Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc tăng thấp nhất năm

Quốc kỳ Trung Quốc tung bay trên một con tàu phía trước tàu container MSC Claire đang neo đậu dưới cần cẩu giàn tại cảng Yantian, Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Ảnh: Getty.

Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc tăng thấp nhất năm

Lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp Trung Quốc tăng 4,2% trong tháng 8 so với cùng kỳ năm trước, mức tăng thấp nhất từ đầu năm 2026. Đằng sau con số này là sự phân hóa ngày càng rõ giữa các ngành công nghệ cao đang hưởng lợi từ trí tuệ nhân tạo và những lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào sức mua trong nước.

Số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố ngày 28/9 cho thấy lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn trong 8 tháng đầu năm đạt 5.271,98 tỷ nhân dân tệ, tăng 15,7% so với cùng kỳ năm trước. Tốc độ này thấp hơn mức 17,6% ghi nhận trong 7 tháng đầu năm.

Riêng tháng 8, lợi nhuận tăng 4,2% so với cùng kỳ, đánh dấu sự giảm tốc rõ rệt sau giai đoạn tăng mạnh đầu năm. Reuters nhận định sức mạnh của các ngành sản xuất công nghệ trong làn sóng AI chưa đủ bù đắp những mất cân đối rộng hơn của nền kinh tế, trong đó có nhu cầu nội địa yếu.

Công nghệ cao trở thành điểm tựa

Bức tranh lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc đang cho thấy hai xu hướng trái ngược.

Một bên là các lĩnh vực gắn với công nghệ mới, số hóa và AI. Bên còn lại gồm nhiều ngành sản xuất truyền thống và những lĩnh vực phụ thuộc mạnh vào tiêu dùng trong nước.

NBS cho biết trong 8 tháng đầu năm, doanh thu của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn tăng 6,6%, trong khi lợi nhuận tăng 15,7%. Xét theo ba nhóm lớn, lợi nhuận ngành khai khoáng tăng 35,1%, ngành chế tạo tăng 17,4%, trong khi sản xuất và cung ứng điện, nhiệt, khí đốt và nước giảm 12%.

Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc tăng nhờ AI

Tháng 8, giá trị gia tăng của ngành sản xuất thiết bị máy tính, truyền thông và điện tử tăng 17,2% so với cùng kỳ. Giá trị gia tăng của ngành chế tạo công nghệ cao tăng 16,7%, cao hơn nhiều mức tăng 5,2% của toàn bộ khu vực công nghiệp quy mô lớn. AI đang trở thành một trong những động lực quan trọng của xu hướng này.

Theo NBS, sản lượng cảm biến tăng 42,6% và cáp quang tăng 20,7% trong tháng 8 nhờ nhu cầu liên quan đến AI. Sản lượng robot công nghiệp tăng 34,6%, trong khi thiết bị in 3D tăng 29,9%. Giá trị gia tăng của ngành sản xuất sản phẩm số tăng 15,7%.

Những con số này cho thấy tăng trưởng công nghiệp Trung Quốc đang dịch chuyển mạnh hơn về các ngành sử dụng công nghệ cao, thiết bị số và tự động hóa.

Sức mua trong nước vẫn là điểm nghẽn

Sự bùng nổ của các ngành liên quan AI chưa giải quyết được một vấn đề lớn của kinh tế Trung Quốc, đó là nhu cầu trong nước còn yếu.

Reuters cho biết tăng trưởng lợi nhuận công nghiệp tháng 8 là mức thấp nhất trong năm, trong bối cảnh các doanh nghiệp tiếp tục chịu tác động từ sức cầu nội địa yếu và những mất cân đối trong nền kinh tế.

Yu Weining, thống kê trưởng thuộc bộ phận công nghiệp của NBS, cho rằng một nguyên nhân khiến tốc độ tăng lợi nhuận tháng 8 giảm là nền so sánh cao của cùng kỳ năm trước.

Dù vậy, một chỉ số khác cho thấy khả năng tạo lợi nhuận của doanh nghiệp chưa hoàn toàn suy yếu. Lợi nhuận gộp, được tính bằng doanh thu trừ chi phí hoạt động, tăng 7,5% trong tháng 8, nhanh hơn tháng trước 1,9 điểm phần trăm.

Tồn kho cũng đang trở thành chỉ báo cần theo dõi. Cuối tháng 8, giá trị hàng tồn kho thành phẩm của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn đạt 7.360 tỷ nhân dân tệ, tăng 11% so với cùng kỳ. Các khoản phải thu đạt 29.480 tỷ nhân dân tệ, tăng 9%.

Điều này diễn ra trong bối cảnh chỉ số nhà quản trị mua hàng PMI sản xuất chính thức của Trung Quốc đạt 49,8 điểm trong tháng 8. Mức dưới 50 thường phản ánh hoạt động sản xuất đang trong vùng thu hẹp.

AI tạo ra một nền kinh tế công nghiệp hai tốc độ

Các số liệu tháng 8 cho thấy câu chuyện công nghiệp Trung Quốc không đơn giản là tăng hay giảm.

Sản lượng công nghiệp vẫn tăng. Giá trị gia tăng của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn tăng 5,2% trong tháng 8, nhanh hơn 0,7 điểm phần trăm so với tháng trước. Riêng ngành chế tạo tăng 6,1%. Tuy nhiên, lợi nhuận lại tăng chậm hơn.

Nhà đầu tư tìm cơ hội AI Trung Quốc ở đâu?

Khoảng cách này cho thấy khả năng sản xuất hàng hóa và khả năng chuyển sản lượng thành lợi nhuận đang diễn biến khác nhau giữa các ngành.

Những doanh nghiệp nằm trong chuỗi AI, điện tử, thiết bị thông minh và robot có thêm động lực tăng trưởng từ làn sóng đầu tư công nghệ. Ngược lại, các lĩnh vực phụ thuộc vào sức mua hộ gia đình hoặc đang chịu cạnh tranh giá cao phải đối mặt với áp lực lớn hơn.

Ngành ô tô là một ví dụ. Thị trường xe Trung Quốc đang chứng kiến cạnh tranh gay gắt giữa các hãng trong nước và quốc tế, trong khi doanh số xe nội địa chịu sức ép. Reuters cho biết doanh số ô tô trong nước đã giảm 11 tháng liên tiếp tính đến tháng 8, dù xuất khẩu xe vẫn duy trì mạnh.

Sự phân hóa này đặt Bắc Kinh trước bài toán kép. Trung Quốc cần tiếp tục phát triển các động lực mới như AI, robot, bán dẫn và thiết bị số, đồng thời phải cải thiện nhu cầu trong nước để tăng trưởng công nghiệp lan rộng sang nhiều ngành hơn.

Doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn vào đâu?

Diễn biến tại Trung Quốc có ý nghĩa với doanh nghiệp Việt Nam bởi hai nền kinh tế có quan hệ thương mại và chuỗi cung ứng sản xuất lớn.

Có thể thấy, khi năng lực sản xuất trong các ngành điện tử, robot, thiết bị thông minh và linh kiện công nghệ của Trung Quốc tiếp tục tăng nhanh hơn nhu cầu nội địa, áp lực tìm kiếm thị trường bên ngoài có thể gia tăng. Điều này có thể làm cạnh tranh về giá và tốc độ đổi mới sản phẩm tại khu vực châu Á mạnh hơn.

Ở chiều ngược lại, sự mở rộng của sản xuất AI và thiết bị số tại Trung Quốc có thể tạo thêm nhu cầu đối với linh kiện, nguyên liệu và các mắt xích trong chuỗi cung ứng công nghệ.

Với doanh nghiệp Việt Nam, vấn đề cần theo dõi vì vậy không chỉ là tốc độ tăng trưởng GDP của Trung Quốc. Cơ cấu tăng trưởng mới quan trọng hơn.

Khi lợi nhuận ngày càng tập trung vào những ngành công nghệ cao, còn nhiều ngành gắn với tiêu dùng chịu sức ép, sự dịch chuyển vốn đầu tư và năng lực sản xuất của Trung Quốc có thể tác động trực tiếp tới cạnh tranh, thương mại và chuỗi cung ứng trong khu vực.

Con số tăng 4,2% của lợi nhuận công nghiệp tháng 8 vì thế phản ánh một nền kinh tế sản xuất đang vận hành với hai tốc độ. AI, điện tử và tự động hóa tiếp tục tạo động lực mới, trong khi sức cầu nội địa vẫn là bài toán Bắc Kinh phải giải quyết để đà tăng lợi nhuận trở nên bền vững hơn.