Doanh nghiệp game doanh thu nghìn tỉ vẫn báo lỗ liên tiếp

Trong tháng 8/2023, VNG Limited đã nộp hồ sơ đăng ký theo mẫu F-1 lên SEC, tiết lộ kế hoạch IPO cổ phiếu phổ thông loại A với mã giao dịch "VNG," với mục tiêu huy động khoảng 150 triệu USD, theo nguồn tin từ Reuters. Tuy nhiên, kế hoạch này đã bị trì hoãn do sự thận trọng của nhà đầu tư đối với các đợt IPO của các công ty công nghệ châu Á.

Doanh nghiệp game doanh thu nghìn tỉ vẫn báo lỗ liên tiếp

Nhiều doanh nghiệp game tại Việt Nam đang rơi vào nghịch lý doanh thu tăng mạnh nhưng kết quả kinh doanh lại liên tục âm. Đây cũng là lý do lĩnh vực game online được đưa vào nhóm trọng điểm kiểm tra thuế trong năm 2026.

Theo số liệu từ cơ quan quản lý và báo cáo tài chính doanh nghiệp, thị trường game Việt Nam hiện đạt quy mô hàng tỉ USD mỗi năm. Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng người chơi game nhanh nhất Đông Nam Á. Các nền tảng game di động, phát hành trực tuyến và dịch vụ vật phẩm số tạo ra lượng giao dịch rất lớn mỗi ngày.

Tuy nhiên, trái ngược với quy mô thị trường, nhiều doanh nghiệp game lại liên tục báo lỗ trong nhiều năm. Một số công ty có doanh thu hàng trăm tỉ đồng nhưng lợi nhuận gần như bằng 0, thậm chí âm kéo dài.

Giới chuyên gia cho rằng hiện tượng này xuất phát từ đặc thù của ngành game số, nơi doanh nghiệp có thể phân bổ chi phí bản quyền, marketing, thuê máy chủ, thanh toán quốc tế hoặc chi phí nền tảng ở mức rất lớn. Đây là những khoản khó kiểm chứng đầy đủ nếu dòng tiền đi qua nhiều pháp nhân hoặc nền tảng trung gian ở nước ngoài.

Game Việt chinh phục thế giới nhưng thua ngay trên sân nhà về doanh thu

Dòng tiền lớn nhưng khó kiểm soát

Ngành game hiện hoạt động chủ yếu trên môi trường số. Người chơi nạp tiền qua ví điện tử, kho ứng dụng, thẻ cào hoặc các nền tảng thanh toán quốc tế. Điều này khiến cơ quan quản lý khó theo dõi toàn bộ doanh thu thực tế.

Một chuyên gia thuế trong lĩnh vực thương mại điện tử nhận định game online hiện có cấu trúc tương tự các nền tảng số xuyên biên giới. Doanh thu có thể phát sinh tại Việt Nam nhưng một phần lợi nhuận được ghi nhận ở công ty mẹ hoặc đối tác nước ngoài thông qua hợp đồng bản quyền, vận hành hoặc quảng cáo.

Ngoài ra, nhiều game phát hành tại Việt Nam sử dụng mô hình thuê đối tác quốc tế quản lý dữ liệu, máy chủ hoặc hệ thống quảng bá người dùng. Chi phí trả cho các dịch vụ này thường rất lớn, làm giảm lợi nhuận chịu thuế trong nước.

Trong khi đó, cơ quan thuế hiện chưa có công cụ giám sát theo thời gian thực đối với dòng tiền phát sinh trên các nền tảng game. Việc xác minh doanh thu thực tế vẫn phụ thuộc vào dữ liệu doanh nghiệp kê khai hoặc thông tin đối chiếu từ ngân hàng, đơn vị thanh toán.

Cơ quan thuế tăng giám sát lĩnh vực game online

Trước thực trạng nhiều doanh nghiệp game báo lỗ kéo dài, ngành thuế đã đưa lĩnh vực này vào nhóm có rủi ro cao về chuyển giá và thất thu thuế.

Theo giới chuyên gia, việc kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp game không chỉ nhằm tăng thu ngân sách mà còn tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nền tảng xuyên biên giới.

Một trong những khó khăn lớn hiện nay là nhiều nền tảng game quốc tế hoạt động tại Việt Nam nhưng không đặt pháp nhân hoặc máy chủ trong nước. Doanh thu được thu qua kho ứng dụng quốc tế hoặc ví điện tử xuyên biên giới khiến việc xác định nghĩa vụ thuế gặp nhiều vướng mắc.

Bên cạnh đó, thị trường còn tồn tại tình trạng game phát hành không phép, thanh toán qua trung gian hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để nhận dòng tiền từ người chơi.

Các chuyên gia cho rằng nếu không xây dựng được cơ chế quản lý dữ liệu thanh toán số đồng bộ, cơ quan quản lý sẽ khó xác định chính xác doanh thu phát sinh thực tế của ngành game.

Áp lực minh bạch trong nền kinh tế số

Câu chuyện doanh nghiệp game doanh thu lớn nhưng báo lỗ liên tục phản ánh thách thức lớn hơn của nền kinh tế số, nơi doanh thu có thể tăng rất nhanh nhưng hệ thống quản lý chưa theo kịp mô hình kinh doanh mới.

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số và kinh tế số đóng góp ngày càng lớn vào GDP, bài toán quản lý thuế đối với các ngành dựa trên nền tảng số đang trở thành ưu tiên lớn.

Giới phân tích cho rằng ngành game sẽ là phép thử quan trọng cho năng lực quản lý dữ liệu số, dòng tiền số và hoạt động kinh doanh xuyên biên giới của cơ quan chức năng trong giai đoạn tới.

Nếu xây dựng được cơ chế giám sát minh bạch và đồng bộ, Việt Nam không chỉ hạn chế thất thu thuế mà còn tạo nền tảng pháp lý rõ ràng hơn cho doanh nghiệp công nghệ phát triển dài hạn.