Chiều 27/10, tại Hà Nội, Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam đã tổ chức Diễn đàn “Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới”, tạo nên một không gian đối thoại chuyên sâu giữa các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp nhằm nhận diện thực trạng, tháo gỡ điểm nghẽn và định hình các giải pháp đồng bộ thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.
 |
| TS. Mai Duy Thiện - Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phát biểu tại diễn đàn. |
Phát biểu tại diễn đàn, TS. Mai Duy Thiện - Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn về tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, bảo đảm an ninh năng lượng và hướng tới phát triển bền vững. Mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 và cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Từ đây đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
TS. Mai Duy Thiện cho rằng, phát triển năng lượng sạch không còn đơn thuần là xu hướng của tương lai mà đã trở thành yêu cầu quan trọng của quá trình phát triển hiện nay. Năng lượng sạch góp phần đa dạng hóa nguồn cung, giảm cường độ phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thực tế cho thấy, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 và hiện thực hóa cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Theo đó, phát triển năng lượng sạch đang chuyển mình mạnh mẽ từ một lĩnh vực kỹ thuật đơn thuần trở thành một trong những trụ cột chiến lược quan trọng hàng đầu của nền kinh tế Việt Nam. Năng lượng sạch không chỉ đảm nhận trọng trách đáp ứng nhu cầu điện năng ngày một gia tăng của xã hội mà còn tác động trực tiếp, sâu rộng đến năng lực cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp cũng như chất lượng tăng trưởng kinh tế bền vững.
Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện định hướng, cơ chế, chính sách phát triển năng lượng, trong đó có điều chỉnh Quy hoạch điện VIII và ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Đây là những căn cứ pháp lý quan trọng tạo tiền đề thúc đẩy phát triển năng lượng bền vững. Bên cạnh đó, Việt Nam sở hữu tiềm năng thiên nhiên to lớn và điều kiện tự nhiên hết sức thuận lợi để mở rộng các nguồn năng lượng sạch đa dạng, từ điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời mái nhà, điện mặt trời tập trung cho đến điện sinh khối và điện sản xuất từ chất thải rắn. Đây là những cơ sở căn bản, cốt lõi giúp Việt Nam từng bước đa dạng hóa vững chắc cơ cấu nguồn điện, cắt giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, mở ra dư địa khổng lồ cho các ngành dịch vụ kỹ thuật, thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, điện hóa sản xuất và kiến tạo các mô hình kinh tế xanh sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Cho rằng năng lượng sạch sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, TS. Mai Duy Thiện khẳng định: “Năng lượng sạch không chỉ là trách nhiệm của ngành điện hay các nhà đầu tư năng lượng mà còn liên quan trực tiếp đến chiến lược phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng tăng trưởng và khả năng hội nhập kinh tế của Việt Nam. Chúng ta cần nhìn nhận năng lượng như một cấu phần quan trọng của hệ sinh thái tăng trưởng mới. Trong đó, cần có sự liên kết giữa chính sách, khoa học, công nghệ, hạ tầng, tài chính, thị trường và nhu cầu ứng dụng năng lượng của doanh nghiệp”.
Bên cạnh đó, TS. Mai Duy Thiện đặc biệt nhấn mạnh, việc kết nối hiệu quả các yếu tố trên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng sạch, bảo đảm an ninh năng lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Cùng với đó, quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đặt ra áp lực lớn hơn đối với nhu cầu năng lượng, đồng thời đòi hỏi hoạt động sản xuất, thương mại và đầu tư chuyển đổi theo hướng xanh hơn.
Chia sẻ tại diễn đàn, bà Nguyễn Thị Thu Huyền - Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết, dự kiến đến hết năm 2025, sản lượng điện thương phẩm cả nước sẽ cán mốc khoảng 288 tỷ kWh và công suất cực đại chạm ngưỡng khoảng 54 GW.
Đến năm 2030, nhu cầu năng lượng sơ cấp được dự báo sẽ đạt khoảng 110–122 triệu tấn dầu quy đổi; đến năm 2050 sẽ tăng lên khoảng 186–207 triệu tấn. Mặt khác, sự bùng nổ của các phụ tải công nghiệp tiêu thụ năng lượng khổng lồ từ trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và tiến trình giao thông điện hóa đang tiếp tục đặt hệ thống điện quốc gia trước bài toán hóc búa về việc bảo đảm nguồn cung ổn định, liên tục với chi phí hợp lý.
 |
| Quang cảnh diễn đàn. |
“Định hướng phát triển năng lượng cần kết hợp bảo đảm an ninh năng lượng, mở rộng năng lượng tái tạo, nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện và thúc đẩy giảm phát thải trong công nghiệp thông qua sử dụng năng lượng hiệu quả, điện khí hóa và ứng dụng công nghệ phát thải thấp” - bà Nguyễn Thị Thu Huyền chia sẻ.
Cũng tại điễn đàn, các đại biểu dã tập trung trao đổi về khó khăn, vướng mắc; đề xuất các giải pháp huy động nguồn lực, hoàn thiện cơ chế, chính sách, phát triển thị trường, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng sạch.
Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia và hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường năng lượng theo hướng minh bạch, cạnh tranh, hiệu quả. Việc tạo lập môi trường đầu tư ổn định, nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn và tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính được xem là giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển dịch năng lượng sạch tại Việt Nam.
Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Công nghiệp GG (GG Power) Nguyễn Văn Thiện, cho rằng sản xuất được điện sạch mới là một nửa bài toán, nửa còn lại là đưa điện tới nơi cần, vào đúng lúc cần và bảo đảm chất lượng phù hợp. Ông Nguyễn Văn Thiện cho rằng, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin góp phần giải quyết bài toán. Pin tích trữ điện vào giờ thấp điểm, phát điện vào giờ cao điểm, hỗ trợ cân bằng tần số, điện áp và giảm áp lực quá tải cục bộ trên lưới điện.
Đây là giải pháp quan trọng trong bối cảnh điện mặt trời phát công suất cao vào ban ngày, trong khi nhu cầu điện có thể đạt đỉnh vào buổi tối. “Triển khai hệ thống lưu trữ năng lượng, GG Power vẫn gặp những điểm nghẽn về cơ chế doanh thu, giá dịch vụ lưu trữ, vốn đầu tư, tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn phòng cháy, chữa cháy.
Các ngành chức năng cần sớm hoàn thiện cơ chế thanh toán, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng xanh, tăng cường kiểm tra chất lượng thiết bị và khuyến khích doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng” - ông Nguyễn Văn Thiện đề xuất.
Ngoài ra, các địa biểu cũng kiến nghị việc phát triển hạ tầng, tạo có chế, chính sách phù hợp cho hoạt động phát triển thị trường hydrogen, điện nguyên tử.
