Đề xuất nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học để hạn chế tiêu cực

Cần đánh giá lại mô hình kỳ thi kết hợp hai mục tiêu

Ý kiến trên được ông Nguyễn Đắc Vinh nêu tại phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 14/7 khi cho ý kiến về Báo cáo công tác dân nguyện tháng 6.

Trước đó, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho biết cử tri và nhân dân đặc biệt quan tâm đến những bất thường trong kết quả thi môn Toán tại tỉnh Tuyên Quang. Cơ quan này kiến nghị khẩn trương điều tra, làm rõ vụ việc để xử lý nghiêm các sai phạm, bảo đảm tính khách quan, công bằng của kỳ thi.

Phát biểu tại phiên họp, ông Nguyễn Đắc Vinh nhận định những sai phạm xảy ra trong kỳ thi vừa qua là "rất nghiêm trọng". Đây là kỳ thi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ quyết định việc xét công nhận tốt nghiệp THPT mà còn được nhiều cơ sở giáo dục đại học sử dụng làm căn cứ tuyển sinh, vì vậy có tác động lớn đến xã hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh. (Ảnh: Quốc hội)

Ông đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ trong việc kiểm tra, xác minh và xử lý các vi phạm, đồng thời cho rằng bên cạnh việc xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, cần nghiên cứu những giải pháp căn cơ nhằm hoàn thiện phương thức tổ chức kỳ thi.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, mô hình kỳ thi "2 trong 1" mang lại nhiều lợi ích như giảm số lượng kỳ thi, tiết kiệm chi phí và thời gian cho người dân cũng như xã hội. Tuy nhiên, việc đồng thời vừa xét tốt nghiệp, vừa làm căn cứ tuyển sinh đại học cũng tạo áp lực rất lớn đối với thí sinh và gia đình, từ đó phát sinh động cơ chạy theo thành tích hoặc tìm cách tác động đến kết quả thi.

Ông đề xuất nghiên cứu tổ chức hai kỳ thi độc lập. Trong đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ tập trung đánh giá kết quả học tập sau 12 năm phổ thông, phản ánh chất lượng giáo dục của các địa phương và cơ sở đào tạo. Việc tuyển sinh đại học nên do các trường chủ động thực hiện thông qua những phương thức phù hợp, như kỳ thi đánh giá năng lực hoặc các hình thức tuyển sinh riêng.

Theo ông Nguyễn Đắc Vinh, việc tách bạch hai kỳ thi có thể góp phần giảm nguy cơ xảy ra những tiêu cực tương tự như các vụ việc vừa qua.

Hoàn thiện phương thức thi gắn với bảo đảm công bằng, minh bạch

Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng đề nghị nghiên cứu lại hình thức thi trắc nghiệm, đặc biệt đối với môn Toán. Theo ông, việc chỉ sử dụng câu hỏi trắc nghiệm chưa phản ánh đầy đủ năng lực tư duy, lập luận và khả năng trình bày của học sinh.

Ông cho rằng quá trình giáo dục không chỉ trang bị kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng diễn đạt, tư duy logic và lập luận khoa học. Trong khi đó, bài thi hoàn toàn bằng trắc nghiệm chủ yếu đánh giá kết quả cuối cùng, chưa thể hiện được quá trình tư duy của người học. Đồng thời, về mặt kỹ thuật, bài thi trắc nghiệm cũng tiềm ẩn nguy cơ bị can thiệp hoặc tác động dễ hơn so với bài thi tự luận.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, ông Nguyễn Đắc Vinh cho biết nhiều quốc gia kết hợp cả hai hình thức trắc nghiệm và tự luận, với tỷ lệ khoảng 70% câu hỏi trắc nghiệm và 30% câu hỏi tự luận nhằm đánh giá toàn diện năng lực của học sinh.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại phiên họp.

Liên quan đến những phản ánh về kết quả thi tại Tuyên Quang, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xác minh khách quan, toàn diện vụ việc.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nếu phát hiện sai phạm sẽ xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm quyền lợi chính đáng của thí sinh và giữ vững niềm tin của nhân dân đối với ngành giáo dục. Theo ông, Thủ tướng Lê Minh Hưng đặc biệt quan tâm đến vụ việc và sẽ trực tiếp làm việc với lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang để chỉ đạo các giải pháp xử lý nghiêm minh, đúng quy định pháp luật.

Việc xem xét hoàn thiện mô hình tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT, trong đó có đề xuất tách kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học, được đánh giá là một trong những nội dung cần nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm vừa bảo đảm mục tiêu đổi mới giáo dục, vừa tăng cường tính minh bạch, công bằng và khách quan của các kỳ thi trong thời gian tới.