Mỹ đối mặt làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu AI

Chiến thắng vang dội của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 tại Mỹ đã khiến một số lãnh đạo hàng đầu của đảng này kêu gọi hạn chế hoạt động của các trung tâm dữ liệu và việc phát triển trí tuệ nhân tạo. Ảnh minh họa Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Bernie Sanders - Getty.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11/2026 đang tạo ra một bước ngoặt trong cuộc tranh luận về tương lai trí tuệ nhân tạo. Sau chiến thắng của đảng Dân chủ, hàng loạt chính trị gia lên tiếng yêu cầu hạn chế việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI, trong khi những tập đoàn công nghệ vốn đầu tư hàng tỷ USD vào hạ tầng tính toán phải đối mặt với nguy cơ thay đổi chính sách.

Theo CNBC, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, chính trị gia độc lập bang Vermont thường liên kết với đảng Dân chủ, đã công khai kêu gọi tạm dừng hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu trên phạm vi toàn quốc. Ông cho rằng các cuộc trưng cầu dân ý tại nhiều địa phương phản ánh sự phản đối ngày càng mạnh của người dân đối với những dự án tiêu thụ lượng lớn tài nguyên và có nguy cơ gây tổn hại môi trường.

Lời kêu gọi của ông Sanders nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng từ một số nghị sĩ thuộc cánh tiến bộ của đảng Dân chủ. Dân biểu Yassamin Ansari, bang Arizona, đề xuất đưa việc tạm dừng phát triển AI vào chương trình nghị sự ưu tiên của phe Dân chủ tại Hạ viện, trong khi Dân biểu Greg Casar, Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ Tiến bộ của Quốc hội, công khai bày tỏ sự đồng tình.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa đề xuất tạm dừng phát triển một số hoạt động AI với yêu cầu đình chỉ phê duyệt các trung tâm dữ liệu mới. Đây là hai phạm vi chính sách khác nhau và hiện chưa có quyết định liên bang nào áp đặt lệnh cấm xây dựng trung tâm dữ liệu trên toàn nước Mỹ.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ khiến các tỷ phú công nghệ thất thế

Điều khiến những tuyên bố chính trị này thu hút sự quan tâm của giới đầu tư nằm ở sự thay đổi trong thái độ của cử tri đối với ngành công nghiệp từng được xem là động lực tăng trưởng hàng đầu của nền kinh tế Mỹ.

Theo số liệu khảo sát được CNBC dẫn lại, 56% cử tri cho biết AI và trung tâm dữ liệu là yếu tố quan trọng hoặc có ảnh hưởng chủ yếu đến quyết định bỏ phiếu của họ. Trong nhóm này, 65% lựa chọn ứng cử viên Dân chủ.

Ở một góc nhìn khác, khảo sát cử tri của hãng tin AP cho thấy khoảng ba phần tư người được hỏi phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu mới tại cộng đồng nơi họ sinh sống. Dù vậy, chỉ khoảng một phần tư coi vấn đề trung tâm dữ liệu AI là yếu tố mang tính quyết định đối với lá phiếu bầu Quốc hội, thấp hơn những mối quan tâm về chi phí sinh hoạt và tham nhũng.

Những kết quả này cho thấy sự phản đối các trung tâm dữ liệu đang lan rộng, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận đây là nguyên nhân quyết định chiến thắng của đảng Dân chủ. Vấn đề AI đang trở thành một phần của cuộc tranh luận lớn hơn về chi phí sinh hoạt, trách nhiệm của doanh nghiệp và quyền kiểm soát nguồn lực tại địa phương.

Mỹ đối mặt làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu AI.

Texas trở thành phép thử đối với tương lai hạ tầng AI

Trong số những địa phương chịu ảnh hưởng trực tiếp từ làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu, Texas được xem là một trong những thị trường có ý nghĩa chiến lược lớn nhất đối với ngành công nghiệp AI của Mỹ. Bang này sở hữu nguồn cung năng lượng dồi dào, quỹ đất tương đối lớn và môi trường đầu tư từng được đánh giá thuận lợi đối với các doanh nghiệp công nghệ. Những điều kiện đó đã thu hút các tập đoàn như Meta, Google và Microsoft triển khai hoặc công bố những dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Tuy nhiên, lợi thế thu hút đầu tư cũng khiến Texas phải đối mặt với áp lực gia tăng đối với hệ thống điện, nguồn nước và cơ sở hạ tầng địa phương. Theo Reuters, bà Gina Hinojosa, ứng cử viên đảng Dân chủ vừa đánh bại Thống đốc đương nhiệm Greg Abbott, đã cam kết đình chỉ việc phê duyệt các trung tâm dữ liệu mới cho đến khi cơ quan lập pháp bang thông qua những quy định bảo vệ người dân.

Trong chiến dịch tranh cử, bà Hinojosa nhấn mạnh rằng cộng đồng địa phương cần có quyền tham gia quyết định liệu các dự án trung tâm dữ liệu có được triển khai tại nơi họ sinh sống hay không, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm đối với những tác động lên giá điện và nguồn nước. Điều đáng quan tâm là chính quyền Texas dưới thời ông Abbott, một thành viên đảng Cộng hòa, cũng đã bắt đầu siết chặt việc phát triển trung tâm dữ liệu trước cuộc bầu cử.

Tháng 9/2026, ông Abbott yêu cầu tạm dừng cấp giấy phép môi trường mới cho các trung tâm dữ liệu trong thời gian cơ quan chức năng đánh giá nhu cầu sử dụng điện, nước, chính sách ưu đãi thuế và những tác động đối với cộng đồng.

Diễn biến này cho thấy tranh luận về trung tâm dữ liệu không còn đơn thuần là sự khác biệt giữa hai đảng chính trị. Ngay cả những chính quyền từng tích cực thu hút đầu tư công nghệ cũng phải điều chỉnh chính sách khi các dự án hạ tầng AI bắt đầu tạo sức ép đối với đời sống người dân.

Theo phân tích của hãng nghiên cứu SemiAnalysis được Bloomberg dẫn lại, Texas chiếm gần 30% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến đưa vào hoạt động tại Mỹ trong năm 2028. Với tỷ trọng này, việc trì hoãn phê duyệt dự án tại Texas có thể ảnh hưởng đến tiến độ mở rộng hạ tầng AI trên phạm vi toàn quốc. Tác động của những chính sách mới cũng không dừng lại ở các doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu. Các nhà sản xuất chip, thiết bị điện, hệ thống làm mát, máy chủ và đơn vị cung cấp dịch vụ xây dựng đều có thể chịu ảnh hưởng nếu tiến độ triển khai dự án bị kéo dài.

Khi một thị trường hạ tầng lớn như Texas phải tạm dừng hoặc rà soát các dự án, doanh nghiệp có thể chuyển vốn đầu tư sang những địa phương khác. Tuy nhiên, quá trình dịch chuyển này cũng phát sinh chi phí mới và có thể khiến kế hoạch mở rộng năng lực tính toán AI bị chậm lại.

Hạ tầng trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang trở thành tâm điểm tranh luận về sử dụng năng lượng, tài nguyên nước và quyền lợi cộng đồng tại Mỹ. Ảnh minh họa.

Vì sao người Mỹ phản đối các trung tâm dữ liệu AI?

Đằng sau những tranh luận chính trị là một vấn đề mang tính kỹ thuật và kinh tế: Các trung tâm dữ liệu AI đang sử dụng tài nguyên như thế nào và ai phải trả chi phí cho quá trình mở rộng đó?

Khác với trung tâm dữ liệu truyền thống chủ yếu phục vụ lưu trữ và xử lý thông tin, hạ tầng AI hiện đại phải vận hành những cụm máy chủ có mật độ tính toán cao, sử dụng nhiều bộ xử lý đồ họa (GPU) để huấn luyện và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo. Những hệ thống này cần nguồn điện ổn định, liên tục và công suất lớn. Trong quá trình hoạt động, thiết bị cũng tỏa ra lượng nhiệt cao, đòi hỏi doanh nghiệp đầu tư các giải pháp làm mát bằng không khí, chất lỏng hoặc kết hợp nhiều công nghệ.

Tùy thiết kế và điều kiện khí hậu, một số hệ thống làm mát có thể tiêu thụ lượng nước lớn, trong khi những giải pháp tiết kiệm nước hơn lại có thể làm tăng nhu cầu điện năng hoặc chi phí đầu tư ban đầu. Vấn đề phát sinh khi nhiều dự án tập trung tại cùng một khu vực, khiến nhu cầu điện và nước tăng nhanh hơn khả năng mở rộng của hạ tầng địa phương.

Nếu doanh nghiệp điện lực phải đầu tư thêm đường dây truyền tải, trạm biến áp hoặc nguồn phát điện để phục vụ trung tâm dữ liệu, câu hỏi đặt ra là khoản chi phí đó sẽ do nhà đầu tư công nghệ thanh toán hay được phân bổ một phần vào hóa đơn điện của người dân. Tại những địa phương có nguy cơ thiếu nước, hoạt động làm mát trung tâm dữ liệu còn làm gia tăng tranh luận về việc ưu tiên nguồn nước cho sản xuất công nghiệp, nông nghiệp hay sinh hoạt.

Theo AP, các cuộc trưng cầu dân ý cấp địa phương trong kỳ bầu cử vừa qua đã ghi nhận 44 trong số 45 cuộc bỏ phiếu hoàn tất kiểm phiếu ủng hộ những biện pháp hạn chế trung tâm dữ liệu. Kết quả này phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với chính quyền trong việc đánh giá các dự án công nghệ dựa trên tác động thực tế đối với cộng đồng. Tuy nhiên, việc phản đối trung tâm dữ liệu không đồng nghĩa người dân phản đối toàn bộ lợi ích của AI. Công nghệ này vẫn có tiềm năng cải thiện năng suất, hỗ trợ nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra những ngành kinh doanh mới. Vấn đề nằm ở cách phân chia lợi ích và chi phí. Trong khi các tập đoàn công nghệ có thể thu lợi từ dịch vụ AI trên phạm vi toàn cầu, người dân tại nơi đặt trung tâm dữ liệu lại trực tiếp đối diện với những thay đổi về cảnh quan, tiếng ồn, tài nguyên nước và nhu cầu sử dụng điện.

Đại diện liên minh ngành trung tâm dữ liệu tại Mỹ cho rằng các dự án có thể tạo việc làm, đóng góp nguồn thu thuế và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Ngành này cũng cam kết hợp tác với chính quyền để bảo đảm độ tin cậy của hệ thống điện, khả năng chi trả của người tiêu dùng và sự phát triển có trách nhiệm. Chính sự khác biệt giữa lợi ích kinh tế kỳ vọng và chi phí mà cộng đồng phải gánh chịu đang trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận chính sách.

Thị trường công nghệ đối diện rủi ro chính sách mới

Làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu xuất hiện đúng thời điểm các tập đoàn công nghệ đang đẩy mạnh đầu tư vào AI, với kỳ vọng nhu cầu tính toán sẽ tiếp tục tăng trong nhiều năm tới. Đối với doanh nghiệp phát triển mô hình AI, năng lực tính toán quyết định tốc độ huấn luyện, khả năng triển khai sản phẩm và quy mô phục vụ người dùng. Vì vậy, bất kỳ sự chậm trễ nào trong xây dựng trung tâm dữ liệu đều có thể ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh. Đối với các nhà sản xuất chip như Nvidia và AMD, nhu cầu mở rộng hạ tầng AI là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy thị trường bộ xử lý hiệu năng cao.

Thông tin CNBC cung cấp cho thấy nhóm cổ phiếu công nghệ liên quan đến AI chịu áp lực bán sau cuộc bầu cử, trong đó cổ phiếu bán dẫn giảm mạnh khi nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng mở rộng trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, biến động giá cổ phiếu trong một vài phiên giao dịch chưa đủ để chứng minh nhu cầu AI sẽ suy giảm trong dài hạn. Thị trường còn chịu tác động từ định giá doanh nghiệp, lãi suất, kết quả kinh doanh và kỳ vọng tăng trưởng.

Theo Financial Times ngày 6/11, những rào cản chính sách mới có thể ảnh hưởng mạnh hơn đến các nhà phát triển trung tâm dữ liệu mang tính đầu cơ hoặc doanh nghiệp cung cấp dịch vụ điện toán đám mây mới gia nhập thị trường. Trong khi đó, những tập đoàn lớn có sẵn hạ tầng và nguồn lực tài chính có thể có khả năng thích ứng tốt hơn. Nếu yêu cầu về điện, nước và sự đồng thuận của cộng đồng trở nên chặt chẽ hơn, cuộc cạnh tranh trong ngành trung tâm dữ liệu có thể chuyển từ việc sở hữu nhiều máy chủ sang khả năng xây dựng hạ tầng hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường.

Những doanh nghiệp sở hữu công nghệ làm mát tiên tiến, có hợp đồng cung cấp điện ổn định và minh bạch về tác động môi trường có thể giành lợi thế trong quá trình xin cấp phép dự án. Ngược lại, các nhà đầu tư chỉ dựa vào lợi thế đất đai giá rẻ và chính sách ưu đãi có thể phải điều chỉnh mô hình kinh doanh. Dù vậy, khả năng ban hành lệnh tạm dừng trên phạm vi toàn liên bang vẫn phụ thuộc vào tương quan quyền lực chính trị, quy trình lập pháp và quan điểm của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Trong ngắn hạn, những thay đổi ở cấp bang và địa phương có khả năng tạo ảnh hưởng trực tiếp hơn đối với tiến độ triển khai các dự án.