5 điểm khách biệt chính của máy bay chiến đấu J-36 Trung Quốc và F-47 Mỹ

So sánh J-36 Trung Quốc và F-47 Mỹ

Năm điểm khác biệt của J-36 và F-47

Cuộc cạnh tranh máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu giữa Trung Quốc và Mỹ đang dần hiện rõ, nhưng theo một cách khá khác thường. J-36 của Trung Quốc liên tục xuất hiện trước ống kính trong quá trình thử nghiệm, trong khi F-47 của Mỹ đến nay chủ yếu được công chúng biết đến qua hình ảnh đồ họa và những thông tin hạn chế do Không quân Mỹ công bố.

Điều đó khiến một cuộc so sánh đơn thuần dựa trên tốc độ, tầm bay hay tải trọng gần như không thể thực hiện. Phần lớn thông số quan trọng của cả hai chương trình vẫn thuộc diện bí mật.

Tuy nhiên, những gì đã xuất hiện cho phép nhận diện ít nhất năm khác biệt lớn về triết lý thiết kế, động lực, tầm hoạt động, cách phối hợp với máy bay không người lái và tiến độ phát triển.

Quan trọng hơn, J-36 và F-47 cho thấy máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu có thể không còn là cuộc đua tạo ra một chiếc tiêm kích nhanh hơn hoặc cơ động hơn đối thủ. Cuộc cạnh tranh đang chuyển sang khả năng hoạt động tầm xa, cảm biến, tàng hình, kết nối dữ liệu và điều khiển một mạng lưới phương tiện chiến đấu xung quanh máy bay có người lái.

1. J-36 phô bày hình dáng, F-47 vẫn gần như là ẩn số

Khác biệt dễ nhận thấy nhất nằm ngay ở khung máy bay. Ngày 26/12/2024, một máy bay chiến đấu thế hệ mới do Chengdu phát triển xuất hiện trong chuyến bay công khai tại Trung Quốc. Giới quan sát sau đó gọi phương tiện này bằng tên không chính thức J-36.

RUSI mô tả J-36 là một thiết kế tam giác không đuôi, kích thước rất lớn và sử dụng ba động cơ. Các đánh giá mới hơn của tổ chức này tiếp tục xác định đây là một trong ít nhất hai mẫu máy bay chiến đấu có người lái thế hệ mới mà Trung Quốc đang thử nghiệm.

Y-20B liệu có thể trở thành máy bay tác chiến điện tử?

Hình ảnh công khai cho thấy J-36 sở hữu cánh rộng, thân hòa trộn với cánh và không có bộ ổn định đứng truyền thống. Việc loại bỏ các bề mặt đuôi đứng có thể giúp giảm một số nguồn phản xạ radar.

Tuy nhiên, chưa có dữ liệu công khai về diện tích phản xạ radar thực tế của J-36. Vì vậy, việc khẳng định máy bay này tàng hình tốt đến mức nào vẫn là F-47 nằm ở thái cực ngược lại.

Ngày 21/3/2025, Không quân Mỹ trao cho Boeing hợp đồng phát triển kỹ thuật và chế tạo F-47 thuộc chương trình Next Generation Air Dominance, NGAD. Không quân Mỹ xác định F-47 là trung tâm có người lái của một hệ thống tác chiến trên không thế hệ mới.

Nhưng hình ảnh chính thức được công bố tới nay là đồ họa nghệ thuật, không đủ để xác định chính xác cấu hình khí động học, cửa hút khí, động cơ hay nhiều chi tiết tàng hình.

Điều này tạo ra nghịch lý: công chúng biết hình dáng J-36 rõ hơn, nhưng Mỹ lại công bố rõ hơn về vai trò mà F-47 sẽ đảm nhiệm.

2. Ba động cơ tạo dấu ấn khác biệt cho J-36

Một trong những chi tiết gây chú ý nhất trên J-36 là cấu hình ba động cơ. Hình ảnh trong các chuyến bay thử nghiệm cho thấy ba cửa hút khí và cấu hình phù hợp với một máy bay ba động cơ. RUSI cũng nhận định J-36 là thiết kế ba động cơ có kích thước rất lớn.

Máy bay J-36 lộ nguyên mẫu mới với nhiều thay đổi thiết kế

Cấu hình này có thể cung cấp lực đẩy và khả năng phát điện lớn cho một khung máy bay nặng. Nguồn điện trở nên ngày càng quan trọng vì chiến đấu cơ thế hệ mới phải nuôi radar công suất cao, hệ thống tác chiến điện tử, cảm biến phân tán và lượng lớn thiết bị tính toán.

Ba động cơ cũng có thể phù hợp với yêu cầu duy trì tốc độ cao và hoạt động ở khoảng cách lớn trên khu vực Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương.

Nhưng loại động cơ, tổng lực đẩy và tốc độ tối đa của J-36 chưa được Trung Quốc công bố. Với F-47, Mỹ thậm chí còn tiết lộ ít hơn về cấu hình động lực. Không quân Mỹ xác nhận nền tảng mới sẽ vượt F-22 về nhiều mặt, nhưng loại động cơ sử dụng trên phiên bản sản xuất chưa được công khai.

Do đó, những phép so sánh trực tiếp về lực đẩy, tốc độ leo cao hay khả năng bay siêu thanh hành trình hiện chưa có đủ dữ liệu để kết luận.

3. Cả hai cùng đặt cược vào tầm xa nhưng theo hai cách khác nhau

Kích thước rất lớn của J-36 là một dấu hiệu quan trọng. Khung máy bay rộng có thể tạo thể tích bên trong lớn cho nhiên liệu, cảm biến và vũ khí. RUSI đánh giá J-36 nhiều khả năng có tầm hoạt động bằng nhiên liệu trong thân rất lớn và khoang vũ khí đủ sức mang nhiều tên lửa không đối không tầm xa.

Đây vẫn là đánh giá của giới phân tích chứ chưa phải thông số do Trung Quốc công bố. Nếu nhận định này chính xác, J-36 có thể được thiết kế để hoạt động ở khoảng cách xa căn cứ, mang lượng vũ khí lớn trong thân mà vẫn hạn chế tín hiệu radar.

Điều đó phù hợp với đặc điểm địa lý của Tây Thái Bình Dương, nơi khoảng cách giữa các căn cứ, khu vực tuần tra và mục tiêu có thể lên tới hàng nghìn km. Mỹ cũng đặt tầm hoạt động vào nhóm yêu cầu quan trọng của F-47.

Không quân Mỹ cho biết F-47 được thiết kế với khả năng tàng hình, hợp nhất cảm biến và tấn công tầm xa để hoạt động trong môi trường có hệ thống phòng không mạnh. Lầu Năm Góc đồng thời mô tả F-47 có tầm hoạt động lớn hơn F-22.

Điểm chung vì thế khá rõ: cả Washington và Bắc Kinh đều đang rời xa hình ảnh tiêm kích hạng nhẹ chủ yếu chiến đấu quanh khu vực căn cứ. Máy bay thế hệ mới phải đi xa hơn và tồn tại lâu hơn trong không phận nguy hiểm.

4. F-47 thể hiện rõ hơn chiến lược chiến đấu cùng máy bay không người lái

Nếu kích thước và cấu hình động cơ khiến J-36 nổi bật, kiến trúc tác chiến mạng lại là điểm F-47 thể hiện rõ nhất.

Không quân Mỹ xác định F-47 là phần trung tâm của NGAD Family of Systems, tức một “gia đình hệ thống” chứ không phải một máy bay đơn lẻ.

Trong cấu trúc này, F-47 sẽ hoạt động cùng Collaborative Combat Aircraft, CCA, có thể hiểu là các máy bay chiến đấu cộng tác không người lái. Tư duy này thay đổi cách đánh giá sức mạnh của một chiến đấu cơ.

Phi công F-47 có thể không cần trực tiếp thực hiện mọi nhiệm vụ. Các phương tiện không người lái có thể mang thêm cảm biến, vũ khí hoặc đảm nhiệm những nhiệm vụ rủi ro cao. Máy bay có người lái trở thành một nút chỉ huy và xử lý thông tin trong mạng lưới chiến đấu rộng hơn.

Không quân Mỹ cho biết các máy bay thử nghiệm phục vụ nền tảng NGAD đã thực hiện hàng trăm giờ bay trong khoảng 5 năm, qua đó phát triển các công nghệ về tàng hình, tầm hoạt động và hệ thống tự động.

J-36 cũng có nhiều không gian để bố trí radar khẩu độ lớn, thiết bị tác chiến điện tử và hệ thống liên lạc. Tuy nhiên, khả năng J-36 trực tiếp điều phối một đội máy bay chiến đấu không người lái hiện vẫn là điều cần quan sát thêm. Trung Quốc đang phát triển nhiều chương trình máy bay không người lái có khả năng phối hợp với chiến đấu cơ có người lái, nhưng chưa có công bố chính thức xác nhận kiến trúc điều khiển của J-36.

Đây là khác biệt quan trọng giữa hai chương trình: với Mỹ, tác chiến phối hợp có người lái và không người lái đã trở thành một phần được công bố của kiến trúc NGAD; với J-36, phần này vẫn chủ yếu nằm trong vùng suy đoán.

5. J-36 xuất hiện nhiều nguyên mẫu, F-47 đi theo lộ trình phát triển kín

Khác biệt cuối cùng nằm ở cách hai nước để thế giới nhìn thấy chương trình của mình. Hiện J-36 đã xuất hiện trong nhiều chuyến bay thử nghiệm kể từ cuối năm 2024.

Đến tháng 7/2026, video và hình ảnh trên mạng xã hội Trung Quốc tiếp tục cho thấy một cấu hình J-36 mới. Một số nhà quan sát nhận định đây có thể là nguyên mẫu bay thứ năm.

[Chưa xác minh] Chính quyền Trung Quốc chưa xác nhận đây là nguyên mẫu thứ năm, chưa công bố tên J-36 và cũng chưa xác nhận kế hoạch sản xuất hàng loạt. Vì vậy, số thứ tự nguyên mẫu không nên coi là thông tin chính thức.

Dù vậy, việc liên tục xuất hiện các cấu hình thử nghiệm cho thấy chương trình của Chengdu đang trải qua quá trình phát triển tích cực. F-47 lại đi theo con đường kín hơn.

Boeing đã nhận hợp đồng Engineering and Manufacturing Development, tức giai đoạn phát triển kỹ thuật và chế tạo, từ tháng 3/2025. Hợp đồng bao gồm hoàn thiện, tích hợp và thử nghiệm các thành phần của F-47, đồng thời chế tạo một số lượng nhỏ máy bay thử nghiệm.

Không quân Mỹ cũng tiết lộ rằng trước khi Boeing nhận hợp đồng, các máy bay thử nghiệm X-plane liên quan đến nền tảng NGAD đã bay hàng trăm giờ trong 5 năm.

Điều đó có nghĩa Mỹ không bắt đầu chương trình F-47 từ con số 0 vào tháng 3/2025. Nhiều công nghệ nền tảng đã được thử nghiệm trước khi tên F-47 xuất hiện công khai.

Cuộc đua không còn nằm ở một chiếc máy bay

Nếu chỉ nhìn vào hình ảnh, J-36 tạo cảm giác đang tiến nhanh hơn vì thế giới đã thấy máy bay thực hiện nhiều chuyến bay thử nghiệm, trong khi F-47 vẫn gần như ẩn mình.

Nhưng số lượng hình ảnh công khai không phản ánh đầy đủ mức độ trưởng thành công nghệ.

J-36 cho thấy Trung Quốc đang thử nghiệm một máy bay có người lái kích thước rất lớn, ba động cơ, không đuôi và nhiều khả năng được tối ưu cho tầm hoạt động xa cùng khả năng mang vũ khí lớn trong thân.

F-47 lại thể hiện rõ hơn tư duy xây dựng một hệ thống tác chiến. Máy bay có người lái chỉ là một thành phần trong mạng lưới gồm cảm biến, liên kết dữ liệu và CCA. Vì vậy, câu hỏi “J-36 hay F-47 ai mạnh hơn?” hiện chưa thể trả lời bằng dữ liệu công khai.

Trong chiến tranh trên không tương lai, chiếc máy bay nhanh hơn chưa chắc là bên chiếm ưu thế. Khả năng phát hiện đối phương trước, chia sẻ dữ liệu nhanh hơn, phóng vũ khí từ khoảng cách xa hơn và phối hợp hiệu quả với các phương tiện tự hành có thể quyết định kết quả trước khi hai máy bay nhìn thấy nhau.

Cuộc cạnh tranh J-36 và F-47 vì thế phản ánh một thay đổi lớn hơn: thế hệ thứ sáu không đơn thuần là thế hệ tiếp theo của máy bay chiến đấu. Nó đang trở thành cuộc cạnh tranh giữa những hệ thống tác chiến trên không.