 |
| Toàn bộ hệ thống được thiết kế để vừa vặn trên một pallet vận chuyển quân sự tiêu chuẩn 463 lít. Ảnh: X/@USArmyEURAF |
Quân đội Mỹ đang thử nghiệm RD-SUADS, hệ thống chống máy bay không người lái có thể vận chuyển bằng máy bay quân sự, triển khai nhanh và tự cấp điện trong tối đa bốn ngày, nhằm bảo vệ căn cứ trước các mối đe dọa từ UAV cỡ nhỏ.
Quân đội Mỹ đang đẩy mạnh thử nghiệm các giải pháp phòng thủ trước máy bay không người lái (UAV) cỡ nhỏ, trong bối cảnh loại phương tiện này ngày càng xuất hiện phổ biến trên chiến trường hiện đại.
 |
| Trung Quốc học gì từ chiến trường Ukraine để đối phó UAV? |
Một trong những công nghệ được đưa vào huấn luyện là RD-SUADS, hệ thống phòng thủ chống UAV cỡ nhỏ có khả năng triển khai nhanh do công ty công nghệ quốc phòng Trust Automation phát triển.
Khác với nhiều hệ thống phòng thủ cố định cần hạ tầng hỗ trợ, RD-SUADS được thiết kế thành một tổ hợp cơ động, có thể vận chuyển bằng đường hàng không và hoạt động mà không cần kết nối với mạng điện địa phương. Thiết kế này cho phép lực lượng quân sự nhanh chóng thiết lập khả năng giám sát và đối phó UAV tại những căn cứ tiền phương, khu vực triển khai tạm thời hoặc địa điểm thiếu cơ sở hạ tầng.
Điểm nổi bật của RD-SUADS nằm ở thiết kế tích hợp toàn bộ hệ thống trên một pallet vận tải quân sự tiêu chuẩn 463L. Đây là loại pallet chuyên dụng được quân đội Mỹ sử dụng để vận chuyển hàng hóa và trang thiết bị bằng máy bay quân sự. Việc tương thích với tiêu chuẩn này giúp RD-SUADS có thể được vận chuyển trên các dòng máy bay như C-130 Hercules và C-17 Globemaster III.
Thay vì phải sử dụng nhiều phương tiện vận tải riêng biệt cho từng thành phần, lực lượng triển khai có thể đưa tổ hợp phòng thủ đến địa điểm tác chiến dưới dạng một khối thiết bị tích hợp. Sau khi được vận chuyển đến khu vực cần bảo vệ, hệ thống có thể được thiết lập để thực hiện các nhiệm vụ phát hiện, theo dõi, nhận dạng và vô hiệu hóa UAV cỡ nhỏ.
Khả năng triển khai nhanh mang ý nghĩa quan trọng trong điều kiện chiến trường thay đổi liên tục. Các căn cứ dã chiến hoặc vị trí tập kết quân có thể trở thành mục tiêu của UAV trinh sát và UAV tấn công trước khi lực lượng phòng thủ kịp xây dựng hạ tầng cố định. RD-SUADS được phát triển nhằm rút ngắn khoảng thời gian từ khi thiết bị đến nơi cho đến khi có thể tham gia bảo vệ khu vực. Một yếu tố khác giúp hệ thống hoạt động độc lập là máy phát điện diesel tích hợp.
| Xem thêm: Vũ khí vi sóng chống UAV của BAE Systems |
Theo thông tin từ Trust Automation, máy phát điện cho phép RD-SUADS duy trì hoạt động tối đa bốn ngày giữa các lần tiếp nhiên liệu. Nhờ đó, tổ hợp có thể vận hành tại những địa điểm chưa có mạng điện hoặc nguồn cấp điện không ổn định.
Tuy nhiên, khả năng tự cấp điện không đồng nghĩa với việc hệ thống có thể hoạt động vô thời hạn. RD-SUADS vẫn cần nhiên liệu, bảo dưỡng và các điều kiện hậu cần phù hợp để duy trì nhiệm vụ.
Khi được triển khai tại căn cứ có hạ tầng điện, hệ thống có thể sử dụng nguồn điện bên ngoài thông qua các kết nối tiêu chuẩn, giúp giảm nhu cầu vận hành máy phát diesel liên tục. Cấu hình kết hợp giữa nguồn điện độc lập và nguồn điện tại căn cứ tạo ra sự linh hoạt cho cả nhiệm vụ ngắn hạn lẫn hoạt động bảo vệ thường trực.
RD-SUADS thuộc dòng hệ thống phòng thủ chống máy bay không người lái cỡ nhỏ SUADS của Trust Automation. Về nguyên lý, hệ thống được phát triển để thực hiện một chuỗi nhiệm vụ liên tục, từ phát hiện UAV, theo dõi đường bay, nhận dạng mục tiêu đến áp dụng biện pháp đối phó phù hợp.
Trong môi trường chiến đấu hiện đại, UAV cỡ nhỏ thường có kích thước hạn chế, bay ở độ cao thấp và có thể xuất hiện trong thời gian ngắn. Những đặc điểm này gây khó khăn cho các phương tiện giám sát và phòng không truyền thống. Vì vậy, khả năng kết hợp dữ liệu từ nhiều cảm biến trở thành yếu tố quan trọng trong phòng thủ căn cứ.
Đối với các cơ sở quân sự thường trực, Trust Automation cũng phát triển cấu hình tháp chống UAV cố định. Nhiều tháp có thể kết nối thành mạng lưới bảo vệ hoặc vận hành độc lập tại những căn cứ nhỏ.
Theo mô tả của nhà sản xuất, các cảm biến được quản lý thông qua máy chủ SUADS đặt tại sở chỉ huy. Dữ liệu thu thập từ nhiều vị trí được tổng hợp thành một bức tranh hoạt động chung, giúp người vận hành theo dõi tình hình trên không và lựa chọn phương án ứng phó. Cách tổ chức này cho phép xây dựng mạng lưới giám sát 360 độ quanh căn cứ, đồng thời kết hợp nhiều lớp phòng thủ để hạn chế nguy cơ UAV tiếp cận mục tiêu.
Trong đó, các biện pháp vô hiệu hóa điện tử có thể được sử dụng để ngăn UAV đối phương tiếp tục thực hiện nhiệm vụ trinh sát, chỉ thị mục tiêu hoặc tấn công. Khả năng phát hiện sớm có vai trò quan trọng bởi một UAV không nhất thiết phải trực tiếp mang vũ khí mới tạo ra nguy hiểm. Thiết bị trinh sát có thể thu thập vị trí lực lượng, theo dõi hoạt động quân sự và cung cấp thông tin cho các hệ thống tấn công khác.
| Xem thêm: Hệ thống chống UAV sử dụng vi sóng có thể vô hiệu hóa hơn 50 UAV trong một lần bay |
Theo thông tin được công bố về chương trình đánh giá hoạt động của Lục quân Mỹ đối với dòng SUADS, hệ thống đã phát hiện và đối phó UAV ở khoảng cách từ 2 đến 6 km. Trong điều kiện thuận lợi, phạm vi bao phủ tiềm năng có thể mở rộng đến khoảng 7 km. Kết quả được mô tả cho thấy hiệu quả vô hiệu hóa đạt trên khoảng 75 đến 80%, trong khi đánh giá của người vận hành ghi nhận khả năng ngăn UAV đối phương hoàn thành nhiệm vụ có thể cao hơn.
Cần phân biệt đây là kết quả được dẫn lại từ chương trình đánh giá đối với dòng SUADS, không phải bằng chứng xác nhận phiên bản RD-SUADS đạt hiệu suất tương tự trong mọi điều kiện tác chiến.
Hiệu quả thực tế của một hệ thống chống UAV còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như địa hình, thời tiết, loại mục tiêu, phương thức điều khiển UAV và môi trường gây nhiễu điện tử. Trong các cuộc đánh giá được mô tả, những người tham gia cũng cho biết họ không ghi nhận trường hợp UAV đối phương xâm nhập khu vực bảo vệ trong phạm vi hoạt động đã xác định mà không được hệ thống phát hiện trước.
Thiếu tá Patrick Smith, sĩ quan điều hành tiểu đoàn, nhấn mạnh UAV ngày càng được sử dụng để tìm kiếm, theo dõi và xác định mục tiêu trên chiến trường. Vì vậy, phát hiện sớm là yêu cầu quan trọng để bảo vệ binh sĩ và duy trì hoạt động quân sự.
Theo ông, hệ thống cung cấp khả năng giám sát nhiều lớp, cảnh báo sớm, nhận dạng mục tiêu và vô hiệu hóa điện tử nhằm ngăn UAV đối phương hoàn thành nhiệm vụ.
Quân đội Mỹ cũng cho biết binh sĩ và lực lượng không quân đang tham gia huấn luyện tại khu vực Grafenwoehr, Đức, để đánh giá khả năng phối hợp giữa các quân chủng trong ứng phó với những mối đe dọa từ UAV. Hoạt động huấn luyện chung được kỳ vọng giúp lực lượng sử dụng thiết bị thích nghi nhanh hơn với các phương thức tác chiến mới.
Sự xuất hiện của RD-SUADS phản ánh nhu cầu phát triển các giải pháp phòng thủ có thể di chuyển cùng lực lượng tác chiến, thay vì chỉ bảo vệ những căn cứ quân sự cố định. Trong các cuộc xung đột hiện đại, UAV cỡ nhỏ có thể được sử dụng để trinh sát, điều chỉnh hỏa lực, theo dõi hoạt động hậu cần hoặc trực tiếp tấn công mục tiêu.
Những phương tiện này đặt ra yêu cầu mới đối với công nghệ phòng thủ, nhất là khả năng phát hiện mục tiêu từ sớm và duy trì giám sát liên tục. Với cấu hình vận chuyển bằng đường hàng không, RD-SUADS có thể đáp ứng nhu cầu thiết lập mạng lưới bảo vệ tại những địa điểm chưa có hệ thống phòng không hoàn chỉnh.
Khả năng tự cấp điện trong nhiều ngày cũng giúp giảm mức độ phụ thuộc vào hạ tầng tại chỗ, yếu tố có thể bị gián đoạn trong điều kiện tác chiến. Có thể nhận thấy, xét về xu hướng phát triển công nghệ, những hệ thống như RD-SUADS cho thấy khả năng cơ động, tích hợp cảm biến và duy trì hoạt động độc lập đang trở thành các tiêu chí quan trọng khi thiết kế giải pháp chống UAV. Tuy nhiên, thông tin hiện có chưa đủ để đánh giá chi phí triển khai, hiệu quả trước các cuộc tấn công bằng nhiều UAV cùng lúc hoặc khả năng chống chịu khi đối phương sử dụng các biện pháp gây nhiễu phức tạp.
Những yếu tố này sẽ quyết định khả năng ứng dụng rộng rãi của hệ thống trong môi trường tác chiến thực tế. RD-SUADS vì vậy là một ví dụ về cách công nghệ phòng thủ đang được điều chỉnh để đối phó với những phương tiện bay nhỏ, cơ động và ngày càng khó phát hiện trên chiến trường.
