UAV bầy đàn: Giải pháp chữa cháy cho ngõ hẻm đô thị tại Việt Nam
Trong bối cảnh nhiều khu vực có hạ tầng chật hẹp khiến xe cứu hỏa khó tiếp cận hiện trường, một doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đã phát triển hệ thống máy bay không người lái (UAV) chữa cháy theo mô hình “bầy đàn”.
Hệ thống UAV chữa cháy có tên Fire Swarm, được thiết kế để nhiều UAV phối hợp hoạt động trên không theo một chiến thuật đồng bộ, dưới sự điều phối của trí tuệ nhân tạo (AI). Đây được xem là mô hình UAV chữa cháy bầy đàn đầu tiên được phát triển tại Việt Nam.
Giải pháp chữa cháy này do CT UAV, thành viên của CT Group, nghiên cứu và phát triển. Theo thiết kế, mỗi hệ thống Fire Swarm gồm hàng chục UAV hoạt động đồng thời.
Một UAV giữ vai trò trung tâm chỉ huy, được trang bị cảm biến lidar, camera nhiệt và chip AI để thu thập dữ liệu môi trường. Thiết bị này liên tục quét khu vực cháy, xây dựng bản đồ nhiệt và xác định vị trí cũng như hướng lan của ngọn lửa. Dữ liệu sau đó được truyền đến toàn bộ phi đội để điều phối hoạt động chữa cháy.
Các UAV còn lại đảm nhiệm vai trò tấn công, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ dập lửa và hỗ trợ cứu hộ. Mỗi thiết bị có khả năng mang nước, hóa chất chữa cháy hoặc các loại bóng dập lửa chuyên dụng. Khi nhận lệnh từ UAV chỉ huy, hệ thống tự động phân chia vị trí tiếp cận, tính toán quỹ đạo bay nhằm tránh va chạm và triển khai phun nước, hóa chất hoặc thả thiết bị dập lửa vào điểm cháy.
Nhóm nghiên cứu cho biết quá trình xử lý hỏa hoạn không diễn ra trong một lần duy nhất. Vì vậy, Fire Swarm vận hành theo cơ chế vòng lặp tự động. Sau mỗi đợt phun hoặc thả thiết bị dập lửa, UAV sẽ quay về vị trí tiếp tế, nạp lại nước hoặc hóa chất rồi tiếp tục thực hiện chu kỳ mới cho đến khi khống chế hoàn toàn đám cháy.
Các thử nghiệm thực địa được tiến hành vào đầu tháng 3/2026 cho thấy hệ thống c khả năng vận hành liên tục trong thời gian dài. Trong một bài kiểm tra, phi đội gồm 5 UAV hoạt động liên tiếp trong 45 phút, thực hiện 12 chu kỳ tiếp cận và nạp lại nước trước khi dập tắt hoàn toàn đám cháy mô phỏng.
 |
| Hệ thống UAV chữa cháy bao gồm 1 UAV chỉ huy và hệ thống UAV hỗ trợ. Ảnh minh họa. |
Ngoài chức năng dập lửa, hệ thống UAV còn hỗ trợ nhiều hoạt động cứu nạn. Khi xảy ra hỏa hoạn, thiết bị có thể phát thông báo qua loa công suất lớn để hướng dẫn người dân sơ tán, đồng thời sử dụng đèn LED cường độ cao để chiếu sáng từ trên cao trong trường hợp khu vực cháy bị cắt điện. Một số UAV còn được tích hợp laser định hướng nhằm tạo đường thoát hiểm cho người mắc kẹt.
Phi đội UAV cũng có khả năng thả các thiết bị hỗ trợ khẩn cấp như mặt nạ phòng độc, áo chống cháy hoặc bình chữa cháy cầm tay. Những vật dụng này giúp nạn nhân kéo dài thời gian an toàn trong khi chờ lực lượng cứu hộ tiếp cận.
Theo CT UAV, nhóm kỹ sư đang tiếp tục phát triển dòng UAV hạng nặng phục vụ nhiệm vụ cứu hộ. Thiết bị mới dự kiến được trang bị kén an toàn để đưa nạn nhân bị thương ra khỏi khu vực nguy hiểm. Ngoài ra, UAV còn có thể thả robot chữa cháy xuống mặt đất hoặc sử dụng cánh tay cơ khí để phá cửa, tạo lối tiếp cận cho lực lượng cứu nạn.
Giải pháp UAV chữa cháy được đánh giá phù hợp với điều kiện đô thị Việt Nam, nơi nhiều khu dân cư có mạng lưới hẻm nhỏ và mật độ xây dựng cao. Trong thực tế, nhiều vụ cháy tại các thành phố lớn đã gây hậu quả nghiêm trọng do lực lượng chữa cháy gặp khó khăn khi tiếp cận hiện trường.
Bên cạnh nhiệm vụ trong khu dân cư, CT UAV cho biết họ cũng phát triển thiết bị phục vụ chữa cháy nhà cao tầng. Hệ thống UAV có thể tiếp cận các tòa nhà cao đến khoảng 300 m, tương đương 90 tầng, vượt khả năng với tới của nhiều xe thang chữa cháy hiện nay.
Song song với lĩnh vực cứu hộ, doanh nghiệp này còn mở rộng ứng dụng UAV sang các ngành khác như logistics. Tháng 2/2026, CT UAV đã thực hiện chuyến bay giao hàng vượt biển từ Cần Giờ đến Vũng Tàu, mở ra khả năng vận chuyển hàng hóa giữa đất liền với các đảo, khu vực đánh bắt xa bờ hoặc công trình ngoài khơi.
| CT Group, doanh nghiệp mẹ của CT UAV, thành lập năm 1992 và đặt trụ sở tại TP.HCM. Tập đoàn đang đầu tư phát triển trung tâm kinh tế không gian tầm thấp (Low Altitude Economy – LAE) với quy mô vốn khoảng 6.000 tỉ đồng gần sân bay Tân Sơn Nhất. Dự án hướng đến xây dựng hệ sinh thái cho các hoạt động UAV và dịch vụ hàng không tầm thấp. Trong năm 2025, doanh nghiệp này cũng ký kết đơn hàng xuất khẩu 5.000 UAV sang Hàn Quốc và mở rộng hợp tác phát triển công nghệ LAE với Indonesia. Công ty hiện tìm kiếm cơ hội tại nhiều thị trường quốc tế như Mỹ, Singapore và Trung Đông. |
Việc phát triển hệ thống UAV chữa cháy bầy đàn cho thấy xu hướng ứng dụng công nghệ cao vào lĩnh vực phòng cháy chữa cháy và cứu nạn. Nếu được triển khai rộng rãi, giải pháp này có thể bổ sung thêm công cụ hỗ trợ cho lực lượng chức năng, đặc biệt tại các khu đô thị có hạ tầng phức tạp và nguy cơ cháy nổ cao.
Tạ Thành