Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 165/2026/TT-BTC ngày 31/10/2026 hướng dẫn một số nội dung về chế độ báo cáo, công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi ký văn bản, hiệu lực bắt đầu từ ngày 18/12/2026. Thông tư cụ thể hóa Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách văn bản đưa hàng loạt khái niệm thuần kỹ thuật của công nghệ sổ cái phân tán vào chế độ báo cáo bắt buộc. Mạng lưới, địa chỉ, hệ thống khớp lệnh, ví nóng, ví lạnh và bằng chứng dự trữ trở thành những ô dữ liệu cụ thể mà doanh nghiệp điền đầy đủ rồi gửi cơ quan quản lý theo chu kỳ tuần, tháng và nửa năm.
Đối tượng áp dụng gồm tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, thường gọi là sàn, tổ chức phát hành tài sản mã hóa, tổ chức và cá nhân tham gia đầu tư trên thị trường cùng các cơ quan, tổ chức liên quan. Phần lớn nghĩa vụ báo cáo về lưu ký tài sản mã hóa đặt lên vai các sàn, nơi trực tiếp nắm khóa mật mã của khách hàng.
Điều 3 Thông tư 165/2026/TT-BTC giải thích ví tài sản mã hóa là thiết bị hoặc hệ thống dùng để tạo lập, lưu trữ và sử dụng khóa mật mã nhằm kiểm soát tài sản và thực hiện các quyền liên quan. Ranh giới giữa hai loại ví dựa trên môi trường vận hành của khóa mật mã chứ không dựa vào thương hiệu thiết bị hay phần mềm.
 |
| Thiết bị ví lạnh lưu trữ khóa mật mã trong môi trường cách ly với Internet, giúp bảo vệ tài sản mã hóa trước nguy cơ tấn công qua mạng. Nguồn: Wikimedia Commons |
Theo đó, ví nóng là loại ví có khóa mật mã nằm trong môi trường kết nối Internet hoặc mạng khác mà bên ngoài có thể truy cập. Ví lạnh giữ khóa mật mã trong môi trường không có các kết nối đó. Cách định nghĩa theo tiêu chí kết nối cho phép cơ quan quản lý so sánh dữ liệu giữa những doanh nghiệp dùng giải pháp lưu ký khác nhau.
Văn bản xác định mạng lưới là hạ tầng công nghệ tập hợp các thành phần kết nối và vận hành theo quy tắc của sổ cái phân tán hoặc công nghệ có chức năng tương tự. Hạ tầng đó cho phép tạo lập, xác thực, ghi nhận, lưu giữ và chuyển giao tài sản mã hóa. Địa chỉ là chuỗi ký tự định danh công khai, duy nhất trên mạng lưới, dùng để xác định nơi ghi nhận và chuyển giao tài sản.
Bằng chứng dự trữ, hay proof of reserves, là kết quả đối chiếu giữa số dư tài sản mã hóa trên chuỗi do tổ chức cung cấp dịch vụ kiểm soát với tổng nghĩa vụ đối với khách hàng tại một thời điểm xác định. Khái niệm quen thuộc với giới công nghệ tài chính quốc tế nay có tên gọi chính thức trong văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam.
 |
| Phạt 200 triệu đồng hành vi mua bán trái phép dữ liệu tài khoản tài sản mã hóa |
Điều 14 yêu cầu sàn báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước dữ liệu lưu ký tài sản mã hóa của tuần liền trước vào thứ Hai hằng tuần, theo mẫu tại Phụ lục VII. Mẫu báo cáo chốt số liệu tại thời điểm 17 giờ 00 phút ngày Chủ nhật, tách khối lượng do nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ theo hai nhóm cá nhân và tổ chức.
Với cùng một mã tài sản, doanh nghiệp kê khối lượng quản lý thông qua ví nóng, ví lạnh và ví khác nếu có, kèm phần tài sản đang chờ xử lý. Tài sản của chính tổ chức cung cấp dịch vụ nằm ở bảng riêng, chia theo mục đích tự doanh hoặc phục vụ hoạt động khác, mỗi mục đích lại tách ví nóng và ví lạnh.
Mục quản lý ví lưu ký đòi hỏi kê từng mã tài sản theo mạng lưới, địa chỉ ví, loại ví và khối lượng tương ứng. Địa chỉ ví vốn công khai trên sổ cái phân tán, nên dữ liệu doanh nghiệp tự khai có thể đặt cạnh dữ liệu ghi nhận trên chuỗi để đối chiếu.
Phần bằng chứng dự trữ trong báo cáo tuần áp dụng khi doanh nghiệp có thực hiện. Mẫu biểu yêu cầu ghi số khối (block) tại thời điểm ghi nhận, tỷ lệ dự trữ thực tế, khối lượng của khách hàng, khối lượng của tổ chức cung cấp dịch vụ và tỷ lệ tài sản có bảo hiểm nếu có. Số khối giúp xác định trạng thái chuỗi tại đúng thời điểm đối chiếu.
Báo cáo tuần còn ghi tình hình chuyển tài sản với các sàn trong nước khác, tình hình nạp, rút gồm giao dịch thành công, thất bại và chờ xử lý, tách tài sản đã niêm yết, chưa niêm yết và tiền. Danh mục niêm yết phân biệt tài sản gốc với mã giao dịch trên sàn, mẫu biểu minh họa tài sản gốc ABC có thể mang mã giao dịch wABC hoặc giữ nguyên mã ABC.
 |
| Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức hội nghị công bố quyết định thành lập Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Ảnh: Báo Đầu tư. |
Ngoại trừ trường hợp xử lý sự cố hệ thống theo quy trình đã công bố, sàn báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trước khi thay đổi vận hành hệ thống có ảnh hưởng tới việc tách biệt tài sản khách hàng hoặc cơ chế phân bổ tài sản giữa ví nóng và ví lạnh. Mẫu Phụ lục VIII yêu cầu mô tả tình trạng lưu ký trước thay đổi, tiêu chuẩn an ninh bảo mật, nội dung thay đổi và đánh giá tác động.
Khi dùng dịch vụ lưu ký tài sản mã hóa của một tổ chức cung cấp dịch vụ khác, doanh nghiệp báo cáo tối thiểu 07 ngày trước ngày sử dụng, nêu loại tài sản, khối lượng và phương án bảo vệ tài sản. Định kỳ nửa năm, trong 60 ngày sau khi kết thúc kỳ, doanh nghiệp gửi báo cáo tổng hợp tài sản khách hàng theo Phụ lục X, kèm bằng chứng dự trữ và ý kiến kiểm toán nếu có.
Điều 17 đặt mốc 24 giờ kể từ khi phát hiện sự cố công nghệ thông tin ảnh hưởng tới giao dịch của khách hàng để doanh nghiệp báo cáo, mô tả sự cố và phương án khắc phục. Chậm nhất ngày 31/3 hằng năm, doanh nghiệp nộp báo cáo đánh giá tuân thủ, trong đó có mục bảo mật và an ninh hệ thống, đối chiếu tài sản khách hàng hằng ngày cùng ý kiến của bộ phận kiểm soát nội bộ.
Nhân sự công nghệ cũng nằm trong diện giám sát. Trong 05 ngày kể từ khi thay đổi tổng giám đốc, giám đốc công nghệ hoặc giảm nhân sự bộ phận công nghệ, doanh nghiệp báo cáo kèm đánh giá việc duy trì điều kiện cấp phép. Ngày 10/01 hằng năm, doanh nghiệp gửi danh sách nhân sự công nghệ của năm trước theo Phụ lục III.
Giám đốc công nghệ cùng thành viên hội đồng quản trị, tổng giám đốc và người có liên quan khi muốn giao dịch tài sản mã hóa đang niêm yết tại sàn của mình phải báo cáo tổ chức đó tối thiểu 03 ngày trước. Nội dung báo cáo nêu rõ số lượng tài sản, thời gian và phương thức dự kiến giao dịch.
Một sự cố công nghệ phải lên báo cáo trong 24 giờ, còn toàn bộ dữ liệu điện tử đã báo cáo, công bố doanh nghiệp lưu giữ tối thiểu 10 năm. Với 4 chương, 19 điều và 14 phụ lục mẫu biểu, Thông tư 165/2026/TT-BTC đưa hạ tầng lưu ký tài sản mã hóa của thị trường thí điểm vào chu kỳ báo cáo theo tuần từ ngày 18/12/2026.
