Làm rõ cội nguồn tổ tiên Đại thi hào Nguyễn Du gắn với làng Canh Hoạch (Hà Nội)

Thúc đẩy chủ trương phát triển công nghiệp văn hóa

Ngày 27/1, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội), Đảng ủy , HĐND, UBND, UBMTTQ xã Dân Hòa phối hợp với Chi hội Kiều học Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào Nguyễn Du – Danh nhân văn hóa thế giới”.

Hội thảo được tổ chức nhằm quảng bá hình ảnh Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du; làm rõ, khẳng định cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào tại làng Canh Hoạch, xã Dân Hòa, TP. Hà Nội. Thông qua hội thảo, tạo cơ sở khoa học quan trọng để triển khai Dự án Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du và Vườn Kiều tại xã Dân Hòa trong thời gian tới.

Quang cảnh hội thảo.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Dân Hòa Mai Xuân Trường, Nguyễn Du đã được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới. Với kiệt tác bất hủ “Truyện Kiều”, Nguyễn Du đã đứng ở đỉnh cao của văn học trung đại Việt Nam, trở thành biểu tượng lớn của tư tưởng nhân văn, khát vọng tự do, nhân ái và công bằng.

Việc nghiên cứu, làm rõ cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào không chỉ mang ý nghĩa khoa học sâu sắc, mà còn góp phần khẳng định giá trị lịch sử - văn hóa của các vùng đất, các dòng họ đã hun đúc nên nhân cách, tư tưởng và thiên tài của Nguyễn Du; trong đó có vùng đất Canh Hoạch (xã Dân Hòa – Hà Nội), nơi giàu truyền thống hiếu học, khoa bảng, văn hiến lâu đời. Thông qua hội thảo, tạo diễn đàn để cùng trao đổi, luận giải, làm sáng tỏ cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào Nguyễn Du, đồng thời gợi mở những định hướng bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong bối cảnh phát triển mới.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà ghi nhận và đánh giá cao sự nỗ lực, quyết tâm, tinh thần trách nhiệm của Đảng ủy, UBND xã Dân Hòa trong việc chủ động khai thác tiềm năng, lợi thế lịch sử - văn hóa địa phương phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà cho rằng, vùng đất Canh Hoạch - Dân Hòa là nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, gắn với truyền thống khoa bảng, với Trạng Cậu, Trạng Cháu; là nơi có cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới. Việc xã Dân Hòa định hướng xây dựng Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du là một chủ trương đúng đắn, cần thiết, phù hợp với xu thế phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô hiện nay.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà tham quan triển lãm tranh của xã Dân Hòa.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà yêu cầu xã Dân Hòa xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể, phấn đấu đến năm 2030 cơ bản hoàn thành Dự án Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du, tạo điểm nhấn văn hóa du lịch tiêu biểu của Thủ đô. Phối hợp chặt chẽ với các Sở, ngành liên quan, các cơ quan báo chí, truyền thông, nghiên cứu, hoàn thiện quy hoạch tổng thể Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du; đưa giá trị di sản Nguyễn Du vào đời sống xã hội, trường học và các hoạt động văn hóa cộng đồng; đồng thời quảng bá rộng rãi với bạn bè quốc tế, nhất là trong bối cảnh Thủ đô đang triển khai các dự án lớn như Trục cảnh quan sông Hồng và Khu đô thị thể thao Olympic.

Khẳng định cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào

PGS.TS. Nguyễn Trung Vãn - Chủ tịch Chi hội Kiều học Hà Nội cho biết, theo gia phả họ Nguyễn Tiên Điền (do Xuân Quận công Nguyễn Nghiễm - cha của Nguyễn Du) biên soạn, hiện lưu giữ ở Thư viện Hán Nôm), Nam Dương Hầu Nguyễn Nhiệm (Tổ đời 1 dòng họ Nguyễn Tiên Điền) là con nhà gia thế, nguyên quán ở làng Canh Hoạch, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam, nay là xã Dân Hòa, Hà Nội.

PGS.TS. Nguyễn Trung Vãn cho biết thêm, ông nội của cụ Nguyễn Nhiệm là Trạng nguyên Nguyễn Thiến, đỗ Trạng nguyên năm 1532 thời nhà Mạc, sau giúp nhà Lê làm đến chức Thượng thư bộ Lại, Đông Các Đại học sĩ, Thiếu phó Thư Quận công. Cha của Nguyễn Nhiệm là cụ Nguyễn Miễn, được phong tước Phù Quận công. Bác ruột của Nguyễn Nhiệm là Nguyễn Quyện, tước Thường Quận công. “Như vậy, cội nguồn tổ nội của dòng họ Nguyễn Tiên Điền chính là làng Canh Hoạch, xã Dân Hòa, Hà Nội” - PGS.TS. Nguyễn Trung Vãn nêu rõ.

PGS, TS Nguyễn Trung Vãn, Chủ tịch Chi hội Kiều học Hà Nội phát biểu tại Hội thảo.

Đồng quan điểm, PGS.TS. Đoàn Lê Giang - Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh) - Phó Chủ tịch T.Ư Hội Kiều học Việt Nam nhận định: Có thể kết luận Nguyễn Du quê nội ở Tiên Điền, Nghi Xuân (Hà Tĩnh); quê ngoại ở Hoa Thiều, Tiều Sơn (Bắc Ninh). 7 đời trước, cụ Nguyễn Nhiệm (Nam Dương hầu) vì có ý khôi phục nhà Mạc bất thành mà phải mai danh ẩn tích, chọn thôn Lương Năng, làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh) sinh sống. Từ đây phát ra dòng họ Nguyễn Tiên Điền. Dòng họ Nguyễn Tiên Điền có quê nội là xã Dân Hoà, TP. Hà Nội ngày nay.

Ông Nguyễn Hải Nam, Nguyên Phó ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hà Tĩnh, Chủ Tịch Hội đồng Gia tộc Nguyễn Tiên Điền cho biết, dòng họ Nguyễn Tiên Điền có mặt tại làng Tiên Điền tỉnh Hà Tĩnh đến nay vừa tròn 425 năm. Cụ tổ là Nam dương hầu Nguyễn Nhiệm một tướng tài đời nhà Mạc, quê ở làng Cổ Hoạch, nay là làng Canh Hoạch, xã Dân Hòa, TP. Hà Nội. Trong khi đó, Trưởng dòng họ Nguyễn Đức (làng Canh Hoạch, xã Dân Hòa) Nguyễn Văn Thắng cũng thừa nhận gia phả dòng họ có nêu rõ cụ Nam dương hầu Nguyễn Nhiệm sinh sống ở Canh Hoạch và cũng từ Canh Hoạch vào Tiên Điền - Hà Tĩnh trở thành vị tổ đời thứ nhất của dòng họ Nguyễn Tiên Điền.

Thêm nữa, thực tế cho thấy tại nhà thờ Trạng nguyên Nguyễn Đức Lượng (xã Dân Hoà, TP. Hà Nội) có đôi câu đối: “Cữu Trạng nguyên, sanh trạng nguyên, nhất giáp khoa danh quang sử bút - Phụ tiến sỹ, tử tiến sỹ, bát truyền trung đỉnh dụ gia khương” (tạm dịch là “Cậu Trạng nguyên, cháu Trạng nguyên, khoa bảng đỗ đầu sáng danh sử sách - Cha tiến sỹ, con tiến sỹ, tám đời quyền quý phúc ấm đầy nhà”). Còn tại nhà thờ Nguyễn Du ở Tiên Điền cũng có đôi câu đối: “Canh Hoạch cổ danh hương, Trạng nguyên Cậu, Trạng nguyên Cháu, danh truyền khắp nước - Tiên Điền miền phúc địa, tể tướng cha, tể tướng con phúc ấm muôn nhà”. Nội dung hai câu đối đã góp phần khẳng định mối quan hệ giữa họ Nguyễn Tiên Điền và họ Nguyễn Canh Hoạch.