Giảm natri để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ

Trong khuôn khổ tọa đàm, các bên đã ký tuyên bố đồng thuận về giảm natri, bổ sung kali, tăng cường i-ốt trong muối ăn và ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ.

Ăn nhiều muối tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim

Theo Điều tra quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm do Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phối hợp thực hiện gần đây nhất cho thấy, lượng muối tiêu thụ trung bình của người Việt Nam là khoảng 8,1 gam/người/ngày, gần gấp đôi mức dưới 5 gam/ngày mà WHO khuyến nghị.

Tỷ lệ người trưởng thành tăng huyết áp tại Việt Nam là 26,2%. Ăn nhiều natri làm tăng huyết áp, qua đó làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đặc biệt là nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

TS.BS. Lê Thái Hà - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Bộ Y tế phát biểu tại toạ đàm.

Các chuyên gia đưa ra khuyến cáo, giảm natri là biện pháp dự phòng bệnh không lây nhiễm hiệu quả với chi phí hợp lý. Việc giảm muối cần phối hợp với bảo đảm i-ốt trong muối thực phẩm, nhằm đồng thời giảm nguy cơ bệnh tim mạch và phòng chống các rối loạn do thiếu i-ốt. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, giảm lượng muối ăn không có nghĩa là từ bỏ muối i-ốt; cần dùng ít muối hơn nhưng ưu tiên muối có bổ sung i-ốt khi sử dụng.

TS.BS. Lê Thái Hà - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Bộ Y tế nhấn mạnh, bệnh không lây nhiễm hiện là nguyên nhân của khoảng 4/5 số ca tử vong tại Việt Nam, trong đó đột quỵ và bệnh tim mạch đứng hàng đầu. Tăng huyết áp - yếu tố nguy cơ chính của hai bệnh này có liên quan chặt chẽ với chế độ ăn nhiều muối. "Một trong những can thiệp y tế công cộng có chi phí thấp nhưng hiệu quả cao nhất để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ đó là giảm tiêu thụ natri" - TS.BS. Lê Thái Hà chia sẻ.

Các diễn giả tham gia phiên tọa đàm.

Theo PGS.TS. Trần Thanh Dương - Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Bộ Y tế, natri trong khẩu phần ăn của người Việt chủ yếu đến từ muối, nước mắm, bột canh và thực phẩm chế biến sẵn. Giảm tiêu thụ natri bằng cách giảm muối và gia vị mặn là một trong những giải pháp có hiệu quả cao để phòng ngừa tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh tim mạch. “Viện Dinh dưỡng sẽ tiếp tục cung cấp bằng chứng khoa học và hỗ trợ kỹ thuật nhằm thúc đẩy các giải pháp giảm natri phù hợp với bối cảnh của Việt Nam” - PGS.TS. Trần Thanh Dương cam kết.

Thúc đẩy giảm tiêu thụ natri

GS.TS. Lê Danh Tuyên - Chủ tịch Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam cho rằng, một chế độ ăn đa dạng, lành mạnh, hạn chế muối, chất béo chuyển hóa, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường sẽ góp phần giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến dinh dưỡng. Trong đó, muối giảm natri bổ sung kali là giải pháp có chi phí hợp lý, có thể cân nhắc triển khai trong cộng đồng đối với những người phù hợp.

Bên cạnh các giải pháp can thiệp dinh dưỡng, việc cung cấp thông tin rõ ràng để người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm cũng được các chuyên gia lưu ý.

Giai đoạn 2026-2027, Bộ Y tế đang chủ trì sửa đổi Luật An toàn Thực phẩm. Trong bối cảnh dự thảo Luật đang được lấy ý kiến, các chuyên gia cho rằng cần xem xét việc đưa nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì vào luật như một quy định bắt buộc, nhằm hỗ trợ người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm lành mạnh hơn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp cải tiến thành phần sản phẩm.

Đại diện các hội y khoa ký tuyên bố đồng thuận thúc đẩy giảm natri, phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ.

GS. Bruce Neal - Viện Nghiên cứu Sức khỏe Toàn cầu George (Australia) chia sẻ: “Nhiều bằng chứng khoa học đã khẳng định rằng việc chuyển từ muối ăn thông thường sang muối giảm natri bổ sung kali là một giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm huyết áp, giảm nguy cơ đột quỵ và tử vong sớm. Khi người dân có thể dễ dàng tiếp cận sản phẩm này với chi phí hợp lý, đồng thời được hướng dẫn về cách sử dụng an toàn, Việt Nam sẽ tránh được rất nhiều ca tử vong không đáng có.”

Chia sẻ về kinh nghiệm từ phía Trung Quốc trong việc thúc đẩy giảm tiêu thụ natri và ghi nhãn cảnh báo mặt trước bao bì thực phẩm, Tiến sỹ Ge Zeng - Giám đốc Chương trình Sức khoẻ Tim mạch thuộc Văn phòng đại diện tổ chức Vital Strategies (Mỹ) tại Tế Nam cho biết, năm 2015, Trung Quốc đã ban hành tiêu chuẩn bắt buộc thống nhất về muối ăn, trong đó bao gồm định nghĩa về muối giảm natri. Tiêu chuẩn này có cập nhật về thành phần của muối giảm natri so với tiêu chuẩn đã ban hành trước đó vào năm 1994.

Thông qua sự hỗ trợ từ Chính phủ Australia (chương trình Australian Aid), Chính phủ Ireland, Viện Nghiên cứu Sức khỏe Toàn cầu George và tổ chức FHI 360/Alive & Thrive, các khuyến nghị và kinh nghiệm quốc tế từ Trung Quốc và Australia tại tọa đàm sẽ là tiền đề quan trọng để Việt Nam hoàn thiện chính sách y tế dự phòng, giảm thiểu các ca tử vong không đáng có do bệnh lý tim mạch và đột quỵ.

Đặc biệt, các trao đổi tại tọa đàm được kỳ vọng cung cấp thêm cơ sở khoa học, kinh nghiệm quốc tế và đề xuất từ các hội chuyên ngành, góp phần hoàn thiện chính sách về giảm tiêu thụ natri, ghi nhãn dinh dưỡng dễ hiểu và phát triển sản phẩm muối giảm natri phù hợp với điều kiện Việt Nam.