auto Insights, nhận định các hãng xe đang bước vào cuộc cạnh tranh giành thị phần quyết liệt hơn bao giờ hết trong bối cảnh nhu cầu sụt giảm.

Một trong những nhóm chịu tác động nặng nề nhất là xe sử dụng động cơ đốt trong (ICE).

Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, chi phí năng lượng cho vận tải tăng 15,3% trong tháng 6 so với cùng kỳ năm trước. Điều này khiến nhu cầu xe chạy xăng giảm mạnh.

Doanh số bán lẻ xe ICE trong tháng 6 giảm tới 39%, riêng xe chạy xăng giảm 42%. Nhóm xe này chiếm tới 78% tổng mức giảm doanh số xe du lịch trong tháng.

Việc giá nhiên liệu tăng cùng với xu hướng chuyển dịch sang xe điện tiếp tục tạo sức ép lên phân khúc xe truyền thống.

Xe điện cũng không còn tăng trưởng dễ dàng

Ngay cả thị trường xe điện, vốn là động lực chính của ngành ô tô Trung Quốc nhiều năm qua, cũng đang đối mặt với nhiều thách thức.

Việc Bắc Kinh giảm trợ cấp khiến sức mua suy yếu đáng kể. Theo ông Xiao Feng, các chính sách hỗ trợ trước đây chủ yếu kéo nhu cầu từ tương lai về hiện tại, vì vậy sau giai đoạn tăng trưởng nóng là thời kỳ điều chỉnh.

Trong khi đó, giá nguyên liệu sản xuất pin như lithium cùng chi phí chip nhớ tiếp tục tăng, khiến lợi nhuận của các doanh nghiệp bị thu hẹp.

Theo Tổng thư ký CPCA Cui Dongshu, biên lợi nhuận bán hàng toàn ngành chỉ còn khoảng 3,4% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2026, trong khi lợi nhuận toàn ngành giảm 20% so với cùng kỳ.

Giá bán xe du lịch tiếp tục giảm hơn 1% trong tháng 6 do cuộc chiến giảm giá giữa các hãng xe vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.

Khách tham quan Triển lãm Ô tô Quốc tế Trường Xuân lần thứ 23 diễn ra vào ngày 11/7/2026 tại Trường Xuân, tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Triển lãm thu hút sự tham gia của 53 nhà sản xuất ô tô trong và ngoài nước, với hơn một nghìn chiếc xe được trưng bày. (Ảnh của Zhang Yao/China News Service/VCG qua Getty Images).

Cuộc sàng lọc lớn của ngành ô tô Trung Quốc

Áp lực lợi nhuận thấp được dự báo sẽ thúc đẩy quá trình tái cấu trúc ngành ô tô Trung Quốc.

Theo Xiao Feng, đến năm 2030, thị trường có thể chỉ còn khoảng 7 đến 8 nhà sản xuất lớn đủ sức cạnh tranh.

Ông cho rằng nhiều hãng xe quy mô nhỏ sẽ bị loại khỏi cuộc chơi nếu không đạt doanh số tối thiểu khoảng 500.000 xe mỗi năm để hòa vốn. Doanh nghiệp muốn duy trì lợi nhuận ổn định cần bán khoảng 1 triệu xe mỗi năm, trong khi quy mô khoảng 2 triệu xe mới tạo được lợi thế kinh tế tối ưu.

Trong nhóm doanh nghiệp nội địa, BYD vẫn dẫn đầu với khoảng 1,8 triệu xe bán ra trong nửa đầu năm. Geely đứng thứ hai với khoảng 1,4 triệu xe, trong khi Leapmotor đạt khoảng 356.000 xe.

Ở nhóm nhà sản xuất nước ngoài, Volkswagen giao khoảng 973.000 xe trong 6 tháng đầu năm nhưng vẫn giảm gần 26% so với cùng kỳ năm trước. Toyota ghi nhận khoảng 579.000 xe giao từ tháng 1 đến tháng 5.

Xuất khẩu trở thành động lực mới

Dù thị trường nội địa suy yếu, xuất khẩu đang trở thành điểm sáng của ngành ô tô Trung Quốc.

Theo CPCA, xuất khẩu xe du lịch trong tháng 6 đạt khoảng 877.000 chiếc, tăng 11,5% so với tháng trước và tăng tới 82,3% so với cùng kỳ năm ngoái.

Giáo sư Fengming Lu, Đại học Quốc gia Australia, cho rằng người tiêu dùng quốc tế đang chuyển sang xe điện Trung Quốc nhờ chi phí vận hành thấp hơn.

Ông cũng nhận định căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao, qua đó thúc đẩy nhu cầu đối với xe điện tại nhiều thị trường.

Mặc dù năm 2026 được dự báo sẽ rất khó khăn, nhiều chuyên gia vẫn kỳ vọng thị trường sẽ phục hồi từ năm 2027.

Theo Xiao Feng, ngành ô tô Trung Quốc mang tính chu kỳ. Sau giai đoạn nhu cầu bị dồn nén và lượng xe cũ đến thời điểm thay thế, sức mua có thể cải thiện trở lại.

Nếu kinh tế phục hồi cùng với đà tăng của xuất khẩu, thị trường xe điện Trung Quốc có khả năng lấy lại tăng trưởng trong năm tới. Tuy nhiên, giai đoạn trước mắt vẫn sẽ là cuộc cạnh tranh khốc liệt về giá, quy mô sản xuất và khả năng kiểm soát chi phí, buộc nhiều doanh nghiệp nhỏ phải rời khỏi thị trường.