Token trở thành cuộc đua mới của ba nhà mạng Trung Quốc

Theo thông tin từ C114, chuyên gia phân tích Hạ Mậu Sâm thuộc bộ phận nghiên cứu Trung Quốc của Omdia, vừa công bố báo cáo về tiến trình triển khai chiến lược Token của ba nhà mạng lớn nhất Trung Quốc, cho thấy cả ba đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm định giá hồi đầu tháng 5/2026 sang xây dựng hạ tầng và mở rộng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo trên quy mô lớn hơn.

Trong tháng 6 và 7, các nhà mạng đồng loạt điều chỉnh mạnh cơ cấu cước Token, mở rộng danh mục mô hình AI được cung cấp và đẩy nhanh đầu tư vào hạ tầng. Khi thị trường Token ngày càng mở rộng, câu hỏi đặt ra là các nhà mạng sẽ tận dụng hạ tầng viễn thông sẵn có cùng mạng lưới khách hàng doanh nghiệp như thế nào để tạo ra nguồn doanh thu mới và duy trì giá trị lâu dài.

Ảnh minh họa do AI tạo. Nguồn C114

Ba nhà mạng tái tổ chức để bước vào cuộc đua Token

Trong tháng 6 và tháng 7/2026, cả ba nhà mạng Trung Quốc lần lượt hoàn thiện mô hình tổ chức ở cấp tập đoàn và bố trí lại các đơn vị phụ trách hoạt động kinh doanh Token, cho thấy họ đã chuyển Token từ một chương trình thử nghiệm của từng bộ phận thành một hướng kinh doanh được triển khai trên toàn tập đoàn.

Ngày 29/6/2026, China Mobile chính thức lập Văn phòng Token cấp tập đoàn. Trước đó nhà mạng đã có Ban Kinh doanh số và trí tuệ nhân tạo cùng Văn phòng Điều phối năng lực tính toán ở cấp tập đoàn, nên Văn phòng Token mới sẽ gánh vai trò xuyên suốt toàn bộ chuỗi tạo ra Token, truyền tải Token và ứng dụng Token, qua đó phá vỡ mô hình thí điểm rời rạc mà mỗi bộ phận làm theo cách riêng.

Gian trưng bày China Mobile quảng bá chiến lược Token của nhà mạng Trung Quốc. Nguồn C114

Ngày 4/7/2026, China Unicom tiến hành đợt điều chỉnh cơ cấu tổ chức lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây. Nhà mạng thành lập sáu khối phòng ban gồm Phòng Sáng tạo sản phẩm và thị trường, Phòng Bảo đảm chất lượng, Phòng Xây dựng và phát triển hạ tầng tính toán và mạng lưới, Phòng Bảo đảm an ninh hạ tầng tính toán và mạng lưới, Phòng Hợp tác hệ sinh thái và Phòng Tài chính và vốn.

Bên cạnh đó, China Unicom tổ chức năm cụm ngành nghề gồm cụm dịch vụ thị trường đại chúng, cụm dịch vụ cơ quan và ngành nghề, cụm nghiệp vụ quốc tế, cụm chuyển hóa và bàn giao thành quả sáng tạo, cụm vận hành hạ tầng tính toán và mạng lưới. Toàn bộ cơ cấu mới tập trung vào bốn trụ chiến lược gồm kết nối, năng lực tính toán, dịch vụ và an ninh.

Quảng cáo tặng hạn mức Token của nhà mạng Trung Quốc tại ga tàu điện ngầm. Nguồn C114

Trong đó, phòng thị trường cũ được nâng cấp thành Phòng Sáng tạo sản phẩm và thị trường, với nhiệm vụ nắm bắt các cơ hội từ trí tuệ nhân tạo và đẩy mạnh hoạt động kinh doanh Token.

China Telecom chủ động xác lập tuyên ngôn giá trị mới với định hướng “đi từ Bit tới Token”. Sau hai giai đoạn chuyển đổi từ mạng cáp quang sang mạng đám mây gắn với hạ tầng mạng, nhà mạng tiếp tục đưa chuyển đổi thông minh lên thành định hướng chiến lược cốt lõi, chuẩn bị cho giai đoạn cải cách và mở rộng toàn diện hơn.

Chuyên gia của Omdia cho rằng đợt điều chỉnh tổ chức diễn ra liên tiếp cho thấy Token đã chuyển từ các chương trình thí điểm ở cấp tỉnh lên thành định hướng chiến lược ở cấp tập đoàn, qua đó tạo nền tảng tổ chức cho quá trình thương mại hóa trên quy mô lớn.

Với China Mobile, Văn phòng Token được thành lập để trực tiếp xử lý chi phí phối hợp phát sinh khi nhiều bộ phận cùng vận hành độc lập. China Unicom lại trở thành nhà mạng đầu tiên trong ba nhà mạng lớn thực hiện điều chỉnh tổ chức trên diện rộng, trong khi China Telecom thúc đẩy thay đổi thông qua định hướng chiến lược và phát triển sản phẩm.

Những khác biệt về mô hình tổ chức cũng cho thấy ba nhà mạng đang lựa chọn những hướng cạnh tranh khác nhau trong giai đoạn tiếp theo. China Telecom tập trung vào sản phẩm hóa, China Mobile theo đuổi nền tảng hóa, còn China Unicom định hướng phát triển theo từng ngành.

Token giảm giá 5 lần chỉ sau hai tháng thương mại hóa

Cuối tháng 5/2026, các nhà mạng Trung Quốc lần đầu tung ra các gói cước Token với mức giá phổ biến từ 3 đến 5 nhân dân tệ cho mỗi triệu Token, cao hơn mặt bằng giá API trí tuệ nhân tạo của các hãng điện toán đám mây và AI lớn. Sang tháng 7, một số nhà mạng nhanh chóng hạ cước, đưa giá các gói chủ lực xuống còn 1 nhân dân tệ cho mỗi triệu Token, tương đương mức giá của các hãng điện toán đám mây dẫn đầu trong nước.

Danh mục sản phẩm cũng dần hình thành rõ hơn khi China Telecom cung cấp các gói Token cho cả người dùng cá nhân và doanh nghiệp, từ 9,9 nhân dân tệ mỗi tháng cho 10 triệu Token đến 299,9 nhân dân tệ cho 150 triệu Token, đồng thời đưa hơn 100 mô hình AI lên nền tảng Token Hub Tinh Thần.

China Unicom giới thiệu eSIM quản lý Token trong chiến lược nhà mạng Trung Quốc. Nguồn C114

China Mobile và China Unicom cũng đi theo hướng tương tự, tận dụng nền tảng phân phối AI để cung cấp dịch vụ Token cho cả khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

Đồng thời, sản phẩm Token chuyển từ dạng phụ kiện AI độc lập sang dạng dịch vụ đóng gói kèm. China Mobile gắn hạn mức Token vào gói cước 5G, China Telecom bán gói kết hợp băng rộng cộng Token, còn China Unicom nạp sẵn hạn mức Token vào phần cứng AI-eSIM. Ở phía cung, các nhà mạng chuyển dần từ chỗ chủ yếu dùng mô hình tự phát triển sang tập hợp đa đám mây. Nền tảng Token của nhà mạng ngày càng đóng vai lớp định tuyến mô hình, gom API từ các mô hình nguồn mở và mô hình thương mại của bên thứ ba, song song với việc tiếp tục nuôi mô hình riêng gồm Tinh Thần của China Telecom, Cửu Thiên của China Mobile và Nguyên Cảnh của China Unicom.

C114 dẫn phân tích của Omdia cho rằng việc nhanh chóng xóa bỏ phần chênh lệch giá nói trên không dừng ở động thái khuyến mại, mà cho thấy các nhà mạng đã nhận ra dịch vụ Token đang dần trở thành một loại hàng hóa phổ thông với chi phí biên gần như bằng không. Khi cả doanh nghiệp và người dùng cá nhân đều nhạy cảm với giá, dịch vụ Token khó tạo ra lợi nhuận độc lập đáng kể trong ngắn hạn, nhất là khi các nhà mạng vẫn phụ thuộc vào mô hình AI của bên thứ ba và không thể tự quyết định giá trên từng Token.

Vì lẽ đó, nhà mạng nhiều khả năng sẽ chuyển vai thành thực thể vừa cung cấp năng lực trí tuệ nhân tạo vừa phân phối năng lực ấy, đồng nghĩa mạng lưới sinh ra cho AI trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng. Khi khối lượng công việc AI liên tục tăng, khả năng truyền tải hiệu quả các yêu cầu AI và Token, thay vì chỉ truyền lưu lượng dữ liệu truyền thống, sẽ trở thành yếu tố tạo khác biệt, khiến chuyển đổi sang mạng lưới sinh ra cho AI có thể trở thành một trong những ưu tiên chiến lược của các nhà mạng.

Quyền kiểm soát hạ tầng quan trọng hơn tiền bán Token

Báo cáo do C114 dẫn lại chỉ rõ ý nghĩa chiến lược của Token trong ngành viễn thông đang dịch chuyển từ việc kiếm tiền trực tiếp trên Token sang việc nắm quyền kiểm soát hạ tầng. Các nhà mạng Trung Quốc đang sở hữu hạ tầng toán lực tương đối hoàn chỉnh và tiếp tục đầu tư lớn vào năng lực tính toán, hạ tầng suy luận, nền tảng điều phối và định tuyến Token, qua đó đặt mình vào lớp hạ tầng kết nối giữa mô hình AI và người dùng cuối thay vì chỉ phân phối lại năng lực của các mô hình bên thứ ba. Khi nhu cầu sử dụng Token tăng nhanh, lợi thế cạnh tranh không còn nằm chủ yếu ở mô hình AI mà chuyển sang khả năng cấp phát, định tuyến, đo đếm và bảo đảm quá trình sử dụng Token hiệu quả trên quy mô lớn.

Nhà mạng viễn thông đang trở thành mục tiêu “béo bở” của tin tặc

Kết hợp hạ tầng tính toán, mạng lưới và dịch vụ giúp các nhà mạng hình thành lợi thế cạnh tranh mang tính cấu trúc, bởi họ có thể đồng thời cung cấp năng lực tính toán, kết nối và các dịch vụ đi kèm trên cùng một hạ tầng. Khác với các hãng đám mây chủ yếu cạnh tranh về năng lực tính toán và hiệu suất nền tảng, nhà mạng có thể tích hợp kết nối toàn quốc, tài nguyên tính toán phân tán, mạng doanh nghiệp, quản lý danh tính, tính cước tin cậy và kiểm soát an ninh. Yếu tố này đặc biệt quan trọng trong môi trường chính phủ và các doanh nghiệp chịu quản lý chặt, bởi khả năng kiểm soát mức sử dụng, bảo đảm chủ quyền dữ liệu và quản lý quyền truy cập AI an toàn đã trở thành điều kiện cần để triển khai AI trên diện rộng.

Dịch vụ AI xuyên biên giới cũng mở ra dư địa tăng trưởng khi các doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh ra nước ngoài, giúp nhà mạng tận dụng kết nối quốc tế và quan hệ doanh nghiệp để cung cấp hạ tầng tính toán, quyền truy cập AI an toàn và truyền tải Token xuyên biên giới thay vì chỉ bán kết nối. Tuy nhiên, hướng đi này vẫn ở giai đoạn đầu do nhà mạng còn hạn chế khả năng định giá, phụ thuộc vào mô hình AI bên ngoài và đã xuất hiện tình trạng bán lại Token trái phép, cho thấy thị trường cần tiếp tục hoàn thiện mô hình thương mại và cơ chế quản lý.

Nhà mạng giữ giá trị trên mỗi Token bằng cách nào

Trong những năm tới, mảng kinh doanh Token có thể phát triển theo hai hướng là bán Token và dịch vụ AI như một sản phẩm độc lập, hoặc trở thành lớp điều phối và phân phối đáng tin cậy cho hoạt động sử dụng AI. Nếu chuyển được lợi thế về kết nối, tính cước và an ninh thành năng lực điều phối khối lượng công việc AI hiệu quả, nhà mạng có thể giữ vị trí giữa các hãng phát triển mô hình, nền tảng đám mây và khách hàng doanh nghiệp. Vì vậy, bài toán chiến lược không nằm ở việc bổ sung thêm tài nguyên tính toán, mà ở khả năng biến nguồn lực này thành một tầng dịch vụ AI khác biệt, đáng tin cậy và có hiệu quả kinh tế bền vững.

DeepSeek ra mắt mô hình V4.1 Flash

Theo C114, diễn biến trong hai tháng gần đây cho thấy mảng Token của các nhà mạng Trung Quốc nhanh chóng chuyển từ giai đoạn thử nghiệm với mức giá cao sang cạnh tranh theo hướng xây dựng hệ sinh thái, khi các nhà mạng bắt đầu hình thành mô hình kinh doanh thực tế hơn. Tuy nhiên, giá Token đang dần hội tụ về cùng một mặt bằng trong khi các nhà mạng vẫn phụ thuộc vào mô hình AI của bên thứ ba, khiến giá trị ở giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc vào khả năng tạo thêm những dịch vụ và giá trị khác biệt từ mỗi Token được sử dụng.

Về phía hạ tầng, chi phí mỗi Token phụ thuộc vào hiệu suất mô hình và mạng lưới, vì vậy nhà mạng nhiều khả năng sẽ tránh cuộc đua giảm giá kéo dài, thay vào đó tập trung vào các lĩnh vực có yêu cầu cao về độ trễ, an ninh và tuân thủ như chính phủ, công nghiệp và xe kết nối, đồng thời phát triển mạng lưới sinh ra cho AI để nâng hiệu suất và giảm chi phí truyền tải Token. Về phía dịch vụ, các nhà mạng có thể khai thác những nền tảng AI sẵn có để cung cấp giải pháp tích hợp hơn, bởi người dùng trả tiền cho Token không phải vì bản thân Token mà để giải quyết công việc và nâng cao năng suất.