Theo Bloomberg, OpenAI hợp tác với hai công ty công nghệ quốc phòng tham gia cuộc thi do Bộ Quốc phòng Mỹ khởi xướng. Cuộc thi có tổng giá trị lên tới 100 triệu USD, nhằm phát triển hệ thống phần mềm chỉ huy cho phép bầy UAV thực hiện tác chiến đồng loạt trong môi trường phức tạp.
Trong khuôn khổ thử nghiệm, công nghệ của OpenAI được sử dụng để chuyển đổi mệnh lệnh giọng nói của chỉ huy chiến trường thành chỉ dẫn số cho UAV. Hãng nhấn mạnh hệ thống này không trực tiếp điều khiển thiết bị bay, không tích hợp vũ khí và không đưa ra quyết định nhắm bắn. Vai trò của AI được giới hạn ở mức “cầu nối” giữa con người và hệ thống, nhằm giảm thiểu rủi ro đạo đức.
 |
| UAV bay theo đội hình bên cạnh logo OpenAI. Ảnh minh họa: ChatGPT |
Cuộc thi bắt đầu từ tháng 1 năm nay và kéo dài sáu tháng, triển khai theo nhiều giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung phát triển phần mềm, sau đó chuyển sang thử nghiệm thực địa. Các bước tiếp theo yêu cầu hệ thống thể hiện khả năng nhận thức môi trường, chia sẻ mục tiêu giữa các UAV và hoàn tất chu trình phóng và kết thúc nhiệm vụ. Mục tiêu là chứng minh công nghệ có thể biến mệnh lệnh bằng lời nói thành hành động cụ thể, giúp bầy UAV phối hợp như một thực thể thống nhất.
Phát ngôn viên OpenAI cho biết sự tham gia của hãng mang tính hạn chế. Hai đối tác quốc phòng đã tích hợp các mô hình mã nguồn mở của OpenAI vào hồ sơ dự thầu, nhằm tăng tốc quá trình chuyển đổi ngôn ngữ tự nhiên thành lệnh kỹ thuật số.
Động thái này phản ánh xu hướng mở rộng hợp tác quốc phòng của OpenAI trong thời gian gần đây. Trước đó, Lầu Năm Góc từng công bố kế hoạch triển khai công cụ ChatGPT cho khoảng ba triệu nhân sự, phục vụ các nhiệm vụ phân tích và lập kế hoạch. Tuy nhiên, CEO Sam Altman nhiều lần bày tỏ sự thận trọng về việc sử dụng AI trong vũ khí. Tại một hội nghị về xung đột hiện đại năm ngoái, ông nhấn mạnh rằng phần lớn thế giới không mong muốn AI tự đưa ra quyết định liên quan đến vũ khí, dù vẫn để ngỏ khả năng hợp tác linh hoạt trong tương lai.
Công nghệ UAV bầy đàn đã được nghiên cứu suốt nhiều năm, song việc xây dựng hệ thống điều phối hàng loạt drone hoạt động đồng bộ trên không và trên biển vẫn là thách thức lớn. Các hệ thống này phải tự động di chuyển, chia sẻ dữ liệu và truy đuổi mục tiêu mà không cần sự can thiệp liên tục của con người.
Việc tích hợp chatbot và công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên vào hệ thống quân sự đang làm dấy lên tranh luận trong cộng đồng học giả và giới công nghệ. Nhiều chuyên gia cảnh báo rủi ro nếu AI tạo sinh được sử dụng để chuyển giọng nói thành quyết định tác chiến mà thiếu cơ chế giám sát chặt chẽ, có thể dẫn đến sai sót nghiêm trọng.
Lịch sử từng chứng kiến những phản ứng tương tự. Năm 2018, Google đối mặt với làn sóng phản đối nội bộ liên quan đến dự án Maven, chương trình ứng dụng AI để phân tích hình ảnh từ drone quân sự. Bài học này cho thấy ranh giới giữa công nghệ dân sự và quân sự luôn là vấn đề nhạy cảm.
Với tiềm năng thay đổi cục diện chiến tranh hiện đại, cuộc thi của Bộ Quốc phòng Mỹ không chỉ là phép thử công nghệ, mà còn là phép thử về trách nhiệm đạo đức của các tập đoàn AI lớn. OpenAI khẳng định sẽ tuân thủ các nguyên tắc an toàn, song tương lai hợp tác giữa AI và quốc phòng chắc chắn vẫn là chủ đề gây nhiều tranh luận.
