Xanadu vay 140 triệu USD từ Chính phủ Canada giữa lúc thua lỗ tăng mạnh

Canada tạo ra chip qubit quang học đầu tiên trên thế giới

IBM đưa máy tính lượng tử Quantum System Two vào hoạt động tại Chicago

Anh đầu tư 300 triệu bảng vào lượng tử, hỗ trợ 74 doanh nghiệp spin-off

Ngày 11/11/2026, Xanadu Quantum Technologies Limited, doanh nghiệp công nghệ lượng tử có trụ sở tại Toronto (Canada), công bố kết quả kinh doanh quý III/2026 với khoản lỗ ròng tiếp tục gia tăng. Cùng thời điểm, công ty thông báo đã ký thỏa thuận vay khoảng 140 triệu USD từ Chính phủ Canada nhằm hỗ trợ phát triển cơ sở nghiên cứu và sản xuất công nghệ quang tử Inception.

Thông tin được doanh nghiệp công bố trong báo cáo kết quả kinh doanh quý III, đồng thời cập nhật tại hồ sơ 6-K nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) ngày 12/11/2026. Khoản vay là một phần trong nỗ lực huy động nguồn lực dài hạn của Xanadu để phát triển máy tính lượng tử sử dụng ánh sáng, lĩnh vực đòi hỏi vốn nghiên cứu lớn nhưng chưa tạo ra doanh thu tương xứng.

Doanh thu tăng 32% nhưng khoản lỗ tiếp tục mở rộng

Theo báo cáo tài chính hợp nhất chưa kiểm toán, Xanadu ghi nhận doanh thu quý III/2026 đạt 1,3 triệu USD, tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Nguồn thu chủ yếu đến từ chương trình Quantum Benchmarking Initiative của Cơ quan Các dự án nghiên cứu quốc phòng tiên tiến Mỹ (DARPA) và các hợp đồng hợp tác nghiên cứu.

Mặc dù doanh thu tăng trưởng, quy mô chi phí của doanh nghiệp vẫn lớn hơn nhiều lần nguồn thu. Riêng chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt 25,6 triệu USD, tăng 67% so với mức 15,3 triệu USD trong quý III/2025.

Hệ thống nghiên cứu công nghệ lượng tử quang tử tại Xanadu, Canada. Ảnh: Toronto Region Board of Trade.

Chi phí quản lý doanh nghiệp cũng tăng 129%, lên 9,2 triệu USD. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc mở rộng đội ngũ nhân sự kỹ thuật, tăng chi phí tiền lương, các khoản thù lao bằng cổ phiếu và chi phí vật tư phục vụ nghiên cứu.

Kết quả, Xanadu báo lỗ ròng 32,2 triệu USD trong quý III/2026, so với khoản lỗ 20,3 triệu USD cùng kỳ năm trước, tương ứng mức tăng gần 59%. EBITDA điều chỉnh âm 26,3 triệu USD, trong khi cùng kỳ âm 15,4 triệu USD.

Đáng chú ý, chỉ riêng chi phí R&D đã cao gấp gần 20 lần doanh thu quý III. Con số này phản ánh đặc thù hoạt động của doanh nghiệp công nghệ chuyên sâu, khi phần lớn nguồn lực vẫn được dành cho nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm trước khi có khả năng thương mại hóa trên quy mô lớn.

Dù kết quả kinh doanh tiếp tục thua lỗ, tại ngày 30/9/2026, Xanadu vẫn nắm giữ khoảng 286,5 triệu USD tiền và các khoản tương đương tiền. Đây là nguồn lực quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động nghiên cứu và triển khai các dự án công nghệ trong giai đoạn tiếp theo.

Khoản vay 140 triệu USD hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất quang tử

Song song với việc công bố kết quả kinh doanh, Xanadu cho biết đã đạt được thỏa thuận vay khoảng 140 triệu USD từ Chính phủ Canada thông qua Strategic Response Fund, gắn với dự án có tên OPTIMISM.

Nguồn vốn này được sử dụng để hỗ trợ phát triển Inception, cơ sở nghiên cứu, phát triển và sản xuất công nghệ quang tử tiên tiến có diện tích dự kiến khoảng 158.000 feet vuông tại Toronto.

Xanadu ghi nhận khoản lỗ ròng 32,2 triệu USD trong quý III/2026, đồng thời công bố thỏa thuận vay khoảng 140 triệu USD từ Chính phủ Canada. Nguồn: Báo cáo của Xanadu.

Khác với hình thức huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu, khoản hỗ trợ của Chính phủ Canada được cấu trúc dưới dạng khoản vay không làm pha loãng tỷ lệ sở hữu của cổ đông. Tuy nhiên, đây không phải khoản tài trợ không hoàn lại và doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các điều kiện liên quan.

Theo Xanadu, số tiền sẽ được tiếp nhận theo từng giai đoạn nhằm hoàn trả các khoản đầu tư nghiên cứu và phát triển đủ điều kiện. Vì vậy, khoản vay khoảng 140 triệu USD không đồng nghĩa toàn bộ số tiền đã được giải ngân hoặc ghi nhận vào lượng tiền mặt hiện có.

Ngoài nguồn hỗ trợ từ Canada, Xanadu còn nhận được chấp thuận sơ bộ cho khoản kinh phí tối đa 10 triệu USD từ DARPA, phục vụ việc mở rộng chương trình nghiên cứu công nghệ lượng tử. Khoản kinh phí này vẫn phụ thuộc các điều kiện để được triển khai chính thức.

Về định hướng công nghệ, Xanadu đang hợp tác với các doanh nghiệp như GlobalFoundries, ASML và Bluefors nhằm cải thiện khả năng chế tạo linh kiện quang tử, giảm tổn hao tín hiệu ánh sáng và nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống máy tính lượng tử.

Doanh nghiệp đặt mục tiêu phát triển hệ thống đạt tối đa 200 qubit logic vào năm 2029, tối đa 500 qubit vào năm 2030 và hơn 1.000 qubit vào năm 2031. Đây vẫn là các mục tiêu trong lộ trình nghiên cứu, chưa phải năng lực đã được thương mại hóa.

Trường hợp Xanadu cho thấy bài toán vốn của doanh nghiệp công nghệ chuyên sâu không chỉ nằm ở khả năng huy động đầu tư tư nhân, mà còn liên quan đến chính sách tài trợ nghiên cứu và phát triển từ khu vực công.

Việc Chính phủ Canada lựa chọn cơ chế cho vay gắn với các khoản chi nghiên cứu đủ điều kiện cũng đặt ra một hướng tham khảo đối với các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp bán dẫn, công nghệ lượng tử và công nghệ cao tại Việt Nam. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình vẫn phụ thuộc vào tiến độ giải ngân, khả năng hoàn thiện công nghệ và triển vọng tạo doanh thu thương mại trong tương lai.