Việt Nam dự kiến giải phóng băng tần 600 MHz từ truyền hình để triển khai 5G

Băng tần 600 MHz sẽ chuyển sang mạng di động từ 2029

Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 37/2020/TT-BTTTT ban hành Quy hoạch sử dụng kênh tần số cho truyền hình số mặt đất băng tần 470-694 MHz của Bộ Khoa học và Công nghệ đặt ra lộ trình cụ thể cho việc sử dụng băng tần 606-694 MHz, tức băng tần 600 MHz trong thuật ngữ quốc tế. Đây là dải tần số gồm 11 kênh từ kênh 38 đến kênh 48, mỗi kênh rộng 8 MHz, tổng cộng chiếm 88 MHz băng thông.

Ba nhà mạng lớn tại Việt Nam chính thức thương mại hóa 5G

Dự thảo nêu rõ, các đơn vị truyền dẫn phát sóng truyền hình có nhu cầu được cấp hoặc gia hạn giấy phép để sử dụng cùng kênh tần số trong đoạn băng tần 606-694 MHz với giấy phép đã được cấp chỉ được xem xét cấp hoặc gia hạn đến ngày 31/12/2028. Sau thời điểm này, băng tần 600 MHz sẽ được chuyển sang phục vụ hệ thống thông tin di động quốc tế IMT, bao gồm công nghệ 5G.

Sau ngày 31/12/2028, nếu Bộ Khoa học và Công nghệ chưa thông báo kế hoạch sử dụng băng tần 606-694 MHz cho IMT, các đơn vị truyền dẫn phát sóng có nhu cầu tiếp tục sử dụng được xem xét cấp hoặc gia hạn giấy phép theo từng năm. Như vậy, các đài truyền hình vẫn có thể tận dụng hạ tầng hiện có trong giai đoạn chuyển tiếp khi kế hoạch triển khai mạng di động chưa chính thức công bố.

Tuy nhiên, khi Bộ Khoa học và Công nghệ thông báo kế hoạch sử dụng băng tần 606-694 MHz cho IMT, các đơn vị truyền dẫn phát sóng có trách nhiệm thực hiện việc chuyển đổi sang kênh tần số phù hợp hoặc ngừng sử dụng trong thời hạn không quá sáu tháng kể từ ngày nhận được thông báo. Thời gian sáu tháng được coi là đủ để các đơn vị chuẩn bị kỹ thuật, di chuyển thiết bị và thông báo người dùng cuối điều chỉnh máy thu tín hiệu. Đơn vị phải tự chịu trách nhiệm đối với tất cả các vấn đề liên quan, kể cả kinh phí phát sinh.

Quy hoạch tổng thể 28 kênh tần số cho truyền hình số

Trong khi tập trung vào việc giải phóng băng tần 600 MHz, dự thảo Thông tư vẫn duy trì quy hoạch tổng thể cho toàn bộ 28 kênh tần số truyền hình số mặt đất từ kênh 21 đến kênh 48 trong băng tần 470-694 MHz. Mỗi kênh có băng thông 8 MHz, tạo thành dải băng tần rộng 224 MHz.

Việt Nam đã hoàn thành Đề án số hóa truyền dẫn, phát sóng truyền hình mặt đất (Đề án số hóa truyền hình) đến năm 2020

Mười hai kênh đầu tiên từ kênh 21 đến kênh 32 thuộc băng tần 470-566 MHz được quy hoạch cho truyền hình số mặt đất toàn quốc. Kênh 21 bắt đầu từ 470-478 MHz với tần số trung tâm 474 MHz, kéo dài liên tục đến kênh 32 từ 558-566 MHz với tần số trung tâm 562 MHz. Mỗi đơn vị truyền dẫn phát sóng toàn quốc được xem xét cấp giấy phép để sử dụng không quá bốn kênh tần số, đảm bảo phân bổ công bằng và tránh độc quyền tài nguyên.

Để tạo điều kiện cho việc giải phóng băng tần 600 MHz, dự thảo Thông tư bổ sung chú thích quan trọng về việc ưu tiên dành các kênh tần số 29, 30, 31, 32 cho chuyển đổi các hệ thống đang sử dụng các kênh tần số 42, 43, 44, 45. Bốn kênh 29-32 nằm trong băng tần 534-566 MHz, là bốn kênh tần số liên tục gần nhất còn trống trong dải quy hoạch cho truyền hình toàn quốc.

Các kênh 42, 43, 44, 45 hiện đang được sử dụng nằm trong băng tần 638-662 MHz, thuộc vùng trọng tâm cần giải phóng cho mạng di động. Kênh 42 chạy từ 638-646 MHz với tần số trung tâm 642 MHz. Kênh 43 từ 646-654 MHz với tần số trung tâm 650 MHz. Kênh 44 từ 654-662 MHz với tần số trung tâm 658 MHz. Kênh 45 từ 662-670 MHz với tần số trung tâm 666 MHz. Tổng cộng bốn kênh này chiếm 32 MHz băng thông.

Hạ tầng số Việt Nam bứt phá nhưng chưa tạo giá trị xứng tầm

Khi di chuyển sang bốn kênh 29-32, các đơn vị truyền hình vẫn duy trì được cùng số lượng kênh phát sóng và băng thông như hiện tại. Kênh 29 chiếm dải 534-542 MHz, kênh 30 chiếm 542-550 MHz, kênh 31 chiếm 550-558 MHz và kênh 32 chiếm 558-566 MHz. Tần số trung tâm của bốn kênh này lần lượt là 538 MHz, 546 MHz, 554 MHz và 562 MHz.

Người dùng cuối sử dụng truyền hình số mặt đất sẽ cần điều chỉnh lại máy thu để tìm kênh mới sau khi các đài chuyển đổi tần số. Hầu hết các đầu thu truyền hình số hiện đại đều có chức năng tự động quét kênh, giúp quá trình chuyển đổi diễn ra tương đối dễ dàng mà không cần can thiệp kỹ thuật phức tạp.

Các kênh còn lại từ kênh 33 đến kênh 48 được phân bổ theo vùng địa lý. Khu vực Bắc Bộ gồm Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, Phú Thọ, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Bắc Ninh sử dụng kênh 35, 36, 37. Khu vực Nam Bộ bao gồm thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cà Mau được phân bổ kênh 33, 34, 35. Khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên với Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng sử dụng kênh 36, 37. Khu vực Tây Bắc và Bắc Trung Bộ chia sẻ kênh 33, 34.

Dự thảo cho phép các đơn vị truyền dẫn phát sóng toàn quốc và khu vực sử dụng các kênh tần số đã được quy hoạch trong những trường hợp đặc biệt như giải quyết can nhiễu có hại xuyên biên giới, thực hiện kết quả phối hợp tần số biên giới, tái sử dụng kênh tần số để mở rộng vùng phủ sóng và phủ sóng vùng lõm, vùng sâu, vùng xa, hải đảo. Việc bổ sung điều kiện tái sử dụng kênh tần số mở rộng vùng phủ sóng là điểm mới giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng phổ tần.

Yêu cầu triển khai mạng đơn tần tại các vùng đô thị

Dự thảo đặt yêu cầu bắt buộc các đơn vị truyền dẫn phát sóng tại khu vực Bắc Bộ và khu vực Nam Bộ phải triển khai phát sóng truyền hình số mặt đất mạng đơn tần. Mạng đơn tần là hệ thống gồm nhiều máy phát sóng truyền hình hoạt động đồng bộ với nhau trên cùng một kênh tần số, truyền tải dữ liệu giống nhau. Công nghệ này cho phép tối ưu hóa việc sử dụng phổ tần, giảm số lượng kênh tần số cần thiết để phủ sóng một vùng địa lý rộng.

Công ty Cổ phần Truyền dẫn phát sóng truyền hình đồng bằng Sông Hồng (RTB) chính thức phát sóng 16 kênh truyền hình số trên kênh tần số 49 từ cột anten cao 252m tại Mễ Trì – Hà Nội. Ảnh: Internet

Ngoại trừ các điểm phát sóng tại Núi Tam Đảo thuộc Phú Thọ, Núi Cấm thuộc An Giang, Núi Chứa Chan thuộc Đồng Nai, Núi Bà Đen thuộc Tây Ninh và Núi Bà Rá thuộc Đồng Nai, tất cả các trạm phát khác tại hai khu vực này đều phải tuân thủ quy định. Năm điểm phát sóng được loại trừ đều là các vị trí địa hình cao, có vùng phủ sóng tự nhiên rộng, do đó không cần thiết áp dụng công nghệ mạng đơn tần.

Trong khi đó, dự thảo khuyến khích nhưng không bắt buộc phát sóng truyền hình số mặt đất mạng đơn tần tại khu vực Tây Bắc, khu vực Bắc Trung Bộ, khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Các khu vực này có địa hình phức tạp, núi cao, rừng rậm, khiến việc triển khai mạng đơn tần gặp nhiều khó khăn kỹ thuật và chi phí cao hơn so với vùng đồng bằng. Chính sách khuyến khích thay vì bắt buộc tạo sự linh hoạt cho các đơn vị lựa chọn phương án phù hợp với điều kiện thực tế.

Thị trường truyền dẫn phát sóng: Chọn nhà cung cấp nào?

Dự thảo Thông tư đánh dấu sự chuyển giao chính thức trách nhiệm quản lý phổ tần vô tuyến điện từ Bộ Thông tin và Truyền thông sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Văn bản dự kiến có hiệu lực trong năm 2026, thay thế hoàn toàn Thông tư 37/2020/TT-BTTTT ban hành ngày 13/11/2020. Cơ sở pháp lý cho sự chuyển đổi này là Nghị định 55/2025/NĐ-CP về chức năng nhiệm vụ của Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Quyết định 37/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy hoạch phổ tần số vô tuyến điện quốc gia.

Việc Việt Nam giải phóng băng tần 600 MHz từ truyền hình số mặt đất để dành cho mạng di động phản ánh xu hướng toàn cầu trong việc tái canh phổ tần phục vụ nhu cầu kết nối băng rộng ngày càng cao. Các nước phát triển đã hoàn tất quá trình này từ những năm 2017-2020, tạo nền tảng cho việc triển khai mạng 5G quy mô lớn. Việt Nam với lộ trình đến 2028-2029 đang bắt kịp tiến trình này, tuy chậm hơn nhưng vẫn kịp thời để tham gia làn sóng chuyển đổi số toàn cầu.

Băng tần 600 MHz với đặc tính vật lý ưu việt về khả năng phủ sóng rộng và xuyên tường tốt sẽ giúp các nhà mạng Việt Nam mở rộng mạng 5G ra các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa với chi phí hợp lý hơn so với việc chỉ sử dụng các băng tần cao. Điều này góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa thành thị và nông thôn, tạo nền tảng hạ tầng cho phát triển kinh tế số, chính phủ số và xã hội số.

Dự thảo nêu rõ lộ trình đến cuối năm 2028 cùng thời gian chuyển đổi sáu tháng sau khi có thông báo chính thức giúp cả các đơn vị truyền hình lẫn doanh nghiệp viễn thông có thời gian chuẩn bị đầu tư và chuyển đổi hạ tầng. Người dân sử dụng truyền hình số mặt đất cũng có thể chủ động trong việc nâng cấp thiết bị thu sóng hoặc chuyển sang các hình thức xem truyền hình khác như cáp, vệ tinh hay internet khi băng tần 600 MHz chính thức chuyển sang mạng di động.

Thực trạng băng rộng di động 5G trên thế giới hiện nay và xu hướng phát triển 5G toàn cầu đạt 2,9 tỷ thuê bao cuối 2025, phủ 55% dân số. Tuy nhiên khoảng cách sử dụng thực tế lớn gấp 09 ...

Dự kiến mạng 5G vào diện quản lý chất lượng bắt buộc từ tháng 7/2026 Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến đưa dịch vụ truy nhập Internet 5G vào danh mục bắt buộc quản lý chất lượng, thay ...

Ấn Độ chuẩn bị đấu giá băng tần trị giá 23,1 tỷ USD thúc đẩy 5G và 6G Cơ quan quản lý viễn thông Ấn Độ (TRAI) vừa công bố kế hoạch đấu giá toàn bộ phổ tần trên 9 băng tần với ...