Gần 17.000 vệ tinh hoạt động quanh Trái Đất

Theo Báo cáo Không gian hằng quý do Look Up (có trụ sở tại Pháp, chuyên về giám sát và an ninh không gian) phối hợp với tuần báo Le Point công bố mới đây, số vệ tinh đang hoạt động quanh Trái Đất đã tăng từ 13.005 lên 16.819 chiếc trong vòng 12 tháng. Báo cáo dựa trên dữ liệu do nền tảng số SYNAPSE thu thập và xử lý.

Tính cả tầng tên lửa và các mảnh rác vũ trụ đã được lập danh mục, hơn 34.000 vật thể hiện được theo dõi trên quỹ đạo Trái Đất. Trong 12 tháng qua, thế giới phóng thêm 4.737 vệ tinh, bình quân gần 13 vệ tinh mỗi ngày, phục vụ viễn thông, quan sát Trái Đất, dẫn đường, quốc phòng và kết nối. Theo Look Up, mật độ vệ tinh ngày càng dày đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác giám sát, bảo đảm an toàn, an ninh, phối hợp và điều hành giao thông vũ trụ.

Ảnh: lookupspace

Starlink dẫn đầu, Trung Quốc mở rộng vệ tinh trên quỹ đạo

Mạng Starlink hiện có 11.041 vệ tinh đang hoạt động, tăng 34% so với 8.267 vệ tinh một năm trước, tiếp tục là chòm vệ tinh lớn nhất thế giới và chiếm gần 2/3 tổng số vệ tinh hoạt động quanh Trái Đất, theo dữ liệu của Look Up. Trong số này, khoảng 640 vệ tinh hoạt động ở độ cao khoảng 360 km dành cho dịch vụ kết nối trực tiếp với điện thoại di động Starlink Direct to Cell. Quy mô nhóm vệ tinh này đã gần tương đương toàn bộ chòm Eutelsat OneWeb của châu Âu, hiện có 651 vệ tinh hoạt động. Starlink cũng đang đưa một phần lớn vệ tinh xuống các quỹ đạo thấp hơn, cho thấy cấu trúc và mật độ môi trường quỹ đạo có thể thay đổi liên tục.

Trung Quốc đang mở rộng nhanh năng lực trên quỹ đạo với 1.434 vệ tinh hoạt động, tăng 26% so với 1.136 vệ tinh một năm trước. Đà tăng chủ yếu đến từ các chòm vệ tinh lớn trên quỹ đạo thấp cùng năng lực cơ động ngày càng cao. Trong chuyến bay thử nghiệm thứ tư, tàu con thoi do Trung Quốc chế tạo đã thả một vật thể nặng khoảng 500 kg rồi thực hiện nhiều thao tác tiếp cận vật thể này ngay trên quỹ đạo. Look Up không đưa ra nhận định về mục đích của các thao tác, nhưng cho rằng mức độ phức tạp ngày càng cao khiến việc phát hiện, theo dõi và nhận diện hành vi của từng vật thể trên quỹ đạo trở nên cần thiết hơn.

Tên lửa Trường Chinh 12 rời bệ phóng tại bãi phóng thương mại Hải Nam (Trung Quốc) sáng 17/9/2026, đưa nhóm vệ tinh Guowang thứ 25 lên quỹ đạo. Ảnh: HICAL

Năng lực cơ động tương tự cũng đang mở rộng sang khu vực tư nhân. Tháng 7/2026, công ty True Anomaly của Hoa Kỳ tổ chức diễn tập truy đuổi và né tránh giữa hai vệ tinh Jackal-4 và Puma, trong đó một số lần áp sát được thực hiện tự động nhờ các cảm biến trên vệ tinh. Theo Look Up, khả năng tiếp cận và tác nghiệp ở cự ly gần vốn trước đây chủ yếu thuộc về các chủ thể nhà nước đang dần xuất hiện trong hoạt động không gian thương mại. Từ quy mô áp đảo của Starlink đến sự gia tăng năng lực cơ động của Trung Quốc và các doanh nghiệp tư nhân, môi trường quỹ đạo đang trở nên đông đúc hơn và đòi hỏi khả năng theo dõi, nhận diện hành vi của từng vật thể ngày càng chính xác.

Rác vũ trụ tiếp tục tăng

Số vệ tinh hoạt động tăng nhanh, với Starlink dẫn đầu, mới chỉ phản ánh một phần biến động trên quỹ đạo. Trong 12 tháng qua, 1.412 vật thể đã rời quỹ đạo, gồm 914 vệ tinh, trong đó 507 chiếc thuộc Starlink, cho thấy chòm vệ tinh lớn nhất thế giới đang liên tục được thay mới. Cuối tháng 8, vệ tinh Yaogan 50-02 của Trung Quốc ở độ cao khoảng 960 km bị vỡ, tạo thêm 42 mảnh rác vũ trụ được lập danh mục trên các quỹ đạo từ 600 đến 1.100 km. Các hoạt động phóng mới, rời quỹ đạo, cơ động và phân mảnh đang khiến quần thể vật thể quanh Trái Đất thay đổi liên tục.

Vệ tinh Starlink

Ông Michel Friedling, đồng sáng lập kiêm Tổng giám đốc Look Up và nguyên Tư lệnh Bộ Tư lệnh Không gian Pháp, nhận định môi trường quỹ đạo đang thay đổi sâu sắc, không chỉ do số vệ tinh tăng mà còn bởi các chòm vệ tinh mở rộng, hoạt động cơ động và tiếp cận cự ly gần diễn ra thường xuyên hơn. “Trong một không gian đã trở thành địa bàn chiến lược và bị tranh giành, việc biết chính xác những gì diễn ra trên quỹ đạo nay là điều kiện tiên quyết cho chủ quyền. Với châu Âu, làm chủ không gian bắt đầu từ làm chủ nhận thức tình huống không gian”, ông nói.

Look Up được thành lập năm 2022 bởi ông Michel Friedling, cựu tướng Lực lượng Không quân và Không gian Pháp, và ông Juan-Carlos Dolado Perez, nguyên Trưởng bộ phận Giám sát không gian (SSA) của Trung tâm Nghiên cứu Không gian quốc gia Pháp (CNES). Công ty phát triển hai công nghệ độc quyền gồm mạng radar thế hệ mới SORASYS để phát hiện, theo dõi vật thể trên quỹ đạo thấp và nền tảng số SYNAPSE để hợp nhất, phân tích dữ liệu quỹ đạo. Thông qua Báo cáo Không gian hằng quý, Look Up và Le Point cung cấp dữ liệu định kỳ về số vệ tinh hoạt động và những thay đổi trong môi trường quỹ đạo cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp, báo chí và công chúng.