Thời gian qua, Bộ Tài chính đã chỉ đạo Cục Thuế tập trung rà soát, làm sạch, chuẩn hóa và giảm thiểu số lượng NNT tồn đọng ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) và người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06) nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cho hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của người nộp thuế tuân thủ tốt. Qua đó, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế và góp phần phòng ngừa, ngăn chặn hành vi lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, gian lận thuế, trục lợi ngân sách nhà nước.
 |
| Ảnh minh hoạ. |
Đại diện Bộ Tài chính cho biết, sau một thời gian triển khai, kết quả xử lý thực chất còn thấp, số phát sinh trạng thái 06 tiếp tục lớn hơn kết quả xử lý. Cũng theo Bộ Tài chính, các giải pháp hiện nay chủ yếu mới tạo chuyển biến về rà soát, phân loại và thực hiện thủ tục hành chính. Nút thắt chính sách về nghĩa vụ khai thuế và xử phạt vi phạm hành chính chưa được giải quyết. Các vấn đề về hồ sơ khai thuế thiếu tích tụ tồn đọng nhiều năm của người nộp thuế không phát sinh doanh thu; doanh nghiệp không còn sổ sách, chứng từ; không liên hệ được người đại diện; người nộp thuế không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc có trạng thái pháp lý chưa đồng bộ giữa cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh đều trở thành nan giải trong chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh".
Đặc biệt, đại diện Bộ Tài chính đã chỉ ra những khó khăn, vướng mắc đối với NNT thuộc trạng thái 03, 06. Về quy định của pháp luật liên quan, Bộ Tài chính cho biết, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 giao Chính phủ quy định chi tiết về hồ sơ khai thuế, đăng ký thuế, khôi phục và chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định 13 trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế nhưng chưa bao gồm người nộp thuế trạng thái 03, 06 kể từ ngày cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc kể từ ngày bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký.
Bên cạnh đó, Luật Xử lý vi phạm hành chính giao Chính phủ quy định hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt và mức xử phạt cụ thể trong từng lĩnh vực. Mức phạt đối với hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hiện được quy định tại Điều 13 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Theo Nghị định số 310/2025/NĐ-CP ngày 02/12/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số Điều của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn quy định trường hợp cùng một ngày chậm nộp nhiều hồ sơ khai thuế của cùng một sắc thuế thì bị xử phạt đối với hành vi có khung phạt cao nhất; mức phạt đối với hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế tối đa là 25 triệu đồng/hành vi. Pháp luật hiện hành chỉ cho phép miễn, giảm tiền phạt khi người nộp thuế bị thiệt hại do sự kiện bất khả kháng, chưa có cơ chế giảm mức phạt đối với người nộp thuế trạng thái 03, 06 quay lại hoàn thành nghĩa vụ để khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Trong quá trình triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh", Bộ Tài chính cũng gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Kết quả xử lý đối với doanh nghiệp, tổ chức không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký còn hạn chế, một trong những nguyên nhân chủ yếu là chi phí tuân thủ và chế tài phát sinh khi người nộp thuế quay trở lại cơ quan thuế để hoàn thành thủ tục còn tương đối lớn, chưa tạo động lực để người nộp thuế chủ động khắc phục, hoàn thành nghĩa vụ và thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Việc yêu cầu các doanh nghiệp lập lại toàn bộ hồ sơ khai thuế không phát sinh của nhiều năm, sau đó xử phạt hành vi chậm nộp từng hồ sơ theo quy định làm tăng đáng kể chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian xử lý và chưa tạo được cơ chế khuyến khích người nộp thuế tự nguyện quay lại hoàn thành thủ tục.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, việc ban hành Nghị quyết của Chính phủ về chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn cho NNT là thực hiện đúng chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và quy định pháp luật của Nhà nước. Qua đó, góp phần tháo gỡ khó khăn, giảm chi phí tuân thủ cho NNT; khuyến khích NNT hoàn thành các thủ tục còn thiếu để chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc tiếp tục hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đồng thời đẩy nhanh tiến độ làm sạch dữ liệu người nộp thuế tại các cơ quan thuế, tăng cường hiệu quả công tác quản lý thuế.
Dự kiến Nghị quyết sẽ trình Chính phủ xem xét, ban hành trước ngày 15/12/2026; được áp dụng đến hết ngày 30/6/2028. “Thời hạn áp dụng đến hết ngày 30/6/2028 là nhằm tạo khoảng thời gian để NNT thuộc đối tượng áp dụng chủ động hoàn thiện hồ sơ, khắc phục các nghĩa vụ còn tồn đọng để khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Đồng thời tạo điều kiện để cơ quan thuế tập trung rà soát, xử lý các trường hợp NNT không còn hoạt động, góp phần làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu quản lý thuế. Việc giới hạn thời gian áp dụng cũng bảo đảm các chính sách đặc thù có tính chất chuyển tiếp, không thay thế các quy định của pháp luật về quản lý thuế và xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng thường xuyên” - Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn nhấn mạnh.
