| Lừa đảo nhân viên tài chính 25,6 triệu USD qua công nghệ Deepfake Deepfake và mối đe dọa về 'Thực tế Giả mạo' đối với xã hội Hình sự hóa hành vi chia sẻ nội dung đồi trụy deepfake |
Tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị hoàn thiện các quy định bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
Theo đại biểu, cần phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, bổ sung cơ chế xử lý khẩn cấp khi trẻ bị xâm hại và tăng trách nhiệm của các nền tảng số.
Cụ thể, cần làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch với Bộ Công an trong xử lý các vụ việc liên quan đến nội dung thông tin, dữ liệu cá nhân và hành vi xâm hại trẻ em. Đồng thời, thiết lập cơ chế tiếp nhận cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung độc hại, bảo toàn chứng cứ điện tử và xử lý kịp thời các vụ việc.
Đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh, việc bảo vệ trẻ em không chỉ dừng ở gỡ bỏ hình ảnh hoặc xử lý người vi phạm mà còn phải bảo đảm trẻ được tư vấn tâm lý, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ pháp lý và tránh nguy cơ tiếp tục bị xâm hại.
Đáng chú ý, đại biểu đề nghị bổ sung quy định bảo vệ trẻ em trước các hành vi sử dụng AI, công nghệ deepfake để chỉnh sửa, tạo lập hoặc phát tán trái phép hình ảnh, âm thanh, video và danh tính số của trẻ.
Theo ông Bình, từ một bức ảnh thông thường, công nghệ AI có thể tạo ra hình ảnh nhạy cảm giả mạo; từ một đoạn ghi âm ngắn có thể tạo giọng nói giả phục vụ hành vi lừa đảo, đe dọa, tống tiền, xâm hại danh dự và nhân phẩm trẻ em.
Bên cạnh đó, cần kiểm soát việc thu thập, khai thác hình ảnh, dữ liệu trẻ em cho mục đích quảng cáo hoặc huấn luyện AI trái pháp luật.
Đại biểu cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế để trẻ em hoặc người đại diện hợp pháp yêu cầu hạn chế công khai, chỉnh sửa hoặc xóa thông tin cá nhân, hình ảnh khi không còn căn cứ hợp pháp để sử dụng. Theo đó, cần chuyển từ tư duy yêu cầu trẻ em tự bảo vệ mình trên mạng sang yêu cầu các nền tảng số phải được thiết kế và vận hành an toàn hơn đối với trẻ em.
 |
| Đề xuất bổ sung quy định bảo vệ trẻ em trước hành vi sử dụng AI, deepfake - Ảnh minh họa do AI tạo |
Liên quan đến hoạt động của các cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng (Đoàn Phú Thọ) bày tỏ tán thành chủ trương chuyển từ cơ chế đăng ký sang cơ chế thông báo nhằm giảm thủ tục. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Quốc hội cân nhắc kỹ việc bãi bỏ hoàn toàn các điều kiện thành lập cơ sở.
Bà Hằng cho rằng cần quy định trực tiếp trong luật những yêu cầu cốt lõi để bảo đảm an toàn cho trẻ em. Trong đó, người đứng đầu và người trực tiếp chăm sóc trẻ không có tiền án, tiền sự về các hành vi xâm hại trẻ em; cơ sở phải có quy trình xử lý và báo cáo sự cố kịp thời.
Đối với việc đình chỉ cơ sở vi phạm, luật cần bổ sung nguyên tắc bắt buộc cơ quan có thẩm quyền phải có ngay phương án chuyển giao an toàn, tiếp tục chăm sóc trẻ em, không để các em chịu rủi ro từ những vi phạm của cơ sở.
Về biện pháp bảo vệ khẩn cấp, tạm thời cách ly trẻ em, đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng cho biết, thực tiễn cho thấy khi trẻ em có nguy cơ bị xâm hại, bạo lực hoặc bị đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe thì không thể chờ đợi hoàn thiện thủ tục giấy tờ.
Từ thực tế này, bà Hằng đề nghị bổ sung thẩm quyền cho phép Chủ tịch UBND cấp xã hoặc cơ quan công an áp dụng ngay biện pháp tạm thời cách ly trẻ em trong tình trạng khẩn cấp, với thời hạn tối đa 48 giờ, đưa trẻ đến nơi an toàn, đồng thời làm thủ tục đề nghị Tòa án xem xét, quyết định các bước tiếp theo.
Đại biểu cũng đề nghị phân định rõ trách nhiệm lập hồ sơ, tránh tình trạng đùn đẩy giữa các cấp trong quá trình xử lý. Đối với việc bố trí người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã, dự thảo quy định UBND cấp xã linh hoạt bố trí nhân sự. Tuy nhiên, theo bà Hằng, bảo vệ trẻ em là công việc đặc thù, đòi hỏi kỹ năng xử lý chuyên môn. Vì vậy, luật cần bổ sung yêu cầu cán bộ được giao nhiệm vụ phải được đào tạo, bồi dưỡng về công tác xã hội và bảo vệ trẻ em. Đồng thời, cần có cơ chế phụ cấp trách nhiệm và phân bổ nguồn lực để cấp xã đủ sức thực hiện nhiệm vụ, tránh tình trạng giao việc nhưng thiếu nguồn lực.
Về phân định trách nhiệm quản lý nhà nước, đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng tán thành việc giao Bộ Y tế làm đầu mối quản lý nhà nước về trẻ em sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy. Tuy nhiên, do công tác trẻ em liên quan đến nhiều lĩnh vực, đại biểu đề nghị quy định rõ trong luật cơ chế phối hợp liên ngành quốc gia do Bộ Y tế điều phối, cùng với việc phân định rành mạch vai trò của Bộ Công an trong bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và hệ thống tư pháp thân thiện, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
