Hạ tầng viễn thông là 'nền tảng' cho mọi khát vọng số của Việt Nam

Hạ tầng viễn thông quyết định tất cả

Giám đốc Công nghệ của GSMA, ông Alex Sinclair mở đầu bằng luận điểm trọng tâm mà ông xem là xuất phát điểm của mọi câu chuyện về kinh tế số: "Hãy bắt đầu với hạ tầng, bởi tham vọng số không thể mở rộng quy mô nếu thiếu hạ tầng bền vững", nó phản ánh đúng thực trạng mà Việt Nam đang trải qua.

Ông Alex Sinclair, Giám đốc Công nghệ GSMA, trình bày tại GSMA Digital Summit Hanoi 2026, với hai con số được chiếu lên màn hình minh họa cho luận điểm về hạ tầng viễn thông Việt Nam: mạng di động đang phục vụ 86 triệu người dùng và kinh tế số đóng góp 18,3% GDP năm 2024

Theo số liệu ông Alex Sinclair cho biết, trong vòng 5 năm qua, các nhà khai thác viễn thông trên toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã đầu tư hơn 230 tỷ USD vào hạ tầng mạng lưới, phần lớn trong số đó nhắm vào mục tiêu mở rộng 5G trên toàn vùng. Riêng tại Việt Nam, mức đầu tư của VNPTVNPT và các nhà mạng di động gắn chặt với mục tiêu quốc gia là phủ sóng 99% diện tích cả nước vào năm 2030.

Giám đốc Công nghệ GSMA dành phần đánh giá khá chi tiết khi nhìn vào cả quy mô lẫn tốc độ xây dựng hạ tầng số tại Việt Nam, trong đó Chính phủ đặt mục tiêu đưa vùng phủ sóng lên 99% vào năm 2030 và song song với đó triển khai cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp với khoản trợ cấp lên tới 50% chi phí xây dựng mỗi trạm gốc 5G, từ đó thúc đẩy tốc độ phủ sóng theo cách mà nhiều quốc gia trong khu vực vẫn đang tìm hướng đi.

Ông Alex Sinclair đặc biệt nhấn mạnh chiến lược phổ tần của Việt Nam, Ông cho biết Việt Nam đã tăng gấp đôi lượng phổ tần di động khả dụng thông qua các đợt đấu giá thành công băng tần 2,6 GHz, 5 GHz và 700 MHz, tạo dư địa kỹ thuật đủ rộng để các dịch vụ thế hệ tiếp theo vận hành ổn định ở quy mô toàn quốc.

Từ hạ tầng số đến vị thế dẫn đầu đổi mới sáng tạo khu vực

Theo ông Alex Sinclair, hạ tầng viễn thông chỉ tạo ra sân chơi chứ không tự nó tạo ra giá trị. Phần giá trị đó thuộc về tầng đổi mới sáng tạo, và Việt Nam đang leo lên vị trí dẫn đầu khu vực trong cuộc đua nội dung số. Ông Alex Sinclair xếp Việt Nam vào nhóm ba hệ sinh thái khởi nghiệp hàng đầu tại Đông Nam Á, được thúc đẩy bởi dòng vốn đầu tư mạo hiểm ngày càng mạnh, mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia đang phát triển nhanh và không gian thử nghiệm công nghệ mới ngày càng rộng mở hơn nhờ những điều chỉnh chính sách kịp thời.

Ông Alex Sinclair trình bày Chỉ số Quốc gia Số (Digital Nations Index) năm 2025 do GSMA Intelligence công bố tại GSMA Digital Summit Hanoi 2026, trong đó Việt Nam được khoanh vùng nổi bật thuộc nhóm các quốc gia số dẫn đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, xếp cùng nhóm với Singapore, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Ấn Độ.

Trong lĩnh vực viễn thông, Việt Nam chính thức triển khai dịch vụ 5G thương mại năm 2024 mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị mạng lưới. Ông Sinclair ghi nhận rằng các công ty phần mềm dịch vụ (SaaS) của Việt Nam đang cạnh tranh trực tiếp trên thị trường quốc tế, và đặt tên tuổi Việt Nam lên bản đồ công nghệ toàn cầu.

Trí tuệ nhân tạo đang viết lại toàn bộ thị trường theo nhịp độ mà ít ai dự đoán được. Ông Alex Sinclair dẫn hai ví dụ cụ thể từ các tập đoàn viễn thông lớn nhất Việt Nam, Tập đoàn Viettel đầu tư hơn 1 tỷ USD vào trung tâm dữ liệuTập đoàn Viettel đầu tư hơn 1 tỷ USD vào trung tâm dữ liệu và hoạt động nghiên cứu phát triển ngay trong năm ngoái, còn VNPT thành lập công ty AI chuyên biệt để đẩy nhanh tốc độ nghiên cứu và ứng dụng công nghệ. Cả hai tập đoàn cùng Vingroup đang hợp tác để xây dựng nền tảng AI phục vụ chuyển đổi số quốc gia, và ông Alex Sinclair nhận định hướng đi đó phản ánh xu thế toàn khu vực khi các nhà khai thác viễn thông chuyển mình từ vai trò cung cấp kết nối sang vai trò nền tảng dữ liệu và tính toán cho toàn bộ nền kinh tế số.

Niềm tin kỹ số là điều kiện không thể thiếu

Ông Alex Sinclair nhấn mạnh đổi mới và hạ tầng viễn thông dù mạnh đến đâu cũng sẽ mất đi toàn bộ giá trị nếu người dùng không còn tin vào các dịch vụ số, ông dẫn dữ liệu cụ thể khi riêng trong năm ngoái các hành vi lừa đảo trực tuyến đã gây thiệt hại 442 triệu USD, trong khi khu vực châu Á - Thái Bình Dương chiếm đến 1/3 tổng số vụ tấn công an ninh mạng toàn cầu theo báo cáo của IBM.

"The next phase of growth will be shaped by the choices we make today"- giai đoạn tăng trưởng tiếp theo sẽ được định hình bởi những lựa chọn chúng ta thực hiện ngay hôm nay

Giám đốc Công nghệ GSMA nhấn mạnh kẻ gian hiện dùng chính trí tuệ nhân tạo để phá vỡ các lớp phòng thủ, khai thác khoảng trống giữa các ngành và luôn đi trước một bước so với cơ chế bảo vệ truyền thống, đó là lý do GSMA đã triển khai sáng kiến chống lừa đảo xuyên ngành ACAST kết nối các nhà khai thác mạng từ 17 quốc gia để chia sẻ thông tin tình báo và phối hợp xử lý theo thời gian thực, qua đó củng cố quan điểm mà ông liên tục trở lại trong suốt bài phát biểu rằng an ninh mạng không còn là bài toán kỹ thuật mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để dịch vụ số vận hành ở quy mô lớn.

Sức mạnh đặc trưng của mô hình Việt Nam, theo ông Alex Sinclair, nằm ở sự tập trung vào con người, với hơn 93.000 đội cộng đồng đang hoạt động trên khắp cả nước để trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng dịch vụ số một cách tự tin hơn, và kết hợp với lực lượng lao động trẻ có động lực và được đào tạo ngày càng bài bản, Việt Nam đang sở hữu nền tảng nhân lực để chuyển đổi số thực sự bao trùm, chứ không chỉ tập trung ở các trung tâm đô thị lớn.

Mọi quyết định về hạ tầng viễn thông, đổi mới sáng tạo và an ninh số hôm nay sẽ quyết định vị thế của Việt Nam trong giai đoạn tăng trưởng giá trị cao tiếp theo, và chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi đặt niềm tin của người dân vào trung tâm của toàn bộ chiến lược.