Mạnh tay trong xử lý vi phạm bản quyền trên môi trường số

Cơ quan công an tống đạt các quyết định và lệnh đối với ca sĩ Nguyễn Thị Hiền (nghệ danh Phương Diễm Huyền). Ảnh: CACC.

Khởi tố hai vụ án xâm phạm quyền tác giả trên YouTube

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM vừa khởi tố bị can đối với Nguyễn Thị Hiền, chủ kênh YouTube "Phương Diễm Huyền", và Nguyễn Thành Hiệp, Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông và Giải trí Unicorn Việt Nam, để điều tra về tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan".

Đây là kết quả của đợt cao điểm đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công an và UBND TP.HCM.

Động thái này đánh dấu một trong những vụ xử lý hình sự hiếm hoi liên quan đến khai thác nội dung số trên nền tảng YouTube tại Việt Nam, trong bối cảnh doanh thu từ các nền tảng trực tuyến ngày càng lớn.

Đăng hàng nghìn video nhạc để kiếm tiền

Theo điều tra ban đầu, Nguyễn Thị Hiền là ca sĩ tự do, đồng thời quản lý kênh YouTube "Phương Diễm Huyền", hợp tác khai thác nội dung với BH Media.

Kênh này đăng tải hàng nghìn video ca nhạc bolero và nhạc trữ tình, thu hút hàng trăm nghìn người đăng ký cùng nhiều video đạt hàng triệu lượt xem.

Khi bản quyền trở thành 'đường biên đỏ' của kinh tế số

Cơ quan điều tra xác định trong thời gian dài, bị can đã sử dụng nhiều tác phẩm âm nhạc khi chưa được tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả cho phép, đồng thời không thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền.

Hành vi này được cho là gây thiệt hại hàng trăm triệu đồng cho các tác giả và mang lại khoản thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng thông qua chương trình chia sẻ doanh thu của YouTube.

Bị can Nguyễn Thành Hiệp (Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông và Giải trí Unicorn Việt Nam). Ảnh: CACC.

Thông điệp mạnh đối với ngành sản xuất nội dung số

Trong vụ án thứ hai, Nguyễn Thành Hiệp, Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông và Giải trí Unicorn Việt Nam, bị cáo buộc vận hành kênh "liveshowunicorn2988", cũng hợp tác với BH Media.

Từ năm 2021 đến năm 2026, Hiệp bị xác định đã đăng tải trái phép hơn 200 video chứa các tác phẩm âm nhạc thuộc quyền quản lý của Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam.

Theo cơ quan điều tra, hành vi này gây thiệt hại hơn 100 triệu đồng tiền bản quyền, đồng thời giúp bị can thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng từ nền tảng YouTube.

Theo Công an TP.HCM, việc khởi tố hai vụ án thể hiện quan điểm xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, từ hàng hóa truyền thống đến môi trường số.

Cơ quan điều tra nhấn mạnh giấy phép tổ chức biểu diễn không đồng nghĩa với việc tổ chức hoặc cá nhân được tự do ghi âm, ghi hình rồi phát hành trên Internet.

Theo quy định của pháp luật, quyền biểu diễn, quyền sao chép và quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng là những quyền tài sản độc lập. Muốn khai thác từng quyền đều phải có sự đồng ý của tác giả, chủ sở hữu hoặc đơn vị được ủy quyền.

Điều này đồng nghĩa nhiều đơn vị sản xuất nội dung, kênh YouTube hoặc doanh nghiệp truyền thông nếu chỉ dựa vào giấy phép biểu diễn để đăng tải video lên mạng vẫn có thể đối mặt với rủi ro pháp lý.

Các nền tảng số phải siết chặt tuân thủ bản quyền

Trong bối cảnh YouTube, Facebook và TikTok đã trở thành các nền tảng tạo doanh thu lớn, cơ quan chức năng yêu cầu doanh nghiệp truyền thông, đơn vị sản xuất nội dung và người quản lý các kênh phải rà soát nguồn gốc tác phẩm trước khi đăng tải.

Các đơn vị cần ký kết đầy đủ hợp đồng khai thác bản quyền, thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với chủ sở hữu quyền tác giả và lưu trữ hồ sơ chứng minh quyền sử dụng nội dung.

Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM cũng đề nghị những tổ chức, cá nhân đang có hành vi vi phạm bản quyền trên không gian mạng chủ động chấm dứt sai phạm, kê khai và khắc phục hậu quả để được xem xét hưởng chính sách khoan hồng theo quy định.

Việc khởi tố hai vụ án lần này được xem là lời cảnh báo mạnh mẽ đối với những cá nhân và doanh nghiệp đang khai thác nội dung số trái phép để kiếm doanh thu. Trong thời đại kinh tế sáng tạo phát triển nhanh, quyền tác giả không còn là vấn đề dân sự đơn thuần mà đã trở thành lĩnh vực được xử lý nghiêm bằng chế tài hình sự nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm.