Thúc đẩy liên kết đào tạo AI, bán dẫn giữa Việt Nam và Hàn Quốc

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, AI và bán dẫn trở thành hai lĩnh vực công nghệ chiến lược có mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau. Nếu chip bán dẫn là nền tảng phần cứng cho AI thì sự phát triển của AI cũng thúc đẩy nhu cầu về năng lực tính toán và các dòng chip chuyên dụng.

Việt Nam đang thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn theo hướng đồng bộ, từ nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất và ứng dụng, đồng thời nâng cao năng lực nội địa và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong tiến trình này, hợp tác với Hàn Quốc – quốc gia có thế mạnh hàng đầu về bán dẫn và là đối tác chiến lược của Việt Nam – được kỳ vọng tạo thêm động lực về công nghệ, tri thức và phát triển nguồn nhân lực.

Phát triển nhân lực chất lượng cao là chìa khóa cho AI và bán dẫn

Sáng 12/11, trong khuôn khổ Hội nghị AI bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc 2026 (VKAISS 2026), Diễn đàn đào tạo nhân lực bán dẫn, AI và hợp tác công nghiệp – học thuật Việt Nam – Hàn Quốc đã diễn ra, mở đầu chuỗi hoạt động giao lưu, kết nối công nghệ giữa hai quốc gia.

Diễn đàn quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp nhằm trao đổi về nhu cầu cung – cầu nhân lực, định hướng triển khai Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn theo Quyết định số 1017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời thảo luận các mô hình hợp tác đào tạo và kết nối nhân lực quốc tế.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, AI và công nghiệp bán dẫn đang định hình lại kinh tế toàn cầu. Trong mối quan hệ này, chip là nền tảng của AI, còn AI thúc đẩy nhu cầu phát triển chip.

“Để nắm bắt cơ hội phát triển, yếu tố then chốt là nguồn nhân lực chất lượng cao”, ông Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: BTC

Ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, AI và bán dẫn. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá hàng đầu. Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg đưa AI và chip bán dẫn vào nhóm công nghệ chiến lược.

Đáng chú ý, Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn theo Quyết định số 1018/QĐ-TTg xác định nhân tài là một trong bốn trụ cột phát triển ngành. Chương trình phát triển nguồn nhân lực bán dẫn đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư đến năm 2030, hướng tới đưa Việt Nam trở thành trung tâm cung ứng nhân lực cho khu vực và thế giới.

Cùng với đó, Luật Công nghiệp công nghệ số và các luật chuyên ngành, văn bản hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý với nhiều cơ chế ưu đãi đặc thù nhằm thu hút đầu tư, phát triển nhân lực và thúc đẩy AI, bán dẫn trở thành những ngành công nghệ chiến lược.

Đánh giá về tiềm năng hợp tác giữa hai nước, ông Nguyễn Anh Tuấn cho rằng Hàn Quốc là đối tác đặc biệt quan trọng, có hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh và tiềm lực nghiên cứu mạnh. Trong khi đó, Việt Nam có nguồn lực STEM trẻ dồi dào, thị trường điện tử và ngành công nghiệp điện tử phát triển, cùng ngành công nghệ thông tin có quy mô lớn, tốc độ tăng trưởng nhanh.

Tuy nhiên, cả hai quốc gia đều đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong các ngành công nghệ mới, đặc biệt là bán dẫn, AI, dữ liệu lớn và điện toán đám mây.

Theo Tiến sĩ Hoàng Việt Hà, Viện trưởng Viện Đại học Quốc tế FPT, dù là một trong những trung tâm bán dẫn hàng đầu thế giới, Hàn Quốc vẫn thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực công nghệ cao. Tình trạng già hóa dân số và xu hướng sinh viên chuyển sang các ngành y khoa, luật thay vì công nghệ càng tạo thêm áp lực đối với nguồn cung lao động.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam thiếu nhân lực có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, an ninh mạng và nhân lực có khả năng sử dụng tiếng Hàn. Năng suất lao động, trình độ chuyên môn cũng là những vấn đề cần tiếp tục cải thiện.

Tiến sĩ Hoàng Việt Hà nhận định, sự thiếu hụt nhân lực ở cả hai nước đang mở ra dư địa hợp tác trong đào tạo, trao đổi và sử dụng nguồn nhân lực công nghệ cao. Quan hệ hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc có cơ hội chuyển từ thương mại, đầu tư truyền thống sang hợp tác sâu hơn về tri thức, công nghệ và đồng sáng tạo.

Minh chứng là hai mô hình hợp tác đào tạo giữa các trường đại học đang được triển khai. Thứ nhất là chương trình hợp tác giữa Đại học Quốc gia Kyungpook (Hàn Quốc) và FPT theo mô hình 4+0, đào tạo toàn bộ 4 năm tại Việt Nam, tập trung vào trí tuệ nhân tạo và kinh doanh.

Thứ hai là chương trình hợp tác với Đại học Gachon theo mô hình 2+2. Theo đó, sinh viên học hai năm đầu tại Việt Nam, đồng thời học tiếng Hàn đạt trình độ TOPIK 3, trước khi chuyển tiếp hai năm tại Hàn Quốc để tiếp cận chương trình đào tạo và cơ sở vật chất chuyên sâu về bán dẫn. Mô hình này hướng tới đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu của ngành bán dẫn Hàn Quốc, đồng thời mở ra cơ hội làm việc tại Hàn Quốc hoặc trở về Việt Nam.

Từ những mô hình trên, Tiến sĩ Hoàng Việt Hà đề xuất thúc đẩy hợp tác theo hướng đồng sáng tạo, chuyển giao tri thức và công nghệ, thay vì chỉ dừng ở trao đổi thương mại. Các chương trình liên kết đào tạo cần phát huy thế mạnh về chương trình học, đội ngũ giảng viên và hệ thống giáo dục của hai nước.

Ông cũng đề xuất tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ sở giáo dục và các trung tâm đổi mới sáng tạo, trong đó doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào hoạt động nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm của trường đại học. Trọng tâm hợp tác cần hướng tới các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học và dược phẩm, với sự tham gia của các tập đoàn lớn.

Phát triển nhân lực chất lượng cao là chìa khóa cho AI và bán dẫn

Không chỉ dừng ở trao đổi học thuật, hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc còn hướng tới kết nối trực tiếp nguồn nhân lực với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Ông Chanho Rim, Giám đốc Trung tâm Phát triển Nguồn nhân lực của Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc (KCCI HRD Center) tại Việt Nam, cho biết trung tâm đang xây dựng mạng lưới hợp tác với các trường đại học Việt Nam để tuyển chọn, đào tạo và kết nối nhân lực kỹ thuật với doanh nghiệp Hàn Quốc.

Chương trình được thiết kế theo hướng kết hợp đào tạo chuyên môn, tiếng Hàn và văn hóa Hàn Quốc, đồng thời hỗ trợ ứng viên từ khâu tuyển dụng, xin visa đến ổn định cuộc sống và làm việc tại Hàn Quốc.

Diễn đàn đào tạo nhân lực bán dẫn, AI và hợp tác công nghiệp – học thuật Việt Nam – Hàn Quốc chính thức mở màn cho chuỗi hoạt động giao lưu kết nối công nghệ giữa hai quốc gia. Ảnh: BTC

Theo ông Chanho Rim, để mở rộng chương trình, bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả, cần có cơ chế phối hợp chính thức giữa hai chính phủ. Hiện trung tâm đang thúc đẩy thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Công nghiệp, Thương mại và Năng lượng Hàn Quốc với Bộ Nội vụ Việt Nam.

Ở góc độ quản lý đào tạo, ông Phan Thế Hùng, đại diện Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho biết Vụ Giáo dục đại học là đầu mối triển khai các nhiệm vụ đào tạo nhân lực bán dẫn theo Quyết định số 1017/QĐ-TTg và Quyết định số 1018/QĐ-TTg.

Mục tiêu đến năm 2030 là đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên, trong đó có ít nhất 42.000 kỹ sư, cử nhân; 7.500 thạc sĩ và 500 nghiên cứu sinh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học, thạc sĩ và phê duyệt các chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn. Nghị định số 179/2026/NĐ-CP cũng tạo cơ sở pháp lý cho đầu tư đào tạo và chính sách học bổng STEM, trong đó vi mạch bán dẫn thuộc nhóm được ưu tiên.

Về phát triển hệ sinh thái nhân lực bán dẫn, Vụ Giáo dục đại học đề xuất ba nhóm chính sách trọng tâm. Thứ nhất, hỗ trợ người học thông qua học bổng, thực tập và đào tạo gắn với cơ hội việc làm. Thứ hai, ưu tiên đầu tư năng lực đào tạo, nghiên cứu, đội ngũ giảng viên và phòng thí nghiệm. Thứ ba, thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước, quốc tế.

Đối với kế hoạch triển khai năm 2027, ông Phan Thế Hùng cho biết Vụ Giáo dục đại học đề xuất các đối tác sớm đăng ký nhu cầu và nguồn lực đóng góp, lựa chọn những chương trình hợp tác cụ thể về đào tạo, thực tập và nghiên cứu chung, đồng thời thống nhất tiến độ cũng như cơ chế đánh giá.

Trên cơ sở các đề xuất của đối tác, Vụ Giáo dục đại học sẽ tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ để triển khai.

Việc thúc đẩy hợp tác đào tạo giữa Việt Nam và Hàn Quốc không chỉ góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực trong lĩnh vực AI và bán dẫn, mà còn tạo điều kiện kết nối giáo dục đại học với nghiên cứu và sản xuất. Đây là hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng nhân lực, từng bước tăng năng lực tham gia của Việt Nam vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.