 Thị trường điện cạnh tranh phải gắn với an ninh năng lượng |
 Đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo khung giờ khi đủ điều kiện kỹ thuật |
 Bộ Công Thương đề xuất tách EVNNPT khỏi EVN |
Ngày 10/11/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 361/NQ-CP sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Nghị quyết số 328/NQ-CP ngày 13/10/2025 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, liên quan đến bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Nghị quyết bổ sung nhiều nhiệm vụ quan trọng nhằm hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường điện, phát triển nguồn cung năng lượng và tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư vào năng lượng sạch. Đáng chú ý, Chính phủ xác định các mốc thời gian cụ thể đối với việc hoàn thiện thiết kế thị trường bán buôn, bán lẻ điện cạnh tranh và nghiên cứu cơ chế giá điện mới.
Theo Nghị quyết số 361/NQ-CP, Bộ Công Thương được giao chủ trì rà soát, hoàn thiện Đề án thiết kế thị trường bán buôn điện cạnh tranh trong tháng 12/2026. Đối với thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, thời hạn hoàn thiện đề án được xác định vào tháng 6/2027.
Quá trình thực hiện có sự phối hợp của các bộ, ngành, chính quyền địa phương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện cùng các tổ chức liên quan.
Việc xác định thời hạn hoàn thiện hai đề án được đặt trong nhiệm vụ xây dựng thị trường năng lượng đồng bộ, thống nhất và tăng cường tính cạnh tranh. Tuy nhiên, đây là thời hạn hoàn thiện các đề án thiết kế, không đồng nghĩa thị trường bán lẻ điện cạnh tranh sẽ chính thức vận hành từ tháng 6/2027.
 |
| Kỹ sư theo dõi các thông số vận hành tại Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia. Ảnh Bộ Công Thương |
Cùng với đó, Chính phủ giao Bộ Công Thương nghiên cứu áp dụng giá bán lẻ điện hai thành phần và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong năm 2026. Đây là một trong những nội dung đáng chú ý đối với các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là những đơn vị có nhu cầu sử dụng điện lớn.
Về nguyên tắc, giá điện hai thành phần thường bao gồm phần thanh toán theo công suất sử dụng và phần thanh toán theo điện năng tiêu thụ. Cách tính này có thể phản ánh rõ hơn chi phí đáp ứng nhu cầu công suất của khách hàng và lượng điện thực tế sử dụng, thay vì chỉ căn cứ vào tổng sản lượng điện tiêu thụ.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, nếu cơ chế này được áp dụng trong tương lai, việc quản lý công suất cực đại, phân bổ thời gian vận hành máy móc và kiểm soát phụ tải có thể trở thành những yếu tố quan trọng trong quản trị chi phí điện năng.
Tuy nhiên, Nghị quyết số 361/NQ-CP mới giao nhiệm vụ nghiên cứu, chưa quy định đối tượng áp dụng, mức giá cụ thể hay thời điểm triển khai biểu giá điện hai thành phần. Do đó, chưa có cơ sở để khẳng định chi phí điện của doanh nghiệp sẽ tăng hoặc giảm theo cơ chế mới.
Bên cạnh việc hoàn thiện thị trường điện, Chính phủ yêu cầu đổi mới chính sách tín dụng theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp năng lượng tiếp cận nguồn vốn đầu tư.
Theo đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính được giao thực hiện nhiệm vụ xây dựng, ban hành chính sách tín dụng đầu tư ưu đãi theo chức năng, nhiệm vụ được phân công.
Nhóm đối tượng được định hướng hỗ trợ gồm doanh nghiệp có dự án năng lượng xanh, năng lượng sạch, công nghệ mới; doanh nghiệp đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng và các đơn vị nghiên cứu, phát triển, sản xuất thiết bị năng lượng trong nước. Nhiệm vụ này thuộc giai đoạn 2025-2030.
Định hướng trên có thể tạo thêm cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng năng lượng, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất thiết bị điện, pin lưu trữ và giải pháp công nghệ phục vụ chuyển dịch năng lượng. Tuy nhiên, việc hưởng ưu đãi sẽ phụ thuộc vào chính sách cụ thể được cơ quan có thẩm quyền ban hành.
Chính phủ cũng giao xây dựng khung chính sách khuyến khích các cơ sở sử dụng điện lớn đầu tư hệ thống thu hồi năng lượng để sản xuất điện. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ năng lượng.
Một nội dung khác là nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng lộ trình và hệ thống quy định pháp luật để triển khai thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC) trong giai đoạn 2026-2027. EVN cũng được giao xây dựng Đề án phát triển lưới điện thông minh tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Những nhiệm vụ này cho thấy định hướng phát triển thị trường điện đang gắn với yêu cầu hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tăng khả năng tham gia của doanh nghiệp vào quá trình chuyển dịch năng lượng.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, việc chuẩn bị dữ liệu đo đếm điện năng theo thời gian, xác định công suất sử dụng lớn nhất và đánh giá hiệu quả đầu tư hệ thống lưu trữ có thể giúp chủ động hơn trước những thay đổi về cơ chế giá trong tương lai.
Doanh nghiệp cũng cần rà soát đặc điểm tiêu thụ điện tại từng dây chuyền, khả năng bố trí lại thời gian sản xuất và hiệu quả sử dụng điện trong giờ cao điểm. Đây là những cơ sở cần thiết để đánh giá tác động tài chính khi các phương án giá điện mới được công bố.
Việc hoàn thiện thiết kế thị trường bán buôn, bán lẻ điện cạnh tranh và nghiên cứu giá bán lẻ điện hai thành phần được kỳ vọng tạo nền tảng cho thị trường điện minh bạch, hiệu quả hơn. Tuy nhiên, tác động thực tế đối với chi phí sản xuất, hoạt động đầu tư và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp vẫn cần được đánh giá khi các chính sách cụ thể được ban hành.
