Phát triển vật liệu xanh hướng tới phát triển bền vững ngành Xây dựng

Yêu cầu cấp thiết xanh hóa vật liệu

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhận định, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, phát triển kinh tế carbon thấp, ngành Xây dựng đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ, toàn diện hơn.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh phát biểu chỉ đạo tại hội thảo.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, lĩnh vực vật liệu xây dựng có vị trí đặc biệt quan trọng, là ngành cung cấp đầu vào cơ bản cho phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở, công nghiệp và các công trình kinh tế - xã hội… Lĩnh vực vật liệu xây dựng sử dụng nhiều tài nguyên, năng lượng và chịu áp lực lớn về môi trường, phát thải. “Vì vậy, xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không chỉ là một xu hướng, mà trở thành yêu cầu cấp thiết của phát triển” - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh.

Cũng theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1266/QĐ-TTg đã tạo nền tảng để ngành vật liệu xây dựng chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, chất lượng và hiệu quả tài nguyên.

Bên cạnh đó, Chỉ thị số 03-CT/TW, ngày 03/02 của Ban Bí thư đã đặt ra các yêu cầu cụ thể đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 527/QĐ-TTg ngày 31/3/2026 về Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát triển ngành vật liệu xây dựng theo hướng bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh, kiểm soát chặt thị trường, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ, minh bạch cung - cầu và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong khai thác, sản xuất vật liệu xây dựng.

Quang cảnh hội thảo.

Nhằm cụ thể hóa những định hướng của Đảng, Nhà nước, Bộ Xây dựng đang tiếp tục hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật liên quan, trong đó có Nghị định quản lý Vật liệu xây dựng thay thế Nghị định số 09/2021/NĐ-CP; Thông tư quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng thay thế cho Thông tư số 10/2024/TT-BXD.

Hiến kế cho phát triển vật liệu xanh

Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều chính sách, văn bản quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển, khuyến khích sản xuất, sử dụng vật liệu xây không nung, vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng, vật liệu phát thải thấp và các sản phẩm vật liệu xây dựng thân thiện môi trường…

Thực tế cho thấy, trên thị trường cũng xuất hiện nhiều sản phẩm vật liệu xây dựng trong nước sản xuất từng bước tiếp cận các hệ thống chứng nhận xanh, chứng nhận môi trường và các yêu cầu kỹ thuật cao của thị trường trong nước, khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, ngành vật liệu xây dựng vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi xanh.

Phó Tổng biên tập Báo Xây dựng Nguyễn Sơn Tùng phát biểu tại hội thảo.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận chủ đề “Vật liệu xây dựng xanh - xu thế tất yếu trong bối cảnh phát triển mới” nhằm làm rõ vai trò của vật liệu xây dựng xanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng - Chủ tịch Hội Bê tông Việt Nam Lê Quang Hùng cho rằng cần có sự rà soát và định hướng một cách cụ thể, đồng bộ để thúc đẩy phát triển vật liệu xây dựng xanh. Làm rõ các khái niệm và xây dựng hệ thống mã định danh thống nhất cho vật liệu xanh, tránh chồng chéo, tạo nền tảng cho quản lý và triển khai hiệu quả. Chuẩn hóa các loại vật liệu xanh, đi kèm với hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng; xây dựng một bộ tiêu chí chung, minh bạch, xác định rõ thế nào là “xanh” và cách thức đánh giá, kiểm chứng các tiêu chí đó. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ, ưu tiên sử dụng trong vật liệu xanh trong các công trình đầu tư công…

PGS. TS Văn Viết Thiên Ân, Trưởng khoa Vật liệu xây dựng, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội.

PGS.TS. Văn Viết Thiên Ân - Trưởng khoa Vật liệu xây dựng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho rằng, Việt Nam đang đối mặt với sự gia tăng chất thải rắn xây dựng (bê tông, gạch, vữa, đất và bùn thải), chiếm khoảng 10-12% tổng chất thải đô thị (khoảng 60.000 tấn/ngày), thậm chí lên đến 20-25% tại các đô thị lớn. Việc tận dụng phế thải phá dỡ công trình là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển bền vững.

Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ, phát triển hệ thống phân loại và chuỗi cung ứng vật liệu tái chế như sử dụng cát nhiễm mặn kết hợp tro bay, nước mặn và cốt sợi GFRP cho công trình ven biển giúp giảm khai thác cát tự nhiên; sử dụng gạch không nung thay thế gạch đất sét nung góp phần giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên…

Phó Tổng biên tập Báo Xây dựng Nguyễn Sơn Tùng khẳng định, các ý kiến tại hội thảo đều thống nhất quan điểm chung về việc phát triển vật liệu xây dựng xanh là yêu cầu tất yếu. Đặc biệt, hội thảo đã làm rõ nhiều vấn đề từ thực tiễn: Những khó khăn về chi phí, công nghệ và thị trường; Những khoảng trống về cơ chế, tiêu chuẩn. Nhu cầu thay đổi nhận thức, hành vi trong sản xuất đến tiêu dùng vật liệu xây dựng. Hội thảo cũng kiến nghị việc hoàn thiện chính sách, thúc đẩy công nghệ, phát triển thị trường và có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp.