Thúc đẩy tiêu dùng xanh cần đồng bộ các chính sách tài chính

Đây là nội dung được đưa ra tại Hội thảo "Chính sách tài chính thúc đẩy tiêu dùng xanh tại Việt Nam: Thực trạng và giải pháp" do Viện Kinh tế - Tài chính, Học viện Tài chính tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Theo PGS.TS. GVCC. Nguyễn Thị Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính, Học viện Tài chính, tiêu dùng xanh là xu hướng tiêu dùng hướng tới các sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên trong suốt vòng đời sản phẩm. Đây là một trong những trụ cột quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

PGS.TS. GVCC. Nguyễn Thị Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính, Học viện Tài chính.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng như Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia; Kế hoạch hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững cùng nhiều cơ chế về thuế, phí, tín dụng xanh và hỗ trợ phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Những chính sách trên đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội về tiêu dùng xanh, từng bước hình thành thị trường đối với các sản phẩm, dịch vụ xanh và thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy tiêu dùng xanh tại Việt Nam vẫn còn nhiều rào cản. Nhận thức và hành vi tiêu dùng xanh của người dân chưa đồng đều; giá thành nhiều sản phẩm xanh còn cao hơn so với sản phẩm thông thường; hệ thống tiêu chuẩn, nhãn sinh thái và cơ chế chứng nhận chưa phát huy đầy đủ vai trò định hướng thị trường. Trong khi đó, các chính sách tài chính hỗ trợ tiêu dùng xanh còn phân tán, thiếu đồng bộ và chưa tạo được động lực đủ mạnh để thay đổi hành vi tiêu dùng trên diện rộng.

Từ góc độ chính sách công, PGS.TS. Nguyễn Thị Hà cho rằng tài chính là một trong những công cụ hiệu quả nhất để định hướng và điều chỉnh hành vi tiêu dùng theo hướng bền vững. Thông qua các công cụ như ưu đãi thuế, phí môi trường, tín dụng xanh, hỗ trợ lãi suất, trợ cấp tiêu dùng, mua sắm công xanh và các cơ chế khuyến khích đầu tư, sản xuất sản phẩm thân thiện với môi trường, Nhà nước có thể tạo ra các tín hiệu kinh tế nhằm thúc đẩy cả cung và cầu đối với hàng hóa, dịch vụ xanh.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã thành công trong việc sử dụng các chính sách tài chính để thúc đẩy chuyển đổi mô hình tiêu dùng, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường sản phẩm xanh.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và đang đẩy mạnh thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất hoàn thiện chính sách tài chính thúc đẩy tiêu dùng xanh có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

Đây cũng là mục tiêu của đề tài cấp Bộ "Chính sách tài chính thúc đẩy tiêu dùng xanh ở Việt Nam", nhằm cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ việc xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách tài chính phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.

Theo Ban Tổ chức, Hội thảo "Chính sách tài chính thúc đẩy tiêu dùng xanh tại Việt Nam: Thực trạng và giải pháp" được tổ chức nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và tham vấn chính sách giữa các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.

Các nội dung thảo luận tập trung vào cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về chính sách tài chính thúc đẩy tiêu dùng xanh; thực trạng hệ thống chính sách tài chính tại Việt Nam; đánh giá tác động của các công cụ tài chính đối với hành vi tiêu dùng và sự phát triển của thị trường sản phẩm xanh; những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi chính sách; đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách tài chính nhằm thúc đẩy tiêu dùng xanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của Việt Nam.

Ban Tổ chức kỳ vọng những ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu sẽ là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ nghiên cứu của đề tài, đồng thời cung cấp thêm luận cứ khoa học cho các cơ quan quản lý trong quá trình hoạch định và hoàn thiện chính sách tài chính thúc đẩy tiêu dùng xanh trong thời gian tới.