Quy hoạch sông Hồng: Cơ hội trăm năm của Hà Nội

Quy hoạch sông Hồng: Cơ hội trăm năm của Hà Nội

Quy hoạch sông Hồng: Cơ hội trăm năm của Hà Nội

Trong suốt lịch sử hơn một nghìn năm, sông Hồng luôn gắn với sự hình thành và phát triển của Thăng Long, Hà Nội. Nhưng khác với nhiều đô thị lớn trên thế giới coi dòng sông là trung tâm phát triển, Hà Nội trong thời gian dài lại phát triển chủ yếu về phía trong đê.

Sông Hồng vì vậy vẫn là một không gian nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác tương xứng.

Khi các ý tưởng phát triển trục cảnh quan, giao thông và đô thị hai bên sông Hồng được đặt ra, câu hỏi lớn không chỉ là Hà Nội sẽ xây thêm bao nhiêu cây cầu, bao nhiêu tuyến đường hay khu đô thị mới.

Điều quan trọng hơn là: Hà Nội muốn dòng sông này giữ vai trò gì trong 50 đến 100 năm tới?

Từ “thành phố có sông” đến “thành phố bên sông”

Nhìn ra thế giới, nhiều đô thị lớn đã thay đổi số phận nhờ biết khai thác giá trị của những dòng sông.

London phát triển quanh sông Thames. Paris gắn liền với sông Seine. Seoul từng thực hiện các chương trình cải tạo không gian nước để đưa thiên nhiên trở lại gần hơn với người dân.

Hà Nội khởi công Dự án Đầu tư xây dựng trục đại lộ cảnh quan sông Hồng quy mô khoảng 855.000 tỷ đồng

Điểm chung của những thành phố này không phải là biến toàn bộ ven sông thành bất động sản, mà coi dòng sông là tài sản công cộng quan trọng.

Không gian ven sông trở thành nơi dành cho công viên, giao thông xanh, văn hóa, du lịch và các hoạt động cộng đồng.

Đó cũng là bài toán Hà Nội đang phải giải.

Một đô thị hiện đại không chỉ cần thêm nhà cao tầng. Thành phố cần thêm không gian mở, nơi người dân có thể tiếp cận dòng sông thay vì chỉ nhìn thấy nó từ xa.

Vì sao sông Hồng có thể mở ra chu kỳ phát triển mới?

Hà Nội hiện chịu áp lực ngày càng lớn về giao thông, dân số và hạ tầng.

Khu vực nội đô lịch sử có mật độ xây dựng cao, trong khi nhu cầu về không gian sống, cây xanh và giao thông kết nối tiếp tục tăng.

Nếu được quy hoạch hợp lý, hành lang sông Hồng có thể tạo ra một trục phát triển mới.

Các tuyến giao thông ven sông có thể giảm tải cho khu vực trung tâm. Không gian công cộng ven nước có thể cải thiện chất lượng sống. Các khu vực hiện chưa khai thác hiệu quả có thể được tổ chức lại theo hướng hiện đại hơn.

Đây là lý do nhiều chuyên gia coi quy hoạch sông Hồng không đơn thuần là một dự án xây dựng. Đó là một cuộc tái cấu trúc không gian đô thị.

Từ “thành phố có sông” đến “thành phố bên sông”.

Bài toán khó: Phát triển nhưng không đánh mất dòng sông. Tuy nhiên, càng nhiều tiềm năng thì rủi ro càng lớn. Sông Hồng không phải một khu đất trống để phát triển bất động sản. Đây là một hệ thống thủy văn phức tạp, liên quan đến thoát lũ, môi trường và an toàn của hàng triệu người dân.

Mọi can thiệp vào dòng chảy, bãi sông, hành lang thoát lũ đều cần được đánh giá kỹ lưỡng.

Một tuyến đường đẹp, một khu đô thị hiện đại có thể xây trong vài năm. Nhưng nếu quy hoạch sai với dòng sông, hậu quả có thể kéo dài nhiều thế hệ.

Vì vậy, bài toán quan trọng nhất là xác định giới hạn phát triển.

Khu vực nào dành cho hạ tầng? Khu vực nào dành cho công viên? Khu vực nào tuyệt đối phải giữ cho dòng chảy và môi trường?

Những câu hỏi đó cần được trả lời trước khi nói đến giá trị thương mại. Một yếu tố không thể bỏ qua là cuộc sống của cộng đồng dân cư hai bên bờ sông.

Trong nhiều thập kỷ, hàng chục nghìn hộ dân đã sinh sống tại các khu vực ven sông Hồng. Một số khu vực còn thiếu hạ tầng, điều kiện sống chưa tương xứng với vị trí ngay giữa Thủ đô.

Quy hoạch mới có thể là cơ hội cải thiện chất lượng sống cho người dân.

Nhưng điều kiện tiên quyết là người dân không được trở thành đối tượng bị động trong quá trình thay đổi.

Câu chuyện không chỉ là di dời bao nhiêu hộ dân, xây bao nhiêu khu tái định cư.

Vấn đề lớn hơn là sau quy hoạch, người dân hiện hữu có được hưởng lợi từ sự phát triển của khu vực hay không.

Một trong những sai lầm dễ gặp khi phát triển đô thị ven sông là chỉ nhìn thấy giá trị đất đai.

Thực tế, giá trị lớn nhất của sông Hồng không nằm ở những khu đất có thể xây dựng.

Giá trị lớn nhất là khả năng tạo ra một bản sắc mới cho Hà Nội.

Một thành phố cạnh tranh trong tương lai không chỉ cạnh tranh bằng đường rộng hay nhà cao tầng. Thành phố cạnh tranh bằng chất lượng sống, môi trường, văn hóa và khả năng thu hút con người.

Sông Hồng chính là lợi thế tự nhiên mà không một dự án nhân tạo nào có thể tạo ra.

Cơ hội chỉ đến một lần

Trong lịch sử phát triển đô thị, có những quyết định tạo ảnh hưởng trong vài năm. Nhưng cũng có những quyết định định hình cả thế kỷ.

Quy hoạch sông Hồng thuộc nhóm thứ hai.

Nếu làm đúng, Hà Nội có thể có thêm một biểu tượng phát triển mới, nơi dòng sông trở thành trung tâm của đời sống đô thị.

Nếu làm sai, thành phố có thể đánh mất cơ hội hiếm có để trả lại dòng sông cho người dân.

Một Hà Nội bên sông Hồng không nên chỉ được đo bằng số vốn đầu tư hay diện tích phát triển.

Thước đo cuối cùng phải là sau nhiều thập kỷ nữa, thế hệ tương lai có còn tự hào rằng Hà Nội đã lựa chọn đúng với dòng sông của mình hay không.