Hơn 72 giờ 'tê liệt' internet tại Iran

Iran vẫn đang trong tình trạng gần như hoàn toàn mất kết nối internet khi Mỹ và Israel tấn công nước này.

Iran đã bước sang ngày thứ tư gần như mất kết nối internet trên toàn quốc, trong bối cảnh xung đột với Mỹ và Israel leo thang cả trên thực địa lẫn không gian mạng. Các chuyên gia cảnh báo, “mặt trận kỹ thuật số” đang trở thành chiến trường trung tâm của cuộc chiến hỗn hợp hiện đại.

Hơn 72 giờ “tê liệt” internet

Theo dữ liệu từ tổ chức giám sát internet độc lập NetBlocks, Iran đã trải qua hơn 72 giờ gần như mất kết nối hoàn toàn, với mức độ truy cập chỉ còn khoảng 1% so với bình thường.

NetBlocks nhận định sự cố này nhiều khả năng là kết quả của một lệnh tắt internet toàn quốc “do chính quyền áp đặt”, dù phía Tehran chưa đưa ra bình luận chính thức.

Chuyên gia phân tích internet Doug Madory cho biết phần kết nối ít ỏi còn lại có thể liên quan đến hệ thống “danh sách trắng” của chính phủ Iran, cho phép một số cơ quan nhà nước và nhóm trung thành tiếp tục truy cập mạng để duy trì hoạt động thiết yếu.

Việc cắt internet không phải tiền lệ mới. Trước đó, Tehran từng áp dụng biện pháp tương tự trong các đợt biểu tình lan rộng hồi tháng Giêng, nhằm kiểm soát thông tin và hạn chế tổ chức biểu tình qua mạng xã hội.

Tấn công mạng song hành cùng không kích

Giới phân tích cho rằng nguyên nhân gián đoạn có thể là sự kết hợp giữa hành động kiểm soát trong nước và các cuộc tấn công mạng từ bên ngoài.

Kathryn Raines, trưởng nhóm tình báo mối đe dọa mạng tại Flashpoint, nhận định: trong các giai đoạn khủng hoảng, chính quyền Iran thường cắt internet để kiểm soát dư luận và che giấu các biện pháp an ninh nội bộ.

Tuy nhiên, bà cũng cho biết các chiến dịch tấn công mạng đồng thời của Mỹ và Israel được cho là đã nhắm vào cơ sở hạ tầng viễn thông, với mục tiêu làm gián đoạn hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Theo Reuters, một số trang tin tức của chính phủ Iran đã bị tấn công. Ứng dụng lịch tôn giáo phổ biến BadeSaba, với hơn 5 triệu lượt tải, cũng bị xâm nhập và phát đi thông điệp kêu gọi lực lượng vũ trang “từ bỏ vũ khí và gia nhập nhân dân”.

Trước đó, đài truyền hình nhà nước Iran được cho là đã bị tin tặc tấn công trong thời gian ngắn, phát sóng các bài phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng lời kêu gọi nổi dậy.

Trong khi đó, United States Cyber Command chưa đưa ra bình luận chính thức về các cáo buộc liên quan.

Nguy cơ trả đũa trên không gian mạng

Giới an ninh mạng cảnh báo, việc mất internet diện rộng có thể khiến tình trạng hỗn loạn leo thang, khi người dân không thể liên lạc, ghi nhận sự kiện hay tiếp cận thông tin theo thời gian thực.

Adam Meyers, lãnh đạo bộ phận hoạt động chống đối địch tại CrowdStrike, cho biết công ty đã phát hiện các hoạt động phù hợp với nhóm tin tặc liên kết Iran tiến hành trinh sát và khởi xướng các cuộc tấn công từ chối dịch vụ (DoS).

“Những hành vi này thường là tiền đề cho các hoạt động hung hăng hơn”, ông Meyers cảnh báo, nhấn mạnh các mục tiêu tiềm năng có thể bao gồm năng lượng, hạ tầng trọng yếu, tài chính, viễn thông và y tế.

Trong một thông báo được cho là phát đi ngay sau các cuộc tấn công của Mỹ, United States Department of Homeland Security cảnh báo nguy cơ các cuộc tấn công mạng cấp thấp nhằm vào mạng lưới của Mỹ, song đánh giá khả năng xảy ra tấn công vật lý quy mô lớn là thấp.

Theo giới phân tích, thay vì một phản ứng trực diện từ trung ương, các nhóm ủy nhiệm liên kết với Tehran có thể là lực lượng dẫn đầu các đòn trả đũa kỹ thuật số, nhất là trong bối cảnh hệ thống chỉ huy trung tâm bị suy yếu.

Không gian mạng - chiến trường chính của chiến tranh hiện đại

Cuộc khủng hoảng hiện tại cho thấy không gian mạng không còn là mặt trận phụ trợ, mà đã trở thành một phần tích hợp trong chiến tranh hỗn hợp. Các cuộc tấn công kỹ thuật số không chỉ nhằm phá hủy hạ tầng, mà còn tác động đến tâm lý, thông tin và sự ổn định xã hội.

“Ngay cả khi tên lửa ngừng rơi, dư chấn của cuộc xung đột này nhiều khả năng vẫn tiếp tục trên không gian mạng,” chuyên gia của Flashpoint nhận định.

Trong kỷ nguyên chiến tranh số, việc kiểm soát dữ liệu, thông tin và hạ tầng kết nối có thể mang ý nghĩa chiến lược không kém gì kiểm soát bầu trời hay lãnh thổ.