Sửa Luật Điện lực: Thu hẹp phạm vi ưu tiên, đề xuất cơ chế giá mới

Hóa đơn tiền điện có thể thay đổi vì cách tính mới

Đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo khung giờ khi đủ điều kiện kỹ thuật

EVN tổ chức đào tạo chuyên sâu về hệ thống pin lưu trữ năng lượng BESS

Chiều 20/10/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Dự án luật được xây dựng nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong quy hoạch, đầu tư nguồn điện, phát triển năng lượng tái tạo và cơ chế giá điện, hướng tới bảo đảm an ninh cung cấp điện giai đoạn 2027–2030.

Thu hẹp phạm vi ưu tiên áp dụng Luật Điện lực

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, sau quá trình tiếp thu ý kiến thẩm tra và góp ý, Chính phủ đã thực hiện hai điều chỉnh lớn trong dự thảo.

Thứ nhất, chỉ ưu tiên áp dụng Luật Điện lực với nội dung liên quan đến chủ trương đầu tư các dự án điện lực, thay vì duy trì phạm vi ưu tiên rộng hơn đối với những vấn đề thuộc hoạt động điện lực.

Thứ hai, không quy định cơ chế đặc thù đối với các công trình điện lực cấp bách, nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về xây dựng.

Hai điều chỉnh này hướng tới xử lý mối quan hệ giữa Luật Điện lực và các luật liên quan, đồng thời hạn chế nguy cơ chồng chéo trong quá trình triển khai dự án.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Ảnh: Quochoi.vn

Dự thảo luật gồm 3 điều, tập trung vào 5 nhóm nội dung lớn, bao gồm các quy định chung; quy hoạch và đầu tư xây dựng; năng lượng tái tạo và năng lượng mới; cấp phép và thị trường điện; giá điện và giá dịch vụ điện.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất một số dự án điện lực không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời thu hẹp phạm vi độc quyền nhà nước và bổ sung cơ chế ưu đãi có chọn lọc đối với từng loại hình nguồn điện.

Đề xuất lấy giá điện trúng thầu làm cơ sở ký hợp đồng

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất lấy giá điện trúng thầu làm cơ sở ký kết hợp đồng mua bán điện (PPA), hạn chế việc đàm phán lại giá sau đấu thầu.

Về nguyên tắc, đề xuất này có thể giúp tăng tính minh bạch trong lựa chọn nhà đầu tư, hạn chế tình trạng giá trúng thầu và giá trong hợp đồng cuối cùng có sự khác biệt lớn.

Việc xác lập rõ cơ sở hình thành giá PPA cũng có ý nghĩa đối với hoạt động huy động vốn, bởi hợp đồng mua bán điện là một trong những căn cứ quan trọng để tổ chức tín dụng đánh giá dòng tiền và khả năng trả nợ của dự án.

Tuy nhiên, khả năng cải thiện điều kiện huy động vốn còn phụ thuộc vào các quy định cụ thể về sản lượng điện hợp đồng, phân chia rủi ro, điều chỉnh giá và nghĩa vụ của bên mua điện.

Phiên họp Quốc hội chiều 20/10 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung hình thức đầu tư đối tác công tư (PPP) đối với lưới điện truyền tải, mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp và hoàn thiện các quy định về thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo.

Đối với giá điện, Chính phủ đề xuất lộ trình giảm và tiến tới xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng, đồng thời bổ sung cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo và lưu trữ điện.

Trong báo cáo thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị tiếp tục làm rõ nguyên tắc hình thành giá điện, bảo đảm chi phí hợp lý, minh bạch và không chuyển rủi ro của nhà đầu tư sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Đại biểu đề xuất công nhận BESS là nguồn điện độc lập

Cùng chiều 20/10, tại phiên thảo luận Tổ 15 gồm các đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long và Lào Cai, nhiều ý kiến tập trung vào cơ chế phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng và giá dịch vụ điện.

Đại biểu Ngô Sỹ Cường (Vĩnh Long) đề nghị sửa đổi Điều 20 theo hướng công nhận hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) là một nguồn điện độc lập, thay vì chỉ coi đây là thiết bị phụ trợ.

Theo đại biểu, BESS có thể tích trữ điện trong thời gian nhu cầu thấp để sử dụng hoặc bán vào giờ cao điểm, góp phần điều hòa phụ tải, giảm áp lực lên lưới truyền tải và hạn chế tình trạng thiếu điện cục bộ.

Nếu được thể chế hóa với các quy định phù hợp về đấu nối, vận hành, cấp phép và thanh toán dịch vụ, việc xác lập địa vị pháp lý rõ ràng cho BESS có thể tạo thêm cơ sở phát triển những dự án lưu trữ điện độc lập.

Trong khi đó, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cơ bản đồng tình với việc mở rộng các thành phần giá dịch vụ điện, gồm giá công suất, giá điện năng và giá dịch vụ lưu trữ.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý nguy cơ cộng dồn hoặc tính trùng chi phí nếu các cơ chế được xây dựng riêng lẻ mà không có phương pháp xác định giá thống nhất, minh bạch.

Đại biểu đề nghị công khai phương pháp tính giá, các thông số đầu vào chủ yếu và nguyên tắc xác định mức lợi nhuận hợp lý, đồng thời bảo vệ những thông tin thuộc diện bí mật theo quy định.

Những đề xuất này đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế giá lưu trữ điện vừa đủ hấp dẫn nhà đầu tư, vừa tránh phát sinh chi phí bất hợp lý đối với hệ thống điện và người sử dụng.

Hiện các nội dung nêu trên vẫn đang trong quá trình Quốc hội xem xét, thảo luận. Việc công nhận BESS là nguồn điện độc lập mới là kiến nghị của đại biểu, chưa phải quy định được thông qua. Các cơ chế về giá điện trúng thầu, đầu tư lưới truyền tải và giá dịch vụ lưu trữ cũng cần tiếp tục được hoàn thiện trước khi có thể áp dụng.