| CEO Nvidia Jensen Huang bị điều tra vì nghi vấn gián điệp Ai sẽ điều hành Nvidia nếu CEO Jensen Huang phải từ chức? CEO NVIDIA Jensen Huang từ chức sau 33 năm lãnh đạo |
 |
| Một bức ảnh chụp CEO của NVIDIA, Jensen Huang, cùng một người phụ nữ mà nguồn tin của Reuters xác nhận là Alice Huang, được công bố vào ngày 7/6/2024. Nguồn: Reuters. |
Một mạng lưới doanh nghiệp trải dài từ Hồng Kông, Singapore đến Trung Quốc đại lục đang trở thành tâm điểm chú ý sau khi các nhà phân tích phát hiện những mối liên hệ kinh doanh giữa Alice Huang và các đơn vị cung cấp dịch vụ điện toán cho Huawei. Thông tin xuất hiện giữa lúc những cáo buộc liên quan đến quan hệ cá nhân giữa Alice Huang và lãnh đạo Nvidia là Jensen Huang tiếp tục gây tranh cãi, đặt ra câu hỏi về khả năng kiểm soát công nghệ bán dẫn trong cuộc cạnh tranh Mỹ và Trung Quốc.
Theo thông tin CNBC công bố dựa trên kết quả điều tra của Tesari, một công ty tình báo tư nhân chuyên phân tích dữ liệu phục vụ điều tra an ninh quốc gia, Alice Huang có thể từng nắm giữ lợi ích kinh tế trong những doanh nghiệp có quan hệ kinh doanh với Huawei.
Phát hiện này khiến vụ việc vượt ra ngoài những tranh cãi liên quan đời tư của Jensen Huang, người đồng sáng lập Nvidia. Vấn đề được quan tâm hơn cả là liệu mạng lưới doanh nghiệp có liên quan Alice Huang có tạo ra những điểm giao thoa giữa hoạt động kinh doanh của Nvidia và các đối thủ công nghệ Trung Quốc hay không.
Theo tài liệu được CNBC dẫn lại, Alice Huang, còn được biết đến với tên tiếng Trung là Huang Le, từng điều hành doanh nghiệp điện toán đám mây Osmanthus tại Hồng Kông. Năm 2019, bà bán doanh nghiệp này cho 7Road, một công ty trò chơi điện tử của Trung Quốc.
Đến năm 2023, một công ty con của 7Road tại Singapore được tách ra và hoạt động dưới tên Megaspeed. Doanh nghiệp này sau đó trở thành khách hàng mua chip của Nvidia.
Theo The Information, hoạt động liên quan Megaspeed được cho là đã góp phần thúc đẩy ít nhất 7,5 tỷ USD giá trị chip Nvidia được vận chuyển phục vụ các doanh nghiệp Trung Quốc. Tuy nhiên, con số này là thông tin do báo chí dẫn nguồn, chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ số chip đã được chuyển giao trái phép hoặc vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu.
Mối liên hệ khác xuất hiện tại Shanghai Hexi, một doanh nghiệp tài chính đầu tư vào công nghệ và hạ tầng trung tâm dữ liệu. Alice Huang được cho là đã trở thành đồng sở hữu công ty từ năm 2016.
Đến năm 2021, Hexi mua 27% cổ phần Shanghai Century Longteng, doanh nghiệp phát triển trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc, và duy trì khoản đầu tư đến năm 2024. Century Longteng lại nắm 50,1% cổ phần tại Shenzhen Yifeng Technology, đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu có Huawei Cloud là khách hàng chính.
Như vậy, theo cấu trúc sở hữu được Tesari tổng hợp, Alice Huang có mối liên hệ gián tiếp với một trung tâm dữ liệu cung cấp năng lực điện toán cho Huawei thông qua khoản đầu tư của Hexi vào Century Longteng.
Đây là điểm quan trọng cần phân biệt. Việc một cá nhân có lợi ích trong doanh nghiệp sở hữu cổ phần tại trung tâm dữ liệu phục vụ Huawei không đồng nghĩa với việc cá nhân đó trực tiếp làm việc cho Huawei, tham gia hoạt động tình báo hay chuyển giao bí mật công nghệ. Tuy nhiên, cấu trúc sở hữu nhiều tầng có thể khiến việc xác định người hưởng lợi cuối cùng, nguồn vốn và các giao dịch công nghệ trở nên phức tạp.
Theo CNBC, Hexi còn tham gia bảo lãnh các khoản vay phục vụ hoạt động tài chính của trung tâm dữ liệu tại Thâm Quyến. Điều này cho thấy quan hệ giữa các doanh nghiệp không đơn thuần dừng ở sở hữu cổ phần mà còn liên quan đến hoạt động cấp vốn. Một nhân vật khác xuất hiện trong mạng lưới là Kang Wei, chồng của Alice Huang và cũng là cộng sự kinh doanh lâu năm của bà.
Kang Wei được cho là đã đảm nhiệm vị trí điều hành tại Century Longteng từ năm 2022 và từng tham dự lễ ký kết hợp tác giữa doanh nghiệp này với Huawei. Dù Hexi thoái vốn khỏi Century Longteng trong năm 2024, các mối liên hệ giữa những cá nhân từng tham gia mạng lưới doanh nghiệp và trung tâm dữ liệu vẫn tiếp tục được Tesari đặt dưới sự quan tâm.
Những dữ kiện này khiến các nhà phân tích đặt câu hỏi liệu đây chỉ là những khoản đầu tư thương mại thông thường hay còn tồn tại mục đích khác chưa được làm rõ. Brian Andersen, Phó chủ tịch phụ trách ứng dụng an ninh quốc gia của Tesari, cho rằng các hoạt động được phát hiện cần được xem xét dưới góc độ an ninh quốc gia và kiểm soát phổ biến công nghệ.
Dù vậy, nhận định của một tổ chức điều tra tư nhân không phải kết luận của cơ quan thực thi pháp luật.
 |
| Nghi vấn gián điệp quanh Nvidia hé lộ mạng lưới liên quan Huawei. Ảnh minh họa. |
Huawei hiện là một trong những đối thủ quan trọng của Nvidia trên thị trường công nghệ trí tuệ nhân tạo, nhất là trong lĩnh vực bộ xử lý phục vụ trung tâm dữ liệu. Năm 2024, Nvidia đã chính thức đưa Huawei vào danh sách các đối thủ cạnh tranh trong hồ sơ công bố của doanh nghiệp. Cuộc cạnh tranh diễn ra khi Mỹ liên tục siết các biện pháp hạn chế Trung Quốc tiếp cận những dòng chip và công nghệ bán dẫn tiên tiến.
Trong bối cảnh đó, những trung tâm dữ liệu cung cấp năng lực tính toán cho doanh nghiệp Trung Quốc trở thành mắt xích cần được quan tâm. Thay vì trực tiếp sở hữu toàn bộ thiết bị, một doanh nghiệp có thể thuê năng lực xử lý từ nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây. Khách hàng trả tiền để sử dụng tài nguyên tính toán mà không nhất thiết phải biết hoặc trực tiếp quản lý toàn bộ phần cứng vận hành phía sau.
Mô hình này giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư ban đầu, nhưng cũng đặt ra thách thức đối với hoạt động kiểm soát công nghệ. Một hệ thống sử dụng bộ xử lý đồ họa, gọi tắt là GPU, có thể phục vụ nhiều khách hàng khác nhau. GPU vốn được thiết kế để xử lý hình ảnh, nhưng hiện đóng vai trò quan trọng trong việc huấn luyện và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo.
Khi các dòng GPU tiên tiến chịu sự kiểm soát xuất khẩu, cơ quan quản lý phải xem xét cả người mua thiết bị, mục đích sử dụng và các bên có thể tiếp cận năng lực tính toán thông qua dịch vụ.
Theo tài liệu CNBC dẫn lại, Zhejiang Century Huatong, doanh nghiệp có quan hệ sở hữu với trung tâm dữ liệu Thâm Quyến, đã bắt đầu mua chip từ năm 2023. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng được công bố xác nhận trung tâm dữ liệu phục vụ Huawei đã sử dụng GPU Nvidia thuộc diện bị kiểm soát xuất khẩu.
Đây là ranh giới quan trọng giữa những mối liên hệ thương mại đã được mô tả và nghi vấn về hành vi vi phạm pháp luật.
Nếu cơ quan chức năng xác định có hoạt động chuyển giao thiết bị bị kiểm soát cho Huawei mà không được cấp phép, những người liên quan có thể phải đối diện với điều tra về vi phạm quy định xuất khẩu hoặc các hành vi liên quan khác.
Ngược lại, nếu không tồn tại hoạt động chuyển giao trái phép, việc có quan hệ đầu tư hay kinh doanh với một trung tâm dữ liệu phục vụ Huawei chưa đủ cơ sở để kết luận hành vi vi phạm. Vụ việc cũng khiến câu hỏi về trách nhiệm quản trị doanh nghiệp được đặt ra đối với Nvidia.
Trong các tập đoàn công nghệ lớn, quan hệ cá nhân giữa lãnh đạo cấp cao và những người có lợi ích kinh doanh liên quan đến đối tác, khách hàng hoặc đối thủ có thể tạo ra nguy cơ xung đột lợi ích. Nguy cơ này càng nhạy cảm khi doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chịu kiểm soát công nghệ và an ninh quốc gia.
Theo CNBC, Nvidia và Huawei chưa phản hồi yêu cầu bình luận về những phát hiện của Tesari. Jensen Huang cũng chưa đưa ra phản hồi trực tiếp đối với những câu hỏi cụ thể của hãng tin, trong khi CNBC không liên lạc được với Alice Huang.
Những thông tin về nghi vấn tình báo, khả năng tiếp cận dữ liệu công nghệ hoặc hành vi chuyển giao chip trái phép vẫn cần được cơ quan có thẩm quyền xác minh độc lập.
Vụ việc cho thấy một thách thức ngày càng rõ trong ngành bán dẫn và trí tuệ nhân tạo: kiểm soát công nghệ không thể chỉ dừng ở khâu bán thiết bị. Khi chip AI được đưa vào trung tâm dữ liệu và cung cấp dưới dạng dịch vụ, chuỗi tiếp cận công nghệ có thể mở rộng qua nhiều doanh nghiệp, công ty đầu tư, đơn vị vận hành và khách hàng cuối cùng.
Đối với Việt Nam, nơi các doanh nghiệp đang mở rộng đầu tư vào hạ tầng điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu và ứng dụng AI, câu chuyện này gợi ra yêu cầu tăng cường minh bạch về chủ sở hữu, đối tác cung cấp thiết bị và quyền truy cập tài nguyên tính toán.
Doanh nghiệp sử dụng công nghệ quốc tế cũng cần quan tâm đến các quy định kiểm soát xuất khẩu của quốc gia cung cấp, bởi việc mua bán thiết bị thông qua bên trung gian không tự động loại trừ nghĩa vụ tuân thủ pháp luật.
Đối với các nhà cung cấp dịch vụ điện toán, việc xác định khách hàng cuối cùng, mục đích sử dụng và cơ chế quản trị truy cập ngày càng có ý nghĩa trong quản lý rủi ro. Trở lại vụ việc Alice Huang, điều cần làm rõ không đơn thuần là mối quan hệ giữa bà và Jensen Huang, mà là dòng vốn, quan hệ sở hữu và khả năng tiếp cận công nghệ trong mạng lưới doanh nghiệp liên quan.
Cho đến khi có kết luận điều tra chính thức, những phát hiện của Tesari vẫn cần được xem xét như các dấu hiệu cần xác minh, thay vì bằng chứng khẳng định hoạt động gián điệp hoặc chuyển giao công nghệ bất hợp pháp.
Tuy nhiên, những câu hỏi mà vụ việc đặt ra đã vượt ra ngoài phạm vi một doanh nghiệp. Chúng phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với các tập đoàn công nghệ toàn cầu trong việc bảo vệ bí mật kinh doanh, kiểm soát chuỗi cung ứng và duy trì sự minh bạch giữa môi trường cạnh tranh công nghệ ngày càng phức tạp.
