Lạm phát lõi Nhật Bản lên 2,1%, BOJ đối mặt sức ép tăng lãi suất

Lạm phát cao hơn có thể buộc Ngân hàng Nhật Bản phải tăng lãi suất thêm một lần nữa trong năm nay. Ảnh: Getty.

Lạm phát lõi Nhật Bản lên 2,1%, BOJ đối mặt sức ép tăng lãi suất

Lạm phát lõi của Nhật Bản trong tháng 9 tăng lên 2,1%, mức cao nhất từ đầu năm 2026. Giá hàng hóa và dịch vụ tiếp tục tăng trong bối cảnh đồng yên suy yếu, khiến Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đứng trước khả năng phải tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ.

Theo số liệu Chính phủ Nhật Bản công bố ngày 23/10, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi, không bao gồm thực phẩm tươi sống, tăng 2,1% trong tháng 9 so với cùng kỳ năm trước. Con số này phù hợp với dự báo của các nhà kinh tế trong cuộc khảo sát của Reuters, đồng thời tăng so với mức 1,7% ghi nhận trong tháng 8. Đây là mức lạm phát lõi cao nhất của Nhật Bản kể từ đầu năm 2026, cho thấy áp lực giá cả vẫn hiện hữu dù chính phủ đã triển khai các biện pháp hỗ trợ chi phí sinh hoạt.

Xuất khẩu tháng 10 của Nhật Bản vượt xa ước tính

Lạm phát toàn phần cũng đạt 2,1%. Trong khi đó, chỉ số giá tiêu dùng không bao gồm cả thực phẩm tươi sống và năng lượng tăng 2,4%, phản ánh áp lực giá cả ở những nhóm hàng hóa và dịch vụ ít chịu tác động trực tiếp từ biến động năng lượng.

Ông Abhijit Surya, nhà kinh tế cấp cao khu vực châu Á Thái Bình Dương tại Capital Economics, nhận định tốc độ tăng giá trong tháng 9 cho thấy áp lực lạm phát đang lan rộng.

Theo chuyên gia này, lạm phát tăng tốc ngay cả khi giá thực phẩm tươi sống giảm mạnh và giá năng lượng tiếp tục đi xuống. Điều đó cho thấy các yếu tố thúc đẩy giá cả không còn tập trung ở một số nhóm hàng thiết yếu.

Số liệu cho thấy giá gạo tại Nhật Bản giảm 20,6% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức giảm này chưa đủ để kéo lạm phát hàng hóa đi xuống.Ngược lại, lạm phát hàng hóa tăng từ 2,6% trong tháng 8 lên 2,8% trong tháng 9. Một trong những nguyên nhân được các nhà kinh tế đề cập là tác động kéo dài của chi phí năng lượng lên quá trình sản xuất và phân phối.

Ông Surya cho biết lạm phát trong nhóm sản phẩm công nghiệp khác tăng lên 3,9%, mức cao nhất trong 13 tháng. Diễn biến này cho thấy chi phí đầu vào trước đó có thể vẫn đang được doanh nghiệp chuyển dần vào giá bán. Trong khi đó, giá năng lượng tiêu dùng giảm 0,6% trong tháng 9. Các chương trình trợ cấp của chính phủ đã góp phần hạn chế tác động trực tiếp của giá nhiên liệu lên hóa đơn sinh hoạt.

Tuy nhiên, đồng yên suy yếu tiếp tục làm tăng chi phí nhập khẩu, nhất là đối với những nguyên liệu và hàng hóa được định giá bằng USD. Nhật Bản phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Vì vậy, biến động tỷ giá và giá dầu quốc tế có thể tác động đến chi phí sản xuất, vận tải và giá bán hàng hóa trong nước.

Xung đột tại Trung Đông cũng làm thay đổi hoạt động mua năng lượng của Nhật Bản. Việc chuyển sang một số nguồn cung có chi phí cao hơn, trong đó có Mỹ, tạo thêm áp lực lên giá nhập khẩu dầu.

BOJ có thể tiếp tục nâng lãi suất vào tháng 12

Lạm phát quay trở lại trên ngưỡng mục tiêu 2% đang đặt Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trước bài toán cân bằng giữa ổn định giá cả và duy trì tăng trưởng kinh tế.

Tháng 9/2026, BOJ đã nâng lãi suất chính sách thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa mức lãi suất lên 1,25%, cao nhất trong khoảng ba thập kỷ.

Động thái này nằm trong quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Nhật Bản sau nhiều năm duy trì lãi suất cực thấp nhằm kích thích nhu cầu và chống giảm phát. Tuy nhiên, số liệu CPI mới nhất có thể khiến BOJ phải cân nhắc thêm một đợt điều chỉnh trước khi kết thúc năm.

Theo ông Abhijit Surya, khi áp lực lạm phát cơ bản tiếp tục vượt mục tiêu 2%, cơ sở để BOJ thắt chặt chính sách tiền tệ vẫn còn. Capital Economics dự báo ngân hàng trung ương Nhật Bản có thể tăng lãi suất thêm một lần vào tháng 12/2026.

Dù vậy, quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào triển vọng tiền lương, tiêu dùng, tỷ giá và mức độ bền vững của lạm phát. Dữ liệu tháng 9 cho thấy áp lực giá cả không chỉ xuất hiện ở hàng hóa mà còn lan sang dịch vụ. Lạm phát dịch vụ tăng từ 1,2% trong tháng 8 lên 1,5% trong tháng 9.

Sự gia tăng của giá dịch vụ là một tín hiệu được giới hoạch định chính sách quan tâm, bởi nhóm này thường phản ánh rõ hơn tác động của chi phí lao động và nhu cầu tiêu dùng trong nước. Nếu tiền lương tiếp tục tăng và doanh nghiệp chuyển chi phí nhân công vào giá bán, lạm phát có thể duy trì ngay cả khi giá năng lượng hạ nhiệt. Đây cũng là yếu tố quan trọng trong quá trình BOJ đánh giá khả năng duy trì lạm phát ổn định quanh mục tiêu 2%.

Chính phủ Nhật Bản tìm cách giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt

Trong khi BOJ cân nhắc tăng lãi suất, Chính phủ Nhật Bản đang thúc đẩy các biện pháp hỗ trợ người dân trước áp lực giá cả. Phát biểu tại Quốc hội ngày 21/10, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama nhận định nền kinh tế đang tiến gần giai đoạn lạm phát được thúc đẩy bởi tăng trưởng tiền lương.

Theo Reuters, bà Katayama đồng thời thừa nhận chi phí nhập khẩu gia tăng vẫn là một trong những yếu tố khiến giá cả tăng. Nhận định này phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc lạm phát của Nhật Bản. Trong nhiều năm, nền kinh tế Nhật Bản đang phải đối mặt với tình trạng giá cả và tiền lương tăng chậm.

Trái phiếu Nhật Bản trở lại tâm điểm sau gần 30 năm ngủ quên

Hiện nay, các nhà hoạch định chính sách kỳ vọng mức tăng tiền lương có thể hỗ trợ tiêu dùng, tạo điều kiện để lạm phát duy trì ổn định thay vì chỉ phụ thuộc vào biến động chi phí nhập khẩu. Tuy nhiên, giá cả tăng nhanh hơn thu nhập thực tế có thể làm suy giảm sức mua của hộ gia đình.

Theo NHK, Hạ viện Nhật Bản đã bắt đầu thảo luận về dự luật giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm từ 8% xuống 1% trong thời hạn hai năm. Dự luật cũng đề cập đến các khoản hỗ trợ người lao động dựa trên mức thu nhập, nhằm giảm áp lực chi tiêu đối với những nhóm dân cư chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lạm phát.

Chính sách giảm thuế có thể hỗ trợ sức mua trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc kết hợp nới lỏng tài khóa với tăng lãi suất cũng đặt ra yêu cầu phối hợp giữa chính phủ và ngân hàng trung ương. Khi được hỏi về khả năng mâu thuẫn giữa hai định hướng chính sách, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama khẳng định bà không nhận thấy sự khác biệt trong quan điểm của chính phủ và BOJ.

Đồng yên và thị trường chứng khoán chịu áp lực

Diễn biến lạm phát và triển vọng lãi suất tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường tài chính Nhật Bản. Trong phiên giao dịch ngày 23/10, chỉ số Nikkei 225 giảm 1,62%. Đồng yên giao dịch quanh mức 156,15 JPY đổi một USD, phản ánh áp lực mất giá của đồng tiền Nhật Bản. Đồng yên yếu làm gia tăng chi phí nhập khẩu, nhất là năng lượng và nguyên liệu sản xuất. Ngược lại, tỷ giá thấp có thể hỗ trợ doanh thu quy đổi của các doanh nghiệp xuất khẩu.

Nếu BOJ tiếp tục nâng lãi suất, chi phí vay vốn của doanh nghiệp và hộ gia đình có thể tăng. Chính sách này cũng có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư, thị trường trái phiếu và dòng vốn quốc tế. Đối với các doanh nghiệp có quan hệ thương mại với Nhật Bản, biến động tỷ giá đồng yên có thể làm thay đổi giá trị thanh toán, chi phí nhập khẩu thiết bị và sức cạnh tranh của hàng hóa.

Tại Việt Nam, những doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, linh kiện hoặc có hợp đồng thanh toán bằng đồng yên cần theo dõi diễn biến tỷ giá để quản lý rủi ro chi phí. Đây là tác động có thể phát sinh từ biến động tiền tệ, không phải kết luận về mức ảnh hưởng thực tế đối với từng doanh nghiệp.

Dù lạm phát đã vượt mục tiêu của BOJ, Chính phủ Nhật Bản vẫn thận trọng trong việc tuyên bố nền kinh tế chính thức thoát khỏi giảm phát. Theo Reuters, Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Minoru Kiuchi ngày 23/10 cho biết chính phủ cần đánh giá toàn diện các yếu tố thúc đẩy lạm phát, bao gồm chỉ số giảm phát GDP, trước khi đưa ra kết luận.

Điều này cho thấy Nhật Bản vẫn phải giải quyết một bài toán phức tạp: kiểm soát giá cả trong ngắn hạn, đồng thời bảo đảm tiền lương, tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế đủ vững chắc để tránh quay lại vòng xoáy giảm phát. Trong những tháng cuối năm, diễn biến tiền lương, tỷ giá đồng yên và quyết định lãi suất của BOJ sẽ là những yếu tố quan trọng đối với triển vọng kinh tế Nhật Bản.