| Nhật Bản muốn dùng cảm biến lượng tử trên drone tìm tàu ngầm Trung Quốc hé lộ hệ thống laser có thể trang bị cho J-36 Giá đồng tăng mạnh nhờ nhu cầu AI và quốc phòng |
 |
| Lockheed Martin hé lộ 7 công nghệ định hình quốc phòng tương lai. |
Trong bản tổng hợp công bố ngày 22/10/2026, tập đoàn công nghệ quốc phòng Mỹ Lockheed Martin giới thiệu 7 chương trình phát triển và mở rộng năng lực quân sự, trải rộng từ máy bay chiến đấu tự hành, vũ khí năng lượng định hướng đến hệ thống định vị vệ tinh và tên lửa đánh chặn.
Các chương trình cho thấy ba ưu tiên trong chiến lược công nghệ quốc phòng của Lockheed Martin: tăng khả năng tự động hóa, rút ngắn thời gian sản xuất và kiểm soát chi phí vận hành vũ khí hiện đại.
 |
| Lockheed Martin mua Ultra Maritime giá 3,5 tỷ USD |
Trong bối cảnh máy bay không người lái (UAV) ngày càng phổ biến trên chiến trường, các hệ thống phòng thủ truyền thống phải đối mặt với bài toán sử dụng vũ khí đắt tiền để đánh chặn những mục tiêu có chi phí thấp hơn nhiều. Lockheed Martin đang tìm cách giải quyết vấn đề này thông qua các nền tảng có thể tái sử dụng, thiết kế mô đun và công nghệ đánh chặn tiết kiệm hơn.
Tuy nhiên, phần lớn chương trình mới vẫn ở giai đoạn phát triển hoặc chuẩn bị thử nghiệm. Các thông số hiệu suất, chi phí và tiến độ triển khai cần được đánh giá dựa trên kết quả thực tế thay vì chỉ dựa vào mục tiêu do nhà sản xuất công bố.
 |
| Máy bay tự hành Vectis do bộ phận Skunk Works của Lockheed Martin phát triển. Ảnh minh họa: Lockheed Martin. |
Vectis chuẩn bị cho chuyến bay thử nghiệm đầu tiên năm 2027, bộ phận nghiên cứu công nghệ tiên tiến Skunk Works của Lockheed Martin đang mở rộng chương trình máy bay tự hành Vectis, với kế hoạch chế tạo thêm bốn chiếc nhằm phục vụ quá trình phát triển và thử nghiệm.
Vectis được thiết kế để thực hiện nhiệm vụ trong môi trường tác chiến phức tạp, nơi máy bay phải đối mặt với hệ thống phòng không và các mối đe dọa điện tử. Điểm cốt lõi của nền tảng này là khả năng hoạt động tự hành, giảm sự phụ thuộc vào điều khiển trực tiếp của con người trong một số nhiệm vụ.
| Xem thêm: Hệ thống chống UAV sử dụng vi sóng có thể vô hiệu hóa hơn 50 UAV trong một lần bay |
Về nguyên lý, máy bay tự hành có thể sử dụng hệ thống cảm biến, máy tính và phần mềm điều khiển để xử lý dữ liệu, xác định đường bay và thực hiện những chức năng được lập trình. Cách tiếp cận này có tiềm năng mở rộng số lượng phương tiện tham gia tác chiến mà không cần tăng tương ứng số lượng phi công.
Lockheed Martin dự kiến thực hiện chuyến bay đầu tiên của Vectis trong năm 2027. Đây sẽ là cột mốc kiểm tra khả năng hoạt động thực tế của thiết kế.
 |
| Hệ thống MORFIUS sử dụng công nghệ vi sóng công suất cao để vô hiệu hóa thiết bị điện tử trên UAV. Ảnh minh họa: Lockheed Martin. |
Một trong những công nghệ được Lockheed Martin giới thiệu là MORFIUS X-Rotor, hệ thống chống máy bay không người lái sử dụng năng lượng vi sóng công suất cao. Theo công bố của doanh nghiệp, hệ thống được thiết kế với mục tiêu vô hiệu hóa hơn 50 UAV trong một chuyến bay.
Khác với phương pháp đánh chặn bằng tên lửa, MORFIUS sử dụng năng lượng điện từ tác động vào hệ thống điện tử của mục tiêu. Khi chịu tác động đủ mạnh, các linh kiện điện tử có thể bị gián đoạn hoạt động, khiến UAV mất khả năng điều khiển hoặc không thể tiếp tục nhiệm vụ. Công nghệ này được nghiên cứu nhằm đối phó với chiến thuật sử dụng số lượng lớn UAV cùng lúc để gây quá tải hệ thống phòng thủ.
Nếu một hệ thống có thể tác động đến nhiều mục tiêu và tái sử dụng sau mỗi lần hoạt động, chi phí đánh chặn có thể giảm so với phương án phóng tên lửa riêng lẻ. Tuy nhiên, Lockheed Martin chưa công bố đầy đủ điều kiện thử nghiệm, khoảng cách tác động và hiệu quả thực tế đối với từng loại UAV. Con số hơn 50 mục tiêu hiện là năng lực thiết kế được doanh nghiệp giới thiệu, chưa phải kết quả tác chiến đã được xác nhận độc lập.
 |
| Tiêm kích F-35A Lightning II thuộc chương trình trang bị máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm của Đức. Ảnh minh họa: Lockheed Martin. |
Trong tháng 9/2026, chiếc tiêm kích F-35A Lightning II đầu tiên dành cho Đức đã được giới thiệu, đánh dấu một cột mốc trong chương trình hiện đại hóa không quân nước này. F-35A là biến thể cất cánh và hạ cánh thông thường của dòng máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm F-35.
Máy bay được phát triển với các công nghệ giảm khả năng bị radar phát hiện, tích hợp cảm biến và chia sẻ dữ liệu phục vụ tác chiến. Việc Đức tham gia sử dụng F-35 có thể tăng khả năng phối hợp với các thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang vận hành cùng dòng máy bay.
Sử dụng nền tảng chung giúp các lực lượng thuận lợi hơn trong hoạt động huấn luyện, bảo trì, hậu cần và phối hợp nhiệm vụ. Tuy nhiên, việc giới thiệu chiếc máy bay đầu tiên chưa đồng nghĩa với việc lực lượng F-35 của Đức đã đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu.Quá trình tiếp nhận còn bao gồm huấn luyện phi công, chuẩn bị cơ sở kỹ thuật, bảo đảm hậu cần và hoàn thiện năng lực vận hành.
 |
| Lockheed Martin hé lộ 7 công nghệ định hình quốc phòng tương lai |
Lockheed Martin cho biết đã ký một thỏa thuận khung với cơ quan quốc phòng Mỹ nhằm đẩy nhanh quá trình sản xuất và bàn giao tên lửa chiến thuật tiên tiến AIM-260. AIM-260 là chương trình tên lửa không đối không được phát triển để đối phó với các mối đe dọa trên không hiện tại và tương lai.
Theo thông tin doanh nghiệp cung cấp, hệ thống được thiết kế nhằm nâng cao tầm hoạt động và hiệu quả tác chiến. Thỏa thuận mới tập trung vào năng lực sản xuất, cho thấy việc bảo đảm nguồn cung vũ khí đang trở thành một yêu cầu quan trọng bên cạnh phát triển tính năng kỹ thuật.
Với các loại tên lửa tiên tiến, năng lực sản xuất ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì dự trữ, bổ sung kho vũ khí và đáp ứng nhu cầu của lực lượng sử dụng. Tuy nhiên, bản tổng hợp của Lockheed Martin chưa nêu mục tiêu sản lượng, số lượng tên lửa dự kiến bàn giao hoặc lịch trình sản xuất cụ thể. Vì vậy, chưa có đủ dữ liệu để xác định thỏa thuận sẽ giúp tăng sản lượng AIM-260 ở mức nào.
Lockheed Martin cũng giới thiệu PAC-3 Adapted Capability Effector (PAC-3 ACE), một loại tên lửa đánh chặn mới được phát triển trên cơ sở công nghệ PAC-3 hiện có. Theo nhà sản xuất, chi phí đơn vị dự kiến của PAC-3 ACE thấp hơn một nửa so với tên lửa PAC-3 Missile Segment Enhancement (PAC-3 MSE).
PAC-3 MSE là loại tên lửa đánh chặn được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa trên không, trong đó có tên lửa đạn đạo. Mục tiêu của PAC-3 ACE là cung cấp phương án đánh chặn có chi phí thấp hơn, qua đó giúp lực lượng phòng thủ duy trì số lượng tên lửa đủ lớn trước những đợt tấn công liên tiếp.
Đây là bài toán kinh tế quan trọng trong chiến tranh hiện đại. Khi bên tấn công sử dụng nhiều phương tiện giá thấp, bên phòng thủ có thể phải tiêu hao lượng lớn vũ khí đắt tiền. Một hệ thống đánh chặn có chi phí sản xuất thấp hơn có thể cải thiện khả năng duy trì phòng thủ trong thời gian dài.
Lockheed Martin cho biết chương trình PAC-3 ACE có sự tham gia hỗ trợ của các đối tác Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, mức giảm chi phí hơn 50% hiện là mục tiêu dự kiến. Doanh nghiệp chưa công bố thời điểm triển khai hoạt động hoặc số liệu chi phí sản xuất thực tế để đối chiếu.
Bên cạnh các phương tiện chiến đấu, Lockheed Martin nhận thêm các hợp đồng trị giá tổng cộng 114 triệu USD từ Lực lượng Không gian Mỹ để hiện đại hóa hệ thống điều khiển mặt đất GPS.
GPS thường được biết đến như công nghệ định vị dựa trên vệ tinh. Tuy nhiên, để hoạt động ổn định, hệ thống còn cần mạng lưới cơ sở hạ tầng mặt đất phục vụ giám sát, điều khiển và duy trì hoạt động của các vệ tinh. Các trạm điều khiển giúp theo dõi trạng thái vệ tinh, cập nhật thông tin và hỗ trợ bảo đảm độ chính xác của dịch vụ định vị, dẫn đường và đồng bộ thời gian.
Trong lĩnh vực quân sự, những chức năng này có vai trò quan trọng đối với hoạt động điều phối lực lượng, vận hành phương tiện và đồng bộ hệ thống thông tin. Chương trình hiện đại hóa nhằm tăng độ tin cậy và khả năng duy trì hoạt động của hệ thống GPS trước các nguy cơ gián đoạn. Khoản đầu tư 114 triệu USD cho thấy Lockheed Martin tiếp tục tham gia phát triển hạ tầng hỗ trợ các hoạt động quân sự dựa trên công nghệ không gian. Xu hướng quốc phòng mới: Sản xuất nhanh, sử dụng linh hoạt, giảm chi phí
Bảy chương trình được Lockheed Martin công bố phản ánh sự thay đổi trong cách các doanh nghiệp quốc phòng phát triển sản phẩm. Thay vì chỉ tập trung nâng cao hiệu suất của từng loại vũ khí, các chương trình ngày càng chú trọng khả năng sản xuất hàng loạt, thay đổi cấu hình và duy trì hoạt động với chi phí phù hợp.
Vectis đại diện cho xu hướng tự hành trong tác chiến trên không. MORFIUS X-Rotor thử nghiệm phương án sử dụng năng lượng điện từ để chống UAV. Công nghệ tải trọng mô đun tìm cách giảm thời gian phát triển hệ thống siêu thanh. Trong khi đó, AIM-260 và PAC-3 ACE tập trung vào hai vấn đề khác nhau của năng lực phòng thủ: bảo đảm sản lượng vũ khí và giảm chi phí đánh chặn.
Chương trình F-35A của Đức thể hiện nhu cầu sử dụng chung nền tảng tác chiến giữa các đồng minh, còn dự án GPS nhấn mạnh vai trò của hạ tầng số và công nghệ không gian.
Như vậy, đối với doanh nghiệp công nghệ và công nghiệp Việt Nam, những xu hướng này cũng gợi mở các hướng nghiên cứu có thể ứng dụng ngoài lĩnh vực quân sự, như hệ thống tự hành, thiết kế mô đun, điện tử công suất cao, phần mềm điều khiển và công nghệ định vị chính xác. Tuy nhiên, khả năng ứng dụng thực tế phụ thuộc vào yêu cầu kỹ thuật, nguồn lực nghiên cứu và các quy định quản lý công nghệ liên quan.
Tác động thực tế của bảy chương trình sẽ phụ thuộc vào kết quả thử nghiệm, khả năng hoàn thiện sản phẩm, tốc độ sản xuất và quá trình bàn giao cho các lực lượng sử dụng. Trong cuộc cạnh tranh công nghệ quốc phòng, hiệu quả của một hệ thống ngày càng được đánh giá cùng với khả năng sản xuất đủ nhanh, đủ số lượng và duy trì hoạt động với chi phí có thể kiểm soát.
